- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- N.
[
superl.
(iocose dictus)
mediissimus:
CRIC.
in
Tom. XII
p. 337 (a.
1530)
:
ea sibi viderentur ad
concordiam media mediissima.]
I.
A.
propr.
środkowy
1.
stanowiący środek; in
quo centrum alicuius rei
consistit,
v.
gr. corpus (
StPPP VIII
p. 212, a.
1387)
, venter (
NIC. POL.
p. 142, v. 12
).
N. de
tempore
α.
dies
południe;
meridies
DŁUG.
in
KlQu p. 30 (a. 1449) : oppidum ... in m-o die ardere cepit.
β.
nox
północ.
Item:
północ jako strona świata; plaga caeli septentrionalis
FRANCO p. 370 : semidiametra... dextra ... in ante meridiem, in retro m-am noctem designat.Cf. Th. VIII 585,33 sqq.
γ.
astr.
caelum:
FRANCO p. 373 : gradum ... m-ij celi dabit latus quadrantis exiens a linea meridiani equinoctialis orthogonaliter.
2.
znajdujący się w środku (pomiędzy elementami skrajnymi); inter extrema (disiuncta) situs,
v.
gr. digitus (
SZYDL.
p. 14
)
.
N.
α.
phil.
distantia (
ExPhys fol. n Vb
:
aer replet
exteriores partes distantie m-e inter illa corpora)
, item vacuum (
ib. fol. n VI Ib).
β.
locut.
medio tempore
tymczasem;
interea.
Simili sensu
medio abs.
cf.
s.
v.
MEDIUM.
B.
(sensu latiore)pośredni, średni (co do wielkości,
znaczenia); mediocris
1.
de hominibus,
v.
gr.
corpore (
MIECH. Chr.
p. 232
).
Praec.
ratione habita
dignitatis,v.
gr.
archidiaconus
(opp.
maior, minor :
KodWp II
p. 140, a.
1298)
, iudex
(opp.
superior :
StPPP VI
p. 302, a.
1527)
, nobilis
( ib.I p. 215, a. 1416 : dixit se esse m-um nobilem wlgariter «wlodica»).
N. abs.
loco
subst.
medius, -ii
m.
KrMU p. 60, 44 (saec. XV in.) : sapiendam ... diligite infimi, m-ii et supremi.
Ib. p. 61,44 (saec. XV in.) : diligite et m-ii, scilicet baccalaurei, sapienciam acutissime disputandi.
N. sensu
morali
DŁUG. Op. p. 251 : Salvatorem nostrum osorem fore m-ii et tepidorum, ut Apocalypsis (3,16 ) testatur, evomitorem.
2.
de rebus,
v.
gr.
aetas (syn.
virilis:
DŁUG.
Hist. I p. 102= I
p. 162
ed. nov.)
, statura corporis (
ib. I p. 229= I
p. 296
ed. nov.),
item
via
(in imagine
JAC. PAR. Contr.
p. 121
).
Occ.
średniej
jakości; mediocris notae,
v.
gr. atlassium (
CracArt II
p. 387, a.
1540
et saepius
ib.
).
Praec.
a.
opt.
color
kolor pośredni, tj. nie biały
i nie czarny;
neque albus nec niger
VITELO Opt. p. 63 : corpus forti colore m-o coloratus, ut uiride uel rubeum.
Ib. p. 458 : a corporibus albis ... sensibilior fit reflexio quam a corporibus m-o colore coloratis.
BYSTRZ. Top. fol. x Ib : m-us color nullo modo constat ex albedine et nigredine.
Ib. infra color m-us, vt puta rubedo.
b.
astr.
α.
cursus (motus)
corporum caelestium: średni bieg planet; moderatus
BIEM p. 16,34 : quaelibet ... lunatio secundum aequalem seu m-um motum ... ultra 29 dies ... continet.Ib.
p. 79,19: congressus luminarium secundum cursum m-um.
Explicat
COPERN. OpM p. 146 : motus quem et mediocrem dicere solemus ... sit inter tardissimum et concitatissimum m-us arithmetica medietate.
β.
circulus
koło równikowe;
i. q. aequatorialis
COPERN. Rv p. 13(= p. 10 ed. nov.): Ptolemaeus in sua Cosmographia ad m-um usque circulum terram habitabilem extendit.
