- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- L.
- A.
I.
umiarkowanie, umiar, zachowanie miary;
temperantia, continentia, mediocritas, modestia.
Per abundantiam dicitur
moderationis
temperamentum :
DŁUG. Op. p. 123 : divinae potentiae ... magnitudo, quae prodigioso m-is temperamento, dum blasphemo oculum auferret, iumento donaret.
Praec.
1.
i. fere q. ulga, ulżenie, złagodzenie, zniżka;
deminutio,remissio, deductio
DokKKr I p. 32 (a. 1313) : taxacione expensarum prehabita cum m-e ipsum ... in septem marcis ... condempnavimus.
KodKKr I p. 193 (a. 1332) : litis expensas ... que facta m-e et taxatione se extendunt ad centum ... marcas.Ita vulgo. Cf. MODERAMEN II 1.
N. constr.
a.
sq.
gen.
DŁUG. LibBen II p. 411 : ratione ... m-is columbationis.
Id. Hist. IV p. 245 : ad m-em sententiae procedere.b. sq. ad :
LibBenP p. 208 : census ... unam marcam sed m-o ad mediam.c. sq. de :
ZabDziej IV 1 , p. 38 (a. 1550) : de theloneo vero boum eam m-em observari volumus.
2.
a.
in
locut.
aliquid moderatione provida (praevia, levi, praemissa) taxare (aestimare)
szacować coś z umiarem;
i. q. moderate
KodMp III p. 367 (a. 1385) : expensas litis factas prouida m-e taxauimus.
AKapSąd II p. 512 (a. 1440) : episcopus m-e previa taxavit expensam ... ad I grossos.Ita saepius.
b.
simili sensu
moderatione praevia
według umiarkowanego oszacowania;
moderate aestimantes
ZabDziej III p. 25 (a. 1490) : dimisit ... equos ... ad pabulandum ... sub contractu satisfaciendi pro pabulis; qui equi ... consumserunt pabula m-e previa decem marcarum.
3.
(singulare) fere i. q.
oszacowanie; aestimatio
ArPrawn I p. 87 (a. 1525) : constitutiones ... confirmamus ... sub alia tamen m-e tam aromatum, quam etiam aliarum rerum.
ArSang V p. 308 (a. 1539) : quicquid superfuerit, extunc aequalem m-em id quilibet pro se tollet et accipiet.
II.
1.
zarządzenie, postanowienie, ustalenie, decyzja;
ordinatio, definitio, arbitrium,
institutio.
2.
rozporządzenie, przepis;
praeceptum, decretum,
statutum.
Constr.
ad 1—2:
a.
abs.
b.
sq.
gen.
c.
sq.
de :
Visit. p. 196 (a. 1511) : de molendinatoribus m-o etiam et provisio necessaria est.
3.
i. fere q. zastrzeżenie,
warunek; condicio
LibProm p. XXXIII (a. 1480) : decanus ... iuxta formam ... eligatur, ea obseruata m-e, vt non per priuatos affectus etc. ... in decanum electus assumatur.