General
Full Entry
More

INTROMITTO

Grammar
  • Formsintromitto, intromito
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ere, -misi, -missum
  • Part of Speechverb
Meaning Outline
  • I. act.
    • A.
      • 1. immittere, introducere
      • 2. admittere
        • a. in possessione rerum immobilium collocari (praec. praeter legem)
        • b. in possessionem tradere
      • |2.
        • a. + Th. in possessione rerum immobilium (praec. publica auctoritate) collocare
        • b. mercede conducere
      • 2. + aliquid in ius causam iudicibus decernendam referre
  • II. refl.
    • A.
      • 1. iur.+ sibi in rerum immobilium possessione collocari
      • 2. munus aliquod eiusque proventus (praec. praeter legem) occupare
      • 3. + sub damnum i. q. sesubicere
    • B.
      • 1.
        • a. + in aliquid aliquid faciendum suscipere, ad aliquid faciendum se obligare animum inducere
        • b. alicuius actionis participem fieri, se alicui rei immiscere, interponere
      • 2. iur.
        • a. iure aliquid sibi vindicare, petere
        • b. + iuri erga aliquem pecuniis ad aliud ius causae se interponere pecunia data appellandi potestatem impetrare

Pełne hasło

INTROMITTO s. INTROMITO, -ere, -misi, -missum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • A.
  • Ha.
  • N.
  • K.
[3. pl. ind. perf. act. intromitterunt:
AGZ XV p. 126 (a. 1471) : fratres... in bona ... Katherine ... violenter se intromitterunt.
Refl. cum pass.
StPPP VI p. 143 (a. 1519) : ne iudices nostri saeculares ad causarum spiritualium ... cognitionem .... sese intromitterentur.]
I. act.
A.
1. wpuszczać, dopuszczać, wprowadzać; immittere, introducere.
N. pecudes sim. in pascua (hortum) sim.
DokWp I p. 341 (a. 1271) : liberum etiam habeat arbitrium ibidem ... alienos porcos ad pascua sua i-ndi.
KsgPrzem I p. 288 (a. 1441) : Michael ... proposuit contra Iacobum ... quod sibi porcum incrossatum i-sset in eius orto.
Ita saepius. Occ. refl. wejść dokądś; intrare
APozn II p. 294 (a. 1495) : euntes simul ad turrim tres ex ipsis obedienciam fecerunt et in turrim se i-erunt.
2. meton. dopuszczać kogoś do czegoś; admittere
StPPP III p. 43 : qui secretarius ... ad ea i-atur secreta, quae cancellario.... panduntur.
ArPrawn VI p. 209 (a. 1554) : qui i-i debet ad ea consilia secreta, quae cancellariis panduntur.
CracArt II I p. 4 (a. 1551) : sententiatum est testes ad perhibendum testimonium veritatis in ius citatos in rotam i-ndos et examinandos esse de forma iuris.
B.
iur. t. t. 1. hereditates, bona sim .
a. zająć (zwł. bezprawnie), wejść w posiadanie nierucho mości; in possessione rerum immobilium collocari (praec. praeter legem)
StPPP VIII p. 62 (a. 1382) : terminum ... pro hereditate violenter i-ssa.
Ib.
p. 99 (a. 1384) : uxor Wroczslay ... cum Preczslao ... pro sorte violenter i-ssa ... terminum ... habent.
Ib. p. 220 (a. 1387) : Abram ... cum Janusio ... terminum ... pro prato i-sso uiolenter in ipso.
AGZ XIII p. 13 (a. 1436) : tu i-sti et recepisti violenter bona hereditaria patrimonii ... domine Margarethe.
Ita saepius usque ad saec. XVI.
Iuxta ponitur
in possessionem recipere (
APozn I p. 36, a. 1437 : molendinum ... in possessionem ipsius recipere et i-re debet et meliorare).
b. oddać, przekazać w posiadanie; in possessionem tradere
SSrSil I p. 276 (a. 1482) : ab omnibus ... assensum fuit, quod nulli soli ex hiis quatuor ducibus civitas Saganensis aperiri deberet nec i-i usque ad cause finalem decisionem.
