General
Full Entry
More

MERITORIUS

Grammar
  • Formsmeritorius, meritorium
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -a, -um -ii
  • Part of Speechadjectivenoun
  • Genderneutre
Meaning Outline
  • I.
    • A.
      • 1. corpore quaestum faciens (saec.XVI).
      • 2. (aliquid) merens, (aliqua re) dignus
    • B.
      • 1. mercede conductus.
      • 2. qui meritum efficit, praemium (aeternum) meretur, bonus, iustus, honestus
      • 3. iustus
  • II.
    • 1. deversorium (saec. XVI)
    • 2. factum bonum, quod praemium meretur

Pełne hasło

MERITORIUS, -a, -um
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • A.
  • L.
  • A.
  • Ha.
  • N.
  • K.
  • O.
I. adi.
A. de hominibus
1. sprzedajny; corpore quaestum faciens (saec.XVI).
2. zasługujący (na coś), godny (czegoś); (aliquid) merens, (aliqua re) dignus
DŁUG. Op. p. 367 : viri pontificali culmine magis m-ii.
Ib. p. 481 : reflecte a fratribus, consanguineis et nepotulis, nisi virtuosi forte ac m-ii forent, affectionis oculum.
Constr. sq. abl. ut supra
11.
B. de rebus
1. najemny, najęty; mercede conductus. Glossa Pol.
GLb p. 63 : m-us equus «nayemny».
N.
taberna meritoria zajazd, karczma; deversorium. Glossa Pol.
GLcerv p. 585 : hospitium publicum appellamus diuersorium vel tabernam m-am, «karczma, osteria».
2. stanowiący zasługę, zasługujący na nagrodę (w niebie), dobry, słuszny, moralny; qui meritum efficit, praemium (aeternum) meretur, bonus, iustus, honestus
MARTIN. OP. Marg. fol. b 3b: bella pro ecclesia sumpta et contra excommunicatos et infideles m-a sunt.
MATTH. OpTheol p. 345 : non ... dubito an ... umquam aliquem vere bonum et m-um actum elicuerim.
Ita vulgo.
N. constr. sq. gen. pretii
KodWp III p. 509 (a. 1381) : ut... felicitatis divine actus m-us vite eterne premia ... consequatur.
JAC. PAR. Opln p. 198 : m-am actionem vitae aeternae ([i. qua vita aeterna meretur)].
Saepe occurrit in locut. meritorium est:
VHedv p. 576 : ammodo, filia, nil absque licencia facias, cum valde m-um sit obediencie sancte iugum.
KodWp II p. 466 (a. 1334) : m-um esse dinoscitur, ut ea, que ... pertractantur, scripture ... amminiculo fulciantur.
Ita saepius.
Syn.
bonus (supra 21), sanctus ( DŁUG. LibBen III p. 480 ) ; opp. demeritorius ( id. Op. p. 175 ).
3. uzasadniony,słuszny; iustus
KsgGrWp I p. 12 (a. 1386) : expellebat eum de parte sue hereditatis ... absque causa m-a.
II. subst. meritorium,, -ii n.
1. dom zajezdny; deversorium (saec. XVI). Glossa Pol.
GLb p. 63 : m-um «karczma».
2. dobry uczynek, zasługujący na nagrodę; factum bonum, quod praemium meretur
DŁUG. Op. p. 479 : ut ... succedentes boni ...trahantur ad m-a.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)