- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- L.
- A.
- N.
AGZ XVI p. 447 (a. 1526) : sicut procurator partis actoree ... quero in iure iuxta acta ... indicio (ed. iudicio) se (sic ) super partem cittatam, sicut longe expectare debeo, cum non paruit termino.3. sg. ind. impf. act. indiciebat:
AGZ XVI p. 293 (a. 1499) : procurator indiciebat se ad penam trium marcarum.3. sg. ind. plp. act. indicerat (nisi leg. indiceret) infra 428, 9.17. 3. sg. ind. perf. act. indictus est (e Pol. zapowiedział jest) cf. infra 427, 32.]
I.
1.
ogłaszać, oznajmiać, zapowiadać, obwieszczać; publice
enuntiare, proclamare (cum mera notione annuntiandi),
v.
gr.
bellum, ferias, festa
sim.; item
diffidationem (
Dogiel I
p. 33, a.
1538)
,
expeditionem (
KodKKr I
p. 26, a.
1227
;
KodMp I
p. 125, a.
1264
et saepius),
processiones (
DŁUG. LibBen I
p. 568
)
, pacem, treugas (
KodMp IV
p. 490, a.
1449
;
AKapSąd III
p. 380, a.
1500)
sententiam definitivam (coram
aliquo:
PommUrk VI
p. 41, a.
1321),
praec.
varias actiones publicas
vel communes,
v.
gr.
conventionem (generalem :
CodEp III
p. 29, a.
1448
;
DyplMog
p. 128, a.
1462)
, conventum (in Sandecio:
CALLIM. Hist.
p. 36,
17
;
; terris Prussiae :
CRIC.
p. 108
et saepius),
synodum (
ArPrawn I
p. 414,
a. 1547).
Occ.
iuramentum
czytać, wygłaszać, recytować rotę przysięgi;
recitare
AGZ XIII p. 453 (a. 1465) : Myn iurare debet ... sub hac forma ... dicens: ita me Deus adiuvet et prout ministerialis sibi i-et iuramentum.
2.
polecać, nakazywać, wyznaczać, ustanawiać;
imperare vel imponere (res
faciendas, dandas, subeundas),
v.
gr.
continentiam sim., ieiunia, poenam, tributum sim.; item
caelibatum (
ZABOR. Coel.
p. 24
et saepius), cautionem fideiussoriam (pro aliqua re:
AKapSąd III
p. 220, a.
1422)
, (ex)purgationem (
KodWp I
p. 132, a.
1233
; canonicam:
Lites II
p. 204, a.
1413
et saepius),
iuramentum (pro aliqua re:
PP II
p. 126, a.
1451)
, probationem (
AKapSąd III
p. 217, a.
1422
;
ib.
p. 31, a.
1467)
, vadium (
CracImpr
p. 106,
a. 1523)
; item homines,
v.
gr. arbitros (pro causa:
ArPrawn IV
p. 622, a.
1419)
sim.
N.
iudicium
ustalić, wyznaczyć termin posiedzenia sądu;
diem iudicii constituere.
Item
consummationem (robur perpetuae firmitatis)
nadać moc prawną, zatwierdzić; confirmare,
approbare
KodMp II p. 2 (a. 1153) : auctoritate ... Romane sedis episcopi ... eis oblationibus consummationem illibatam i-imus.
AGZ IV p. 197 (a. 1482) : graniciebus adiudicamus et i-imus robur perpetue firmitatis.
Constr.
ad
1—2: a.
sq.
dat.
b.
sq.
abl.
c.
sq.
ad
(c.
gerundivo).
d.
sq.
(acc.
c.
)
inf.
KsgGrWp II p. 36 (a. 1393) : Miroslaus i-xit se esse de ista «postacz», de qua sit Jaszek.
AUnii p. 300 (a. 1569) : Foelix ... nomine nobilis Martini ... i-xit esse Gedaniae i. Martinum.e. sq. enunt. fin. c. ut (ne). f. sq. enunt. interrog.
ARect I p. 65 (a. 1473) : i-tum (ed. -ductum) est ei, quomodo testis falsidicus tribus est obnoxius.
3.
nomen
sim.: nadawać; imponere
(saec. XV).
4.
fungitur vice vocis
indicandi
pokazywać, ujawniać, wykazywać; ostendere, monstrare,
declarare
KsgLub p. 93 (a. 1460) : cum lecta fuit citacio, tunc data citationis i-xit alias «okazala» novem annos.
5.
zabraniać, zakazywać;
interdicere, prohibere
AGZ XII p. 377 (a. 1475) : nobilis ... per ministerialem ... inscripciones i-xit «zapowyedzal» in libro terrestri, ut ipsas non extraderent iudex, subiudex et notarius.
Ib. XVI p. 392 (a. 1481) : ministerialis est indictus alias «zapowyedzal» vigore advocati inductionem ad registrum.Cf. 2. INDICTUS.
6.
refl. zgłaszać się,
meldować; nomen suum profiteri
CorpJP III p. 200 (a. 1511) : cum aliquis mercator velit ire in Slesiam cum mercibus ... debet se prius ... i-re et manifestare consulibus.
II.
iur.
t. t.
A.
1.
wydawać wyrok, orzekać;
sententiam dicere,
decernere
RHer III p. 18 (a. 1425) : iudex cum caeteris dominis i-erunt et sententiaverunt, quia Mirossek ... debet suam nobilitatem ostendere de tribus armis.