2. aliquem
a. wwiązać, tj. wprowadzić w posiadanie nieruchomości (zwł. urzędowo); in possessione rerum immobilium (praec. publica auctoritate) collocare
StPPP VIII p. 355 (a. 1390) : Zaclica ... penam XV contra Andream ... quia super possesionem ipsius ... alium i-sit et sub eadem pena ipsum debet i-re in pristinam possessionem.
KodPol II p. 517 (a. 1459) : Mathias ... possessionem dicte ville ... cessit ipsumque dominum Wladislaum ad possessionem realem et actualem i-sit.
IusMet p. 241 (a. 1532) : capitaneo ... injungendo, quatenus ipsos in possessione dictae fenestrae salis i-at et i-i de facto ... faciat.
Ita saepius. Cf. Th. VII 2, 81, 17 sq. Glossae Pol.
KsgGrWp I p. 277 (a. 1397) : in quam hereditatem] ipsam [Betkam arbitri i-erunt wlgariter «fczreszyly».
AGZ XII p. 306 (a. 1466) : ministerialis nobilem Mathiam ... i-sit alias «wo/szal» in villam domini Petri.
b. (sensu latiore) zaangażować, nająć; mercede conducere
PP V p. 88 (a. 1428) : Johannes et Nicolaus ... aliquos mellificiatores ad reparandum noua mellificia in eadem hereditate i-erint vulgariter «wdzewacz».
2. aliquid in ius przekazać sprawę sądowi do rozstrzygnięcia; causam iudicibus decernendam referre
KsgCzer p. 197 (a. 1418) : si ... predictam divisionem non possent facere, tunc in eundem ius debent i-re.
II. refl.
A.
1. iur. t. t. wwiązać się, tj. wchodzić w posiadanie nieruchomości; in rerum immobilium possessione collocari
Lites I p. 256 (a. 1339) : Wladislaus rex quondam se i-sit de dicta terra Dobrinensi et eam recepit ad manus suas.
KodWp II p. 536 (a. 1341) : Felicia debet se i-re de medietate ... hereditatis sibi assignate.
DokMp I p. 63 (a. 1347) : domina ... Zegoczyna cum filiis ... recepit partem de hereditate ... Zauissy ... et dominus Zauissius ... i-sit se de hereditate eorum.
Ita vulgo usque ad saec. XVI ex. Simili sensu sibi :
TPaw III p. 243 (a. 1392) : Przedborius ... ruit septuaginta contra dominam Stachnam ... quia violenter sibi i-sit in hereditatem.
Etiam mediopass. infra 26.
Item act. quasi intrans.
StPPP VIII p. 202 (a. 1386) : Mathias ... cum Paulo ... terminum secundum, quia i-sit in hereditatem in Bruchan super ipsius tenutam.
Ib.
p. 238 (a. 1388) : terminum ... cum Keflincone pro intromissione ad sculteciam ... quod super ipsius possessionem pristinam i-sit.
Ita saepius. Occ. korzystać; frui
KodMp I p. 58 (a. 1257) : quod ulterius nostri castorarij ad prefatam partem aque se i-re non presumant.
Glossae Pol.
TPaw III p. 101 (a. 1388) : Woythco i-sit se alias «wrzucił s<)» nostram super possessionem.
KsgZPozn p. 195 (a. 1402) : inter istis equitaturis homines ex utraque parte non debent se i-re wlgariter «wicz so/».
ZapSądWp p. 326 (a. 1407) : ego istam partem ... tenui... pacifice ... tunc tua mater se i-sit wlgariter «wrzucila» et sic ego ipsam citaui (cf. StPPP II p. 853, a. 1485).
AGZ XVII p. 258 (a. 1490) : peto penam ... super dominum ... vexilliferum et hoc ideo, quia ipse non secundum processum ... iuris i-i voluit alias «vyazoval szye».
Additur abl. , v. gr. usu vel exercitio ( PommUrk IV p. 276, a. 1307), item adv. effectualiter ( KsgŁawKr p. 305, a. 1396) , realiter ( DokMp I p. 259, a. 1393) , violenter ( StPPP VIII p. 507, a. 1398 ; ib. p. 9, a. 1376 et saepius), minus iuste ( DokSZKr p. 67, a. 1393) .
