General
Full Entry
More

NIHILUM

Grammar
  • Formsnihilum, nichillum, nichilum
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -i
  • Part of Speechnoun
  • Gender
Meaning Outline
  • nulla res.
    • 1. gen.
      • a.
        • α. + ducere, facere, pendere nullius pretii, pro nulla re.
        • β. + curare neglegere
      • b.
        • α. + homo nequam.
        • β. + cifra signum nullius numeri
        • γ.
    • 2. abl.
      • a. nihil, non, minime, haud, v. gr.
      • b. comp.
      • c. + de nihilo sine causa (saec. XVI)
    • 3. + ad (in) nihilum redigere (conterere, convertere, deducere, devenire, reddere, reducere, remittere, reservare, revertere, revocare, vertere) delere, destruere, tollere.
    • 4. iur.
      • a. + ad (in) nihilum redigi (venire) perditum ire
      • b. + pecuniam pro nihilo redundare perdere, amittere
    • 5. aliquantum, paulum (saec. XVI).

Pełne hasło

NIHILUM s. NICHILLUM s. NICHILUM, -i n.
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • NGl.
  • L.
  • K.
nic, nicość; nulla res. Glossa Pol.
AGZ XV p. 110 (a. 1471) : Johannes est detentus ... cum n-o alias «nyzczym».
Praec.
1. gen. nihili
a. c. verbis
α. ducere, facere, pendere (za) nic; nullius pretii, pro nulla re.
β. curare nie dbać, zaniedbywać; neglegere
StCrac p. 87 (a. 1558) : obsequia divina ... negligunt et n-i omnino curant.
b. c. subst.
α. homo (saec. XVI) nic nie wart, nicpoń; nequam.
β. cifra znak zero; signum nullius numeri SCARB. in
KrMU p. 55,14 : o cifra n-i, magna videris, si figuris significantibus aliquid sis coniuncta, sola tamen pro te nichil significas.
γ. pensio cf. s. v.
2. abl. nihilo
a. c. comp. (adi. vel adv. ) nic, (wcale) nie, ani trochę; nihil, non, minime, haud, v. gr. nihilo magis s. nihilomagis, nihilo plus s. nihiloplus, nihilo secius s. nihilosecius; nihilo minus s. nihilominus cf. NIHILOMINUS.
b. eodem sensu sine comp.
DŁUG. Hist. IV p. 303 : quo ([i. qua re) ]n-o Andreas ... perculsus ... hostibus ... occurrit.
c. de nihilo bez przyczyny (powodu); sine causa (saec. XVI).
3. ad (in) nihilum redigere (conterere, convertere, deducere, devenire, reddere, reducere, remittere, reservare, revertere, revocare, vertere) niszczyć, unicestwiać, unieważniać; delere, destruere, tollere.
N.
ad nihilum redigi umrzeć; mori
MIECH. Sang. fol. IIb : venenum ... efficit vt ... quatuor dierum spacio ad n-um eger redigatur.
Item
aliquid in nihilum decidit (devenit, prodit, redit, transit) traci moc; irritum fit.
4. locut. iur. de pecunia in antecessum data
a. ad (in) nihilum redigi (venire) przepaść; perditum ire
ArPrawn X p. 59 (a. 1398) : si non ... solveret ... 50 marcas, extunc prima pecunia, quam dedit ... Stanislao ... debet perire et ad n-um venire.
Ib. p. 345 (a. 1412) : si ... non resignaret ... sculteciam ... tunc reliqua pecunia, quam adhuc deberet ... recipere pro dicta scultecia, deberet perdi et in n-um redigi.
b. pecuniam pro nihilo redundare stracić; perdere, amittere
TPaw III p. 179 (a. 1390) : de quibus triginta marcis sex marcas iam exsoluit et viginti quatuor ... soluere tenetur; quod si non soluet, tunc istas sex pro n-o redundabit.
5. per abundantiam bis negatur sensu unius negationis servato (e Pol. )
KsgGrWp II p. 271 (a. 1398) : non habet dicta Boguslava n-um hic inpignoratum.
AGZ XIV p. 60 (a. 1442) : non debet locare super kmethones ius neque cum eis laborare neque eos inpedire in n-o. 6. non nihilum s. nonnihilum
nieco, trochę; aliquantum, paulum (saec. XVI).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)