- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- NGl.
- A.
- L.
- K.
KsgŁawKr p. 18 (a. 1367) : dictam murum stare in hereditate.generis n. ?
AKapSąd I p. 433 (a. 1459) : murum factum est pro capella.gen. sg. murus:
RachWaw p. 158 (a. 1530) : in ... impositione fundamenti murus.
Ib. p. 421 (a. 1560) : ad restaurationem murus.muris:
KsgKaz p. 30 (a. 1371) : pro foraminacione muris.acc. sg. (pl. ?) murus:
RachWaw p. 361 (a. 1546) : pro ... palis ... ad murus (cf. ib. p. 375 et 378, a. 1547]).
I.
propr.
de rebus
1.
mury, zwł. warowne, fortyfikacje;
moenia.
Glossa
Pol.
GLcerv p. 644 : m-us vrbium est et vrbi similium, castrorum munitionumque «mur».
N.
locut.
muri civitatis
pro iurisdictione urbana
KodPol I p. 269 (a. 1399) : eciam alij importuni, inuidie ... moti liuore, consules, aduocatum, scabinos ac ceteros ... nostre ciuitatis Cracouiensis ... extra m-os ejusdem ciuitatis ... plurimum euocare soliti sunt et citare.Sensu latius transl. władza; imperium
SSrSil VII p. 1 (a. 1438) : Roma ... subter m-i sui menia subactum totum regebat orbem terrarum.
N.
formulam
extra muros in
appellationibus ecclesiarum
obviam ecclesia s. Floriani extra muros Cracovienses (
KodKKr I
p. 305,
a. 1366
;
DokMp I
p. 355, a.
1408)
, monasterium et
conventus s. Jacobi extra muros civitatis Sandomiriensis (
DokMp VII
p. 161, a.
1424)
, monasterium ordinis
beati Benedicti extra muros Cracovienses (
DŁUG.LibBen I
p. 3
),
ecclesia beatae Virginis
Mariae extra muros Poznaniae (
StPPP VIII
p. 14, a.
1497).
Ita vulgo.
2.
mur ceglany, ściana z cegieł; paries latericius.
Glossae
Pol.
PP III p. 180 (a. 1449) : m-o wlgariter «hak».
GLcerv p. 644 : m-us ... paries domorum «sciana».Meton. roboty murarskie; aedificatio, opus latericium vel saxeum
KsgŁawKr p. 93 (a. 1373) : ad urbem profecturus Romam legavit ad m-um ecclesie beate Virginis XIX marcas ... item ad fabricam ecclesie beati Steffani.
KodMp IV p. 422 (a. 1443) : summe, que ... pro m-is castri ... ac instauratione eiusdem exponerentur.Notatur crassitudo
DŁUG. Op. p. 423 : episcopus castra duo ... laterum m-o aedificavit.
Locut. in murum erigere (DŁUG. Op. p. 411 ; ; in muro: AGZ V p, 128, a. 1444) , in muros fabricare ( DŁUG. Op. p. 359 ). Occ.
a.
podmurówka;
substructio, crepido
AGZ IV p. 121 (a. 1424) : faciet m-um duabus ulnis sursum ad altitudinem, super quo m-o edificia lignea ... balnei novi eriget.
b.
sklepienie budowli; fornix
Ztschr. II p. 298 (a. 1500) : 6 fertones ... pro lateribus pro m-o sive clipeo stube.
c.
chodnik z drzewa; via
ligno strata
RachWaw p. 65 (a. 1525) : pro roboribus quercineis ad m-um alias «brukovania» viae portae primae in ingressu castri.
II.
transl. (de
hominibus) obrona,tarcza; praesidium,defensio.
Praec.
in locut. (e
Vlg. Ezech. 13,5)
se murum opponere
(saepissime).
Occ.
sg. et pl.
(de animalibus) piżmo;
excrementa Moschiferi
Linn.
GLr I
p. 447
.