- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- A.
- Ha.
- N.
- L.
- K.
I.
1.
propr.
a.
bryła, kawałek czegoś, ciało stałe nieforemnego
kształtu; moles materiae concreta sive coagulata.
Glossa
Pol.
GLb p. 62 : m-a est, de qua minerarii faciunt ferrum, «lupa, bryla».
GLcerv p. 632 : maza vel massa «ciasto».
N.
α.
de fetu intempestive nato
KodKWil p. 120 (a. 1425) : uxorem ... capiens ... graviter verberavit ... demum ... ipsa mulier post duas septimanas ... unam m-am de se emisit, quam abortum esse asseruit.
β.
de piscibus
CodPom I p. 910 (a. 1250) : hospes, qui de manu vendit m-am allec, duos denarios dabit.
PommUrk II p. 143 (a. 1266) : libere et absque ... solucione thelonei videlicet decem et octo denariorum de remo et vnius m-e allecium de naui.
Ib. p. 477 (a. 1282) : piscem decimum, m-am decimam in Preuloca ... ecclesiae contulimus.Ita saepius.
Constr.
a.
abs.
b.
sq.
gen.
c.
sq.
de :
DŁUG. LibBen III p. 460 : m-am de ligno Dominico habere.d. sq. in c. abl. :
AKapSąd II p. 571 (a. 1454) : m-as tam in auro, quam in argento aliaque omnia ... clenodia.
b.
phil.
materia; materia (Gr.
ὕλη)
ExPhys fol. e IIIa : materia habet quedam nomina propria et quedam nomina ei attributa per methaphoram ... ile ... m-a, subiectum, origo et elementum.
STOB. Parv. fol. B Ib : materia dicitur m-a pro quanto est in se non distincta, sed distinguitur secundum diuersitatem formarum, quas suscipit in diuersis compositis.
WROCŁ. EpitConcl fol. n Ia : materia prima dicitur m-a inuisibilis et insensibilis, licet corpulenta fuerit et extensa vsque in superficiem concauam celi empirrei.
Dicitur
formabilis (
WROCŁ. Epit. fol. a VIb)
, primordialis (
ExPhys fol. e IIIb)
.
2.
transl.
a.
jednostka pieniężna, składająca się z określonej ilości srebra lub 20 groszy,
może także jednostka wagi
srebra; pecunia argentea certi
cuiusdam ponderis vel valoris
20 grossorum, fortasse etiam
mensura ponderis argenti
RFil XXV p. 270 (a. 1482) : m-as argenti vel auri «ruble».
b.
ziemia orna?
ager?
KodWp III p. 102 (a. 1358) : vendidimus pratum iacens circa civitatem ... circa fluvium ... dictum ... Gansawa, usque ad m-am sive araturam.Cf. Th. VIII 430,73 sqq.
II.
1.
concr. stos,
sterta, kupa;
acervus.
2.
abstr.
a.
wielka ilość, mnóstwo, ogrom; multitudo, moles
KADŁUB. p. 171 : gestat paciencia, que est filia fortitudinis, tres in eadem sarcina m-as: m-am langoris, m-am laboris, m-am contumeliarum.
FormJ p. 74 : licet durum sit mihi tam undose (leg. nodosae?) questionis m-am rescindere etc.
CodEp II p. 80 (a. 1416) : quispiam ... totam m-am virtutum infectam senciet et corruptam.
N.
theol.
massa damnationis (perditionis)
de in
genti damnatorum multitudine
JAC. PAR. RefEccl p. 55 : Deus reservans sibi suo numero non paucos a communi m-a damnationis.
Ib. p. 128 : quos sic Deus ... a m-a damnationis dignatus est praeservare.
SCARB. Sap. III p. 281, 133 : omnes quippe de m-a perditionis concepti irae sunt obnoxii.Ita saepius, cf. Th. VIII 430,25 sqq.
b.
całość, ogół, zbiór;
summa, collectio
Gramm. p. 162 : ut ego in presenti possim componere m-am, hoc est vtilitatem, gramatice dyasinthetice.
Ib. p. 154 : liber m-e gramatice.
JAC. PAR. I p. 117 (saec. XV) : quasi in unam m-am dicta regule cum statutis Romanorum pontificum colligere.
CantMAe I nr 60, v. 8b, 1 (saec. XV) : cum pars sit cum m-a tota idem ens.
Theiner p. 237 (a. 1486) : m-e proventuum expeditionis eiusdem applicamus item quaecunque legata.