- F.
- G.
- Bl.
- NGl.
- L.
- A.
part. praes.
loco part. perf.
AKapSąd II p. 606 (a. 1472) : ex qua procreavit puerum nondum nascentem.gen. pl. part. praes. nascentum (etiam sensu part. perf.)
AGZ II p. 207 (a. 1471) : omnium nascentum et nascendorum nostrorum.]
I.
propr. (de
animantibus) rodzić się, przychodzić
na świat (także o ptakach); gigni, geni
(etiam de avibus).
Locut.
α. bene natus cf.
supra I 1070,10 sqq.
β. canonicus natus cf.
supra II 112,25 sqq.
γ. eleganter natus cf.
supra III 1026,34 sqq.
δ. erronee natus cf.
supra III 1186,54
sqq.
ε. legatio nata cf.
sqq.
ζ. legatus natus cf.
η. legitime natus cf.
θ.
male natus
nieślubnie urodzony;
spurius
PH XXXVII p. 388 (a. 1412) : ipse est spurius et male n-tus.
ι. nefarie natuscf.
s.
v.
NEFARIE.
II.
meton. et in imagine
1.
rodzić się, powstawać, zaczynać się, brać początek; generari, oriri, fieri,
creari.
2.
(o roślinach) rosnąć, wyrastać; (de plantis) crescere.
Glossa
Pol.
RFil XXV p. 137 (saec. XV med.) : semen cito n-itur «wszchodzy».
N.
male
et
abs.
: źle obrodzić;
fructus vix ferre
KsgMaz III p. 161 (a. 1436) : si frumenta per intemperiem aeris infecta fuerint, hoc est si male n-entur.
StPPP XII p. 502 (a. 1534) : dixit ei se non teneri dare avenam glandinum, quia glans n-ta non est.
Constr.
ad
I—II: a.
sq.
dat.
b.
sq.
abl.
c.
sq.
ab. d.
sq.
de. e.
sq.
ex. f.
sq.
in
c.
acc.
g.
sq.
in
c.
abl.
h . sq.
inter :
MIECH. Chr. p. 288 : antrace inter scapulas n-to.i. sq. secundum :
HESSE Matth. II p. 24 : stella significabat Christum n-tum esse secundum nativitatem corporalem.
Ib. p. 8 : nec secundum viam corruptionis maternae n-tus est, sed conceptus mystico Spiritus Sancti spiramine n-tus estChristus.k. sq. super c. abl.
Tom. IV p. 264 (a. 1518) : controversia inter ... duces ... n-ta super cusione false monete.l .sq. adv.
KodWp II p. 420 (a. 1328) : iudices ... subditorum causas ... undecunque n-antur ... habebunt ... iudicare.
III.
part.
perf. natusin
iuncturis specialibus
1.
a.
(sq.
inf. ) odpowiedni
do czegoś,zdatny,
(z natury) przeznaczony,
przystosowany; (natura) aptus, idoneus.
Praec.
phil.
JAC. PAR. OpIn p. 387 : recta ratio ... cui n-tae sunt oboedire vires sensitive (cf. ib. p. 390).
GŁOG. ExLog fol. c VIa : terminus singularis, qui semper n-tus est subijci.Ita saepe.
b. aptus natus cf.
supraI 670,46
sqq.
c.
phil.
contingens natum
przyrodzony,
zwykle zachodzący; innatum, quod
frequenter occurrit
BYSTRZ. AnalPr fol. f Ia : quoddam est contingens, quod fit ... frequenter ... et istud contingens vocatur contingens n-tum, vt: hominem canescere in senectute.
Ib. fol. g IIb : contingens non necessarium diuiditur vlterius in tres species: scilicet in contingens n-tum, contingens raro, et contingens ad vtrum libet.Ita saepe. Cf. etiam sq.
2.
in
locut.
α.
liberi nati et nascituri (
DokWp
p. 354, a.
1298)
, heredes (successores) nati et nascendi
sim. (
KodWp II
p. 21, a.
1298
;
PrzywKr
p. 10, a.
1375
et saepius),
β.
pro re nata
stosownie do
stanu rzeczy; pro praesenti rerum statu
(saec. XVI);
eodem sensu
ex re nata :
Concl. p. 250 (a. 1548) : loco exercitiorum aut quaestiones ex re n-ta et tempore quovis ex authore ... in medium afferant magistri.
Dogiel I p. 151 (a. 1549) : si quae nova ... proposita fuerint, consilium e re n-ta capient commissarii.