General
Full Entry
More

LAUS

Grammar
  • Formslaus, laude, dignus, laudedignus
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -dis -a, -um
  • Part of Speechnoun
  • Genderfeminine
Meaning Outline
  • I.
    • 1. propr. honor, gloria.
    • 2.
      • a. factum laudabile, virtus.
      • b. de homine laude digno (saec. XV).
  • II.
    • 1. actus laudandi, laudatio.
    • 2. veneratio (Dei sanctorumve)
      • a. + divinae Dei cultus, preces
      • b. psalmi laudatorii, qui ad breviarii officium pertinent
        • α.
        • β.
        • γ. + laude (-bus) aliquem (aliquid) efferre; extollere; dicere
        • δ.
  • III. approbatio, consensus

Pełne hasło

LAUS, -dis f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • L.
  • A.
  • H.
  • Ha.
  • K. (pl.)
[gen. pl. laudium, cf. 1295,10 et Th. VII 2,1052,69 sq. ]
I.
1. propr. uznanie, chwała, sława; honor, gloria.
2. meton.
a. tytuł do chwały, zaleta; factum laudabile, virtus.
b. chluba; de homine laude digno (saec. XV).
II.
1. pochwała, uznanie; actus laudandi, laudatio.
N. iuncturam
laude dignus (laudedignus), -a, -um chwalebny, znakomity; excellens, praeclarus
PommUrk VII p. 44 (a. 1326) : testes ... quam plures 1-e digni.
KodKrak p. 36 (a. 1356) : 1-dignis glorie titulis.
Ita saepius.
2. cześć, chwała, uwielbienie (Boga i świętych); veneratio (Dei sanctorumve). Simili sensu laudis sacrificium (e Vlg. Ps. 49,14 Zab Dziej II p. 97, a. 1483).
Praec. pl.
a. divinae et abs. : kult religijny, nabożeństwa; Dei cultus, preces
DokKKr I p. 86 (a. 1362) : ut idem altarista S. Spiritus et Virginis Gloriose 1-bus iugiter valeat et continue inherere.
ArPrawn I p. 16 (a. fere 1400) : doctrine, leccionibus, psalmis, ympnis, canticis et aliis divinis 1-bus iugiter incumbant clerici.
Simili sensu
divinarum laudum cultus ( KsgRachKr II p. 186, a. 1398 : diuinarum 1-ium cultus diminuitur in ecclesia antedicta).
b. psalmy pochwalne wchodzące w skład oficjum brewiarzowego; psalmi laudatorii, qui ad breviarii officium pertinent
DokKKr II p. 561 (a. 1448) : vicarii ... decantare habebunt ... matutinas ... cum 1-bus et suffragiis.
DŁUG. Hist. IV p. 477 : episcopus ... pro matutinalibus 1-bus consurgens.
BiblMuz XI p. 300 (a. 1529) : vicarii ... 1-es matutinales, primam et tertiam continuent.
Iuncturae verbales ad I—II:
α. laudi dare (aliquid in aliquo: DŁUG. Hist. III p. 339 , cf. Th. VII 2,1066,72 sqq.).
β. laudem (-es) afferre (referre), dare (alicui: Tom. II p. 84, a. 1512 ; ex aliqua re: Visit. p. 420, a. 1512) , depromere (in aliquem: DŁUG. Hist. III p. 158 = V p. 176 ed.nov.) ; (ex)solvere ( ib. IV p. 477 ; ib. V p. 442 et saepius; persolvere: KodUJ II p. 25, a. 1443) , impendere ( MARTIN. OP. Marg. fol. i Ia) , ingerere ( DŁUG. Op. p. 68 ) ; simili sensu laudibus incumbere ( ArPrawn I p. 16, a. fere 1400) vel inhaerere ( DokKKr I p. 86, a. 1362) ; item in laudem currere (alicui: CantMAe I nr. 8, v. la, ante a. 1346).
γ. laude (-bus) aliquem (aliquid) efferre; extollere; simili sensu dicere ( PAUL. CR. p. 82, v. 41 : tuos meritis ... 1-bus actus dicere ); implere (apud aliquem: DŁUG. Hist. IV p. 274 ).
Opp.
laude exuere ( CorpJP III p. 222, a. 1512).
δ. in laude esse; simili sensu versari ( PP II p. 118, a. 1450) , item ferre (ab aliquo pro aliqua re: DŁUG. Hist. V p. 377 ).
III. (singulare) zgoda, przyzwolenie; approbatio, consensus
DokMp IV p. 8 (a. 1235) : 1-e et assensu ... matris meae et baronum meorum contuli coenobio ... villam.
Cf. LAUDATIO II 1 LAUDUM I.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)