General
Full Entry
More

IS

Grammar
  • Formsis, ea, id
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type
  • Part of Speech
Meaning Outline
  • I. ponitur pro subst. vel adi., aut praedicativi partibus fungitur) on, ten, (czasem prawie tyle co) taki; hic, ipse, (interdum i. fere q.) talis. Praec.
    • A. augetur aliis pron.
      • 1. + is idem idem, qui supra nominatus est.
      • 2. + is ille
      • 3. + is ipse eo ipso idem, ipse. Praec. in locut. qua re, re ipsa
      • 4. + qui is qui
    • B.
      • 1. + id talis, huiusmodi.
      • 2. + id est hoc est, scilicet.
      • 3. + eius(ce)modi talis, huiusmodi, huius generis.
      • 4. + ab eo ab hac parte
      • 5. + ex eo ideo, quare.
      • 6. + in eo ideo quod
      • 7. + quoad eius fieri potest quantum fieri potest (saec. XV ex.)
      • 8.
      • 9.
      • 10.
  • II. refl.
    • 1. + eius, eorum (earum) suus, -a, -um (in casibus obliquis)
    • 2. + ei (eis) sibi
    • 3. acc.+ eum (eos)
    • 4. abl.+ eo

Pełne hasło

IS s. EA s. ID, gen. eius s. eiius pron.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • A.
  • Ha.
  • O.
[de formis: gen. sg. eiusce cf. eiusce gener is n. , infra 47 et eiuscemodi infra 45. acc. sg. generis n. eum : InwKKr p. 217 : nactus est eum ministerium. indecl.
KodPol II p. 277 (a. 1348) : termini super id ipso ... fuerant asignati.]
I. pron. demonstrativum (zastępuje rzeczownik lub przymiotnik, albo występuje jako przydawka; ponitur pro subst. vel adi. , aut praedicativi partibus fungitur) on, ten, (czasem prawie tyle co) taki; hic, ipse, (interdum i. fere q.) talis. Praec.
A. w połączeniu z innymi zaimkami; augetur aliis pron.
1. is idem tenże sam, ten wymieniony; idem, qui supra nominatus est.
2. is ille eodem sensu.
3. is ipse ten sam; idem, ipse. Praec. in locut. eo ipso tym samym, przez to; qua re, re ipsa
PrzywKr p. 5 (a. 1355) : obligamina ... eo ipso annulentur.
AKapSąd III p. 230 (a. 1430) : non admisit ... plebanum decimam ... conducere ... et eo ipso dicta decima in campo stans ... fuit ... putrefacta.
Ita saepius.
4. qui is który to; qui
InwKKr p. 251 : quam eam missam ... adolescentes studiosi ... absolvere consueverunt.
B. locut. et iuncturae variae
1. id sq. gen. subst. ten, taki; talis, huiusmodi.
2. id est to jest, to znaczy; hoc est, scilicet.
N. eodem sensu
id quod
AGZ XI p. 117 (a. 1437) : Scaluba actor contra nobilem Doliński ... habent per terminos ad terminos, id quod ad octo septimanas.
3. eius(ce)modi taki, tego rodzaju; talis, huiusmodi, huius generis.
Eodem sensu
eiusce generis :
DŁUG. Hist. IV p. 121 : cum caeteris eiusce generis, quibus avaritia ... curae est, hominibus.
Id. Op. p. 27 : largitione illam ... auri ... promissis variis et terroribus aliisque eiusce generis blandimentis conatur perfringere.
4. ab eo od tej strony; ab hac parte
MARTIN. OP. Serm. p. 260 nlb : domus est conscientia, fossores demones ... et foditur domus ab eo, vbi debilior est.
5. ex eo stąd, dlatego, z tego powodu; ideo, quare.
6. in eo dlatego że; ideo quod
DokLub p. 260 (a. 1447) : scultetissa ... fecit totalem resignacionem Johanni ... in eo, quod vendidere (i. vendidit ) sibi suam sortem ... pro sex marcis.
7. quoad eius fieri potest o ile możności; quantum fieri potest (saec. XV ex. ).
8. ante ea cf. ANTEA.
9. in ante ea cf. INANTEA.
10. pro eo cf. PRO.
II. ponitur pro pron. refl.
1. eius, eorum (earum) swój (w przypadkach zależnych); suus, -a, -um (in casibus obliquis)
KsgŁawKr I p. 1 (a. 1365) : Agnes ... marito eius (i. suo ) Henrico Schoff pro tutore electo aream suam ... Franczconi ... resignavit.
Ib. p. 21 (a. 1367) : Nicolaus ... cum Katherina, sorore eius (i. sua ) ... dimiserunt Hanconem.
Ib. p. 81 (a. 1372) : Dorothea ... resignacionem factam per matrem eius ([i. suam) ]...et sororem eius (i. suam ) ... approbavit.
Ita vulgo, cf. etiam SUUS (ubi vice versa suus pro eius ponitur).
2. ei (eis) sobie (dla siebie); sibi
JAC. PAR. RefEccl p. 285 : a Christo durissimum vae eis in imprecatum ... audierunt.
IurMas II p. 43 (a. 1482) : ut ... incole nostram eis beniuolenciam ... senciant.
AKapSąd III p. 172 (a. 1513) : exequutores ... per tres grossos eis de eadem summa tollent pro expensis.
ProtWoz p. 84 (a. 1522) : concordiam tenere inviolabiliter eis invicem promiserunt.
3. acc. eum (eos) pro se
IurMas p. 24 (a. 1359) : si cives ... permiserint nostros homines omnia venalia apud eos emere et vendere.
ARect I p. 194 (a. 1483) : Stanislaus ... respondit eum nescire.
4. abl. eo pro se
CracArt I p. 108 (a. 1439) : vult ... esse dominus bonorum suorum eo vivente.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)