γ.
zona
strefa tropikalna; explicatur
ib. p. 86 (=
p. 61
ed. nov.): inter utrumque tropicum ... spacium prisci m-am zonam
vocant.
c.
mus.
α.
accentus :
LIBAN fol. A VIb : quando fit ... depressio syllabę ab accentu predominante in tertiam ... hic accentus a musicis: vocatur m-us.
β.
distinctio
ib. fol. A VIIIa : secunda positura vel m-a distinctio est κῶλον.
γ.
vox :
KROMER MusEl fol. B Ib : voces ... secantur ... in molles ut fa, naturales, quas et m-as appellare poteris re, sol et duras mi, la.
d.
phil.
α.
bonum :
WROCŁ. EpitConcl fol q Vb: potentie anime, sine quibus recte viui non potest, m-a bona sunt.
β.
causa :
GOST. Th. fol. a VIIIb : intentio prime cause respicit vsque ad vltimum effectum per eius m-as causas.
γ.
forma:
MatFil II p. 30 (saec. XV) : genus ... dicit formam m-am inter potentiam et actum.Cf. etiam BYSTRZ. Top. fol. x Ib) ; item habitudo ( BYSTRZ. Top. fol. s VI Ib) , identitas ( ib. fol. o Vb), natura ( AEG. Th. fol. E IIIa) , qualitas ( BYSTRZ. Top. fol. x IIa) , scientia ( MatFil VI (XVII) p. 217, saec. XV in.in : scientiae m-ae, scilicet musica, perspectiva et astronomia) , modus vivendi ( STOB. Aret. fol. e VI11a), etiam theol. status animae ( JAC. PAR. Tract. fol. c IIb : anima est in m-o statu inter bonos et reprobos ... in satisfactionis statu).
δ.
log.
locus (
WROCŁ. Dial.
fol J IVb:
locus m-us ... est a coniugatis, casibus, diuisione)
, principium
( ib. fol. A IIIa: principium ... propinquum seu m-um est diffinitio argumentationis), propositio ( BYSTRZ. Top. fol. 151b : de m-ijs ... propositionibus ... que sunt primis principijs propinque) , subiectum et praedicatum ( BYSTRZ. AnalPr fol. k Ia ; ;cf. s. v. MEDIUM III).
e.
gram.
α.
de consonantibus
*Gramm. p. 302 (saec. XIV) : b g d consonantes ... dicuntur m-e quia non ita leniter sonant sicut ille non aspirate, nec ita aspere sicut ille aspirate.
β.
gradus
comparationis: i. q. comparativus;
ib. p. 158 : gradui m-o sextum casum vnito.
C.
transl.
pośredniczący;
i. q. medians.
Praec.
abl. (modi vel
causae), v.
gr.
medio iuramento
pod przysięgą,składając przysięgę; iure iurando praestito (
StPPP VIII
p. 430, a.
1397
et passim; simili sensu
media fide corporali:
PommUrk III
p. 72, a.
1289)
; item bona fide media (
CodVit
p. 990, a.
1409)
, medio honore (
ib.
p. 989, a.
1409)
vel voto (
CorpJP II I
p. 278, a.
1513)
, mediis privilegiis (
KodKKr II
p. 285, a.
1403)
, more medio aliorum
(i. iuxta morem
DokKujMaz
p. 366, a.
1296).
N.
locut.
nullo medio
bezpośrednio; nullo intercedente
*KodMp II p. 209 (a. 1304) : prepositus ... domus Sepulcri Dominici ... Mecouiensis ad Romanam Ecclesiam nullo m-o pertinentis.
KodWp III p. 677 (a. 1394) : monasteria ... ipsorum fratrum ordinis Cisterciensis ... ad Sedem Apostolicam nullo m-o videntur pertinere.
Abs. loco
subst.
medius,,
-ii
m.
pośrednik,
rozjemca;
mediator.
Syn.
communis iudex (
*KodWp II
p. 107, a.
1295).
N.
constr.
α.
sq.
gen.,
v.
gr. pacis (
DŁUG. Hist. III
p. 581
).
β.
sq.
inter (aliquos).
Locut.
verbales
medium (inter aliquos) se inicere (
KodWp I
p. 144, a.
1234)
,
vel
ponere (
AnnMP
p. 40, a.
