General
Full Entry
More

MARS

Grammar
  • Formsmars
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -tis
  • Part of Speechnoun
  • Gendermasculine
Meaning Outline
  • I. propr.
    • 1. + Martis dies belli deus (ap. Romanos). Ap. nos tantummodo in locut. hebdomadis dies tertia
    • 2. nomen planetae.
  • II. bellum, pugna (saec. XV—XVI)
    • a.
      • α.
      • β.
      • γ.
      • δ. + felici adverso funesto
    • b. + suo proprio) marte viribus suis, sine alieno auxilio.

Pełne hasło

MARS, -tis m.
  • F.
  • Th. (
  • On om.),
  • Bl.
  • S.
  • B.
  • L.
I. propr.
1. Mars, rzymski bóg wojny; belli deus (ap. Romanos). Ap. nos tantummodo in locut. Martis dies wtorek; hebdomadis dies tertia
AKapSąd II p. 62 (a. 1425) : die M-is tredecima mensis Marcii.
ArPrawn I p. 242 (a. 1441) : d(ie) M-is tercia m(ensis) Februarii.
Ita passim saec. XV—XVI.
2. planeta Mars; nomen planetae.
II. meton. wojna, walka; bellum, pugna (saec. XV—XVI).
N. locut.
martem funestum serere (inter nationes: DŁUG. Hist. IV p. 383 ) ; crudelem et sanguinarium martem sequi ( Tom. VII p. 376, a. 1525).
Item
marte valere ( DŁUG. Hist. IV p. 564 ) ; ferro et marte absolvere (aliquid ib. p. 29 ). Formulae adv.
a. (sub) marte
α. aperto (syn. vi: Tom. III p. 268, a. 1514), simili sensu publico ( DECIUS p. 36 ) .
β. atroci ( DŁUG. Hist. IV p. 97 ) , cruento ( ib. II p. 122 = III p. 138 ed. nov. ), diro ( AAlex p. 90, a. 1502) , feroci (et multiplicato: DŁUG. Hist. IV p. 361 ).
γ. incerto; simili sensu communi; item diverso ( ib. II p. 351 = IV p. 101 ed.nov. ), pari ( ib. IV p. 97 ).
δ. felici ( *Dogiel V p. 161, a. 1501) ; opp. adverso ( Tom. I p. 23, a. 1508) , funesto ( DŁUG. Hist. IV p. 27 ) , laevo (aspiciente: CodEp I 2, p. 341, a. 1472).
b. suo (vel proprio) marte o własnych siłach; viribus suis, sine alieno auxilio.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)