2. podejmować (zwł. nielegalnie) pewne czynności i korzystać ze związanych z nimi dochodów; munus aliquod eiusque proventus (praec. praeter legem) occupare
RachJag p. 1 (a. 1388) : dominus Cristinus rector ecclesie ... i-sit se de viceprocuracione Nepolomiensi ad speciale mandatum domini regis.
ConcPol X p. 471 (a. 1448) : nonnulli clerici maxime peregrini ... administraciones de manu laici recipiunt ... seque de confessionibus, absolutionibus ... i-unt.
KodUJ II p. 69 (a. 1447) : praedicti vicarii ... curam animarum in se reciperent, de ... denario sancti Petri ... ac aliis emolumentis de dicta ecclesia provenientibus se i-unt ac eadem tollunt et recipiunt.
CulmUB p. 537 (a. 1468) : iuramenti ... immemor ... de ipsius ecclesie regimine sive administracione se temere ... i-sit.
IurMas II p. 81 (a. 1499) : nec successores nostri ... possunt i-re se ad aliquod imperium et iurisdicionem in prefatos subditos.
Ita saepius.
3. sub damnum poddać się karze umownej; i. q. sesubicere
AGZ XIII p. 42 (a. 1437) : Petrus... [et] Henricus in villam ... in quinquaginta [marcis intromissionem dare debent et Petrus ... sub totale dampnum se i-sit.
B.
1.
a. podejmować się (zobowiązywać do) czegoś; aliquid faciendum suscipere, ad aliquid faciendum se obligare
KodKKr I p. 214 (a. 1339) : Andreas prefate domine intencionem ... probare non potuit, prout se i-erat et debebat.
KsgŁawKr p. 106 (a. 1373) : Nicolaus ... se de ipsius pueri tutela i-ns, debet XII marcas ... de bonis ipsius pueri solvere Johanni.
TPaw IV p. 278 (a. 1404) : Basso super mutillacionem manus et vulneribus i-it se testibus probare et non probavit.
KsgCzer p. 232 (a. 1420) : si ... aliquod dampnum ... Pacossius ... perceperit, hoc Nicolaus ... sustinere et tollerare se i-sit.
Ita saepius. Occ. in aliquid zdecydować się; animum inducere
Tom. X p. 268 (a. 1528) : post longa ... habita consilia ... nos ... ex utraque parte tandem in contractum i-simus desuperque ... contractum sequentem ... conclusimus.
N. constr. sq. inf. supra 13 et 15 .
b. brać udział w czymś, mieszać się, wtrącać do czegoś; alicuius actionis participem fieri, se alicui rei immiscere, interponere
GALL p. 105, 18 : nec te de bellis vel de regni consiliis i-is.
UrkOel p. 81 (a. 1249) : nec ad aliquam condempnacionem inter homines ecclesie se debet vexillifer ducis i-re vel ex ea aliquid accipere.
KodKKr I p. 56 (a. 1254) : firmiter autem promittimus, quod de causis ... ecclesiasticis nos ... nullomodo cognoscemus, nec de ipsis nos i-emus.
DokLub p. 113 (a. 1296) : nullus prorsus castellanorum ... se de causa aut pena i-at, sed abbas et sui sequaces penam, que nos tangit, in eis percipiat.
Ita vulgo usque ad saec. XVI. Sensu non satis certo act.
KsgCzer p. 282 (a. 1423) : Vigandus ... cum nobili Ostrowszki, quomodo Ostrowszki i-sit «wpusczil» inter viceprocuratorem Warcensem et Nicolaum.
Glossae Pol.
RFil XXIV p. 61 (saec. XV in.) : i-unt se «wrzyczayφ sψ».
Ib. p. 65 : i-it se «wrzucza so/» de iudicio alieno.
Cf. etiam supra 37.
2. iur. t. t.
a. zgłaszać pretensje do czegoś, upominać się o coś sądownie, rościć sobie prawo do czegoś; iure aliquid sibi vindicare, petere
DokMp IV p. 7 (a. 1225) : ne vel ipsi haeredes ... vel aliquis suorum successorum de dicta donatione sese ullo unquam tempore i-ant.