1256).
Simili sensu
media persona :
ARect I p. 377 (a. 1494) : vt ... invicem per m-as personas concordarent.
II.
1.
stanowiący połowę;
dimidius.
Dicitur v. gr. de
area (
StPPP VIII
p. 8, a.
1376)
, camera (pannorum:
KsgŁawKr
p. 14, a.
1367)
, domo (
CracArt I
p. 83, a.
1432)
, hereditate (
DokSZKr
p. 5, a.
1348,
sim.); item de sagitta (in
descriptione insignis nobilium
StPPP VIII
p. 169,
a. 1385).
N.
horologium półzegarze
,cf.
supra IV 809,36 sqq.
Praec.
a.
de moneta,
v.
gr.
grossus
półgroszek,
cf.
Simili sensu
medius, -ii
m.
IurMas II p. 94 (a. 1471-1503): soluere ... quindecem sexagenas grossorum in m-iis ([ita ib. saepius)].
b.
de mensuris,
v.
gr.
ager
(
KsgŁawWar I
p. 198, a.
1482
:
m-um agrum dictum
«polovyczą morgv»)
, aratrum (cf. supra I]688,18 sqq.), capete ( KodPol I p. 238, a. 1372) , lapis (cerae : PP III p. 90, a. 1441) , miliare ( Dogiel V p. 193, a. 1541) , vas ( CodEp III p. 410, a. 1493 : a m-o vase vini alias «polkuffek») cett.
N. loco
nominis proprii
Media villa
Półwsie
KsgPozn p. 235 (a. 1430) : in M-a villa ... ante muros Poznanienses.Occ. napełniony do połowy; dimidio plenus
MPH II p. 183 (saec. XIV) : cum vix esset crater m-us et semidimidius ... plenus videbatur.
c.
de animantibus possidendis,
v.
gr. equus (
StPPP VIII
p. 223, a.
1387)
, pecus (
RachJag
p. 28, a.
1389),
etiam cmetho (cf.
),
hortulanus (cf.
supra IV 820,53
sqq.); item (in descriptione insignis nobilium) aquila (
ArHist VIII
p. 473, a.
1425)
, salmo (
StPPP VIII
p. 296, a.
1388).
d.
de tempore,
v.
gr.
annus (
KsgŁawKr
p. 18, a.
1367)
,
hora (
AKapSąd III
p. 108, a.
1506)
; item latius transl.
labor
ib. p. 105 (a. 1506) : dum fuerit ultra m-um laborem.
2.
locut.
α.
medius alter (alter medius)
jeden i pół,
półtora; unus dimidiusque
RachJag p. 170 (a. 1393) : unus et semis pro VI libris piperis recipiendo libram per I fertonem facit m-am alteram marcam.
StPPP VIII p. 801 (a. 1400) : Lta minus altera m-a marcas.Ita saepius. Simili sensu medius secundus ( StPPP VIII p. 325, a. 1389 et saepius; glossa Pol.
KsgŁawWar p. 59, a. 1452 : m-am secundam sexagenam alias «poltori copi»), medius dimidius (dimidius atque medius, cf. supra III 581,13 sqq. ) ; item ;unus cum medio ( StPPP VIII p. 443, a. 1398).
b.
medius tertius
dwa i pół; duo et
semis (
StPPP
VII
p. 322, a.
1389
et saepius); simili sensu duo cum medio (
DokMp I
p. 437, a.
1420).
c.
medius quartus
trzy i pół; tres et
semis (
RotKość
p. 98,
a. 1400)
; simili sensu
tres cum medio (
ŹrWaw III
p. 28, a.
1517).
Ita porro,
v.
gr.
medius octavus
(
KsgŁawWar
p. 97, a.
1459)
, medius nonus
(
RotKon
p. 491, a.
1424
et saepius), medius decimus (
ŹrMalb
p. 6, a.
1510-1529)
, medius undecimus (
ib.
p. 12, a.
1510-1529).
Occ.
c.
numerali cardinali
KsgGrWp II p. 317 (a. 1400) : pro m-a quinque marcis.
III.
(singulare, sensu subobscuro) obelżywy?
contumeliosus?
AKapSąd II p. 623 (a. 1475): postquam incepit eam percuttere, intulit sibi eciam m-a verba.