- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- L.
- A.
- N.
- K.
I.
adi.
1.
pamięciowy, dotyczący pamięci; qui ad memoriam pertinet, memoriam servat
PommUrk II p. 344 (a. 1277) : propter lapsum primi parentis totum genus humanum est uirtute m-i deprauatum et ignorancie nubilo obfuscatum.
KodWp II p. 138 (a. 1297) : humana ... condicio sic cellule m-is officio eclipsatur, quod ... gestorum non valeant recordari.Ita saepe.
2.
pamiętny, upamiętniający coś, pamiątkowy;
memorabilis, memorandus
GALL p. 3,5 : illustravit Deus Poloniam Bolezlaui tercii gestis m-bus et famosis.
VSt p. 335 : ob cuius dispensacionis officium ac recordacionis m-e signum indictum est Polonis, ut in tonsura rotunda conformarent se moribus religiosorum.Ita saepius.
3.
in variis iuncturis
a.
iur.
marca (pecunia) memorialis
et
ius (solidum) memoriale
tzw. pamiętne, i. q. infra
II B:
KodMp III p. 61 (a. 1346) : sorores peccuniam m-em siue «pamiętne» (ed. pro inante) nobis dare non denegauerunt.
KsgŁawWar p. 5 (a. 1418) : Andreas dedit m-e solidum.
StPPP IX p. 199 (a. 1514) : recepit ... intromissionem in ipsam sculteciam, ius m-e in iudicium ponendo.
JurMas III p. 197 (a. 1531) : iudices terrestres non audeant ... extorquere ... a quopiam marcam, quae vocabatur m-is, a re iudicata.
b.
litterae
zaświadczenie;
testimonium
(cf.
infra
II A 4)
TPaw IV p. 250 (a. 1399) : litteras judicis Sochaciuiensis m-es in iudicio Brzezinensi debent portare, hunc tenorem in se continentes, quod ... in Brzezini terminum cum Neczuga habuerunt.
II.
subst.
memoriale
et
memorale,,
-is
n.
A.
1.
pamiątka,
pomnik, znak świadczący o pamięci, przypomnienie;
memoria, monumentum.
2.
czyn pamiętny, factum memorabile
(cf.
)
PommUrk VI p. 169 (a. 1323) : nos ... praedecessorum nostrorum ... pia m-a observare cupientes, ea quae praescripta sunt ... ratificamus.
3.
szczegół do
zapamiętania; quod memoratu dignum est
NIC. BŁ. Serm. I p. 23 : ex his omnibus ... tria infero m-ia.
4.
zapiska, pismo;
scriptum, litterae
KodMp II p. 194 (a. 1293) : Petro nostro notario, qui hoc scripsit m-e (cf. ib. supra Petro nostro notario, per cuius manus transiuit hoc instrumentum).
ARect I p. 61 (a. 1473) : rector ... per suum nuncium et m-e me petiuit, quod ... ei ordinarem bonum cantorem.Ita saepius.
Praec.
a.
spis, wykaz;
index, catalogus
AKapSąd I p. 330 (a. 1420) : m-e librorum ecclesie Gneznensis alienatorum.
Ib. p. 593 (a. 1509) : domini mandaverunt conscribere m-ia de defectibus ecclesie et aliis et mittere domino cancellario.Cf. MEMORIA II B 3.
b.
zapiska dla pamięci; memoranda, litterae, quibus alicuius memoria adiuvatur
DokMp VIII p. 38 (a. 1439) : inscriptionem sub sigillo minori ... pro m-i solum fieri commisserat.
SSrSil IX p. 59 (a. 1464) : m-e pro Nicolao Diesner, nuncio.Ita saepius.
B.
iur.
t. t. tzw. pamiętne lub przysądne, opłata na rzecz sądu,
uiszczana przez stronę wygrywającą;
pecunia quae ab eo, qui causam
obtinuerat, iudicibus solvebatur
ArPrawn IV p. 400 (saec. XIV med.) : iudices ... debebunt a causis minoribus ... pro m-i sive «pamyathne» aut alio nomine «przysadnye» non plus quam duos grossos recipere.
DokMp I p. 81 (a. 1350) : domina ... nobis m-e dedit ob factorum presencium memoriam firmiorem.Ita vulgo. Eodem sensu pl.
AGZ XII p. 53 (a. 1438) : racione m-ium ponens mitram eandem recepit m-es nullos dans.
Additur
a.
glossa Pol.pamiętne (
et saepissime),
pomocne (
KodMp IV
p. 94, a.
1404
et saepius),
przysądne (
et saepius),
przysiężne (
JusPol
p. 211, a.
1420
et saepius), szepszelink (
StPPP XI
p. 162, a.
1426
et passim), świadome (
ib. IX
p. 15, a.
1417),
wzdawne (
DokImbr
p. 109,
a. 1444).
b.
adi.
,
v.
gr. iudiciale (
StPPP II
p. 118,
a. 1401)
, iudiciarium (
CodEp III
p. 442, a.
1497)
.
c.
syn.
,v.
gr. ius scabinale (
KsgPrzem II
p. 35,
a. 1447)
, iuvamen (
DokMp I
p. 328, a.
1404)
, solidum (
AGZ XI
p. 23, a.
1425
et saepius;
scabinale:
ArPrawn X
p. 279, a.
1409
; scabinatum:
ib.
p. 198, a.
1407
;
; scabinorum
ib.
p. 340,
a. 1412),
solidatio (
AGZ XVI
p. 350, a.
1540)
, testimoniale (
StPPP IX
p. 4, a.
1407)
.