PommUrk IV p. 179 (a. 1305) : ne quis piam huic piscacioni se i-at, quin ei libertas piscandi cum magna sagena per nostros predecessores vel per nos vel per nostrum fratrem sit iusto donacionis tytulo erogata.
Ita saepius.
Item sensu latiore
APozn I p. 292 (a. 1459) : quam vestem] ... Benedictus ... in civitate nostra ... invenit et in katedram Predi catorum intimavit, volens eandem reddere, cuius esset; sed cum nullus se de eadem i-sit, eandem casu inde reportavit.
KodTyn p. 502 (a. 1473) : hoc emit totaliter et plenarie solvit; super quam solutionem, si quis nostrorum successorum vellet se i-re, volens scire, super quem usum predicta patia (i. praedia ) sunt vendita, extunc etc.
Glossa Pol.
AGZ XI p. 78 (a. 1433) : et continuo eadem mulier de dicta pecunia se i-sit vulgariter «yala sie».
b. wtrącać się, włączyć do sprawy; causae se interponere
StPPP VIII p. 810 (a. 1400) : post mortem Johannis ... Margareta se ad causam predictam per nuncium i-sit.
ArPrawn X p. 125 (a. 1403) : scultetus ... tenetur penam, quia i-sit se in causa iudicem non petitus.
AGZ VI p. 174 (a. 1473) : insuper volumus ... Michaelem ... ab omnibus eius negotiatoribus ... tueri et defendere et pro ipso domino Michaele ... undique nos i-re et interponere et cum suis creditoribus ... pacem ... facere.
ŁASKI ComPriv fol. 209a : qui se de alio monomachaliter i-it ipsum prouocando ad duellum ... oportet actorem dimittere reum cum emenda.
Ita saepius. Simili sensu iuri erga aliquem :
StPPP IX p. 113 (a. 1480) : Nicolaus ... i-sit se iuri erga ... Bartholomeum.
Occ. pecuniis ad aliud ius odwołać się (wnieść sprawę) do innego sądu założywszy pieniądze; pecunia data appellandi potestatem impetrare
StPPP IX p. 71 (a. 1468) : pars aduersa sentenciam, quam iurati decreuerunt, pro iure non suscepit et pro isto i-sit se pecunijs ad ius supremum.
Cf. INTERPONO II B 3.
N. de iudice se de causa podjąć się prowadzenia sprawy; causam agendam suscipere
AKapSąd II p. 9 (a. 1414) : dominus iudex ... noluit se i-re de causa, sed terminum coram domino officiali ... assignavit.
N. constr. sq. pro supra 18 et 30.
Constr. ad I—II: 1. abs.
StPPP VIII p. 184 (a. 1386) : terminum ... pro pecunia, quod se i-sit.
Cf. etiam supra 956, 20 et 957,8 et saepius. 2. sq. acc. personae vel rei. 3. indicatur quo (vel ubi) a. sq. gen.
AGZ XII p. 99 (a. 1441) : si Martinus non solverit, Derslaus habebit se libere i-re ipsius bonorum.
b. sq. dat. supra 25 . c. sq. abl. cf. infra 53. d. sq. ab :
RHist XL p. 263 (a. 1531) : mandamus ... vobis ... ut a cognoscendis et diffiniendis actionibus et causis eandem controversiam concernentibus ... vos non i-atis, sed illas ad futurum regni generalem conventum ... reiciatis.
e. sq. ad (saepe).
Item sq. ad c. gerundio supra 955,39. f. sq. de supra 957, 25 et 29 et vulgo. g. sq. in c. acc. h. sq. in c. abl.
PommUrk IV p. 276 (a. 1307) : in antiquo ... fluvio ... nullo piscacionis usu seu exercitio i-re nos debemus.
Cf. etiam supra 15 et saepius. i. sq. inter supra 957, 38. j. sq. sub supra 957, 2. k. sq. super c. acc.
StPPP VIII p. 238 (a. 1388) : se i-sit super ipsius possessionem.
Cf. etiam supra 956, 17 et 958, 4 .
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)