KsgPrzem I p. 218 (a. 1433) : Blaszek ... recognouit teneri debitorie Katherine ... VIII marcas ... debiti, ius i-xit (ed. -duxit) soluere hinc ad quindenam.
Ib. II p. 66 (a. 1449) : ius i-xit et decreuit ponere pecunias.Praec. silentium (perpetuum) alicui super aliqua re sądownie nakazać milczenie, tj. zobowiązać w wyroku końcowym przegrywającego do wieczystego milczenia dla uniknięcia ponownego wszczęcia sprawy już osądzonej; ex iudicii auctoritate imponere, i. alicui interdicere, ne ius suum denuo vindicet, adversarium in ius vocet
Lites III p. 94 (a. 1414) : super quibus factis pro parte Ordinis Cruciferorum parti adverse ... silencium perpetuum imponere et i-re potuit.
AGZ XIV p. 502 (a. 1441) : domini ... pratum et lacum Iaczkoni adiudicaverunt et ... Oleschkoni super eisdem silencium i-erunt.
2.
lżyć, znieważać, uwłaczać; maledicere, contumeliis persequi
KsgGrWp II p. 33 (a. 1392) : Bogufal ... terminum astitit coram nobis super ... fratrem suum, quia eum indicerat dicens «pothwarcza» (cf. PrPol p. 118, a. 1393).Praec. naganie, przyganić, tj. czynić zarzut; crimini dare
a.
sędziemu o niesłuszny (niesprawiedliwy) wyrok,
kwestionować słuszność
wyroku sądowego; iudicis sententiam in dubium vocare, iustam esse
negare
KsgGrWp II p. 33 (a. 1392) : Misl ... terminum astitit super Czechoslaum ... pro eo, quod eum indicerat dicens, quod non recognowisset veritatem.
TPaw VII p. 4 (a. 1418) : Petrus ... superstitit, wlgariter «stal roku» contra Mathiam ... pro eo, sicut ipsum i-erat, quod non bene inter ipsum et Yfflanth fecissent decretum.
b.
czyjemuś szlachectwu; aliquem nobili genere
natum esse publice
negare
RHer III p. 19 (a. 1425) : Sandek ... mansit circa honorem suum pro isto, sicut Jarandus ... i-erat alias «prziganil» et induxit testes et omnes iuraverunt de quatuor armis (cf. ib. infra quod sibi dixerat alias «prziganil»).
B.
refl. (e Pol.
przypowiadać się)
zgłaszać przed sądem jakieś roszczenie, domagać się czegoś
sądownie, przystępować do sporu w toku procesu; in iudicio aliquid petere, sibi vindicare, in litem
cum aliquo descendere (dum causa
in iudicio agitur)
KsgGrWp II p. 18 (a. 1391) : qui fuit per ministerialem monitus ... ut veniret ad juramentum i-ns se ad istum, qui sibi terminum dederat jurandi.
KsgŁawWar I p. 27 (a. 1431) : veniens dominus plebanus iudicio ... ante ... scabinos i-xit se super Petrum ad domum ... in viginti grossis, quia nullus est propinquior super eandem domum.
AGZ XVI p. 16 (a. 1464) : Barbara ... per suum procuratorem ... i-xit se super ... Petrum advocatum ... pro eo, quia sibi ... Petrus recepit violenter tres equos.
Ib. XIII p. 475 (a. 1465) : nobilis Thomas ... cum procuratorio a nobili Budzywogio ... terminum attemptabat et i-bat se cum minuta de libro castrensi.
Ib. p. 476 (a. 1465) : generosus Thomas ... in primo termino terminum attemptando i-xit se super nobilem Stanislaum ... heredem iuxta suam inscriptionem.
StPPP II p. 713 (a. 1466) : Clemens procurator ... et ipsa domina cancellarissa ... i-bant se contra Marcisssium ... per suum procuratorem.Ita vulgo saec. XV—XVI.
N.
in clenodium
uzurpować sobie herb, nieprawnie go używać; sibi
vindicare,
minime legitime arrogare,
usurpare
KsgGrWp II p. 39 (a. 1393) : Miroslaus ... habet terminum ... cum Jacussio ... qui sibi «prziganil», quid inter eos domini dijudicabunt ... Miroslaus i-xit se in clenodium Przozna.
Eodem sensu non refl.
KsgPrzem I p. 325 (a. 1445) : notarius terrestris i-xit super bona Schzymkonis ... primo iudicio sic, qui primus est indictor et arestator.
AGZ XIII p. 296 (a. 1449) : Iwanowsky actor contra Iohannem ... i-xit alias «przypowyeda ssy» et ... familiaris ipsius reposuit terminum vera infirmitate tercia vice, ideo ipsum condempnavit (cf. infra 40, 42. ).Glossae Pol.
AGZ V p. 193 (a. 1456) : heres i-xit se alias «przypowyedzal schye» super prefata bona.
KsgŁawWar I p. 206 (a. 1483) : in ... iure banito ... Johannes ... i-xit (ed. -duxit) se alias «przypowyedzyal szyą» ... super bona hereditaria Martini.
StPPP IX p. 139 (a. 1490) : dominus Nicolaus ... i-xit se alias «przypovyedzyal» contra dominum Stanislaum ... iuxta cittacionem. (ita etiam KsgŁawWar I p. 190, a. 1481; ib. p. 199, a. 1482 et p. 202, a. 1483; StPPP VI p. 74, a. 1512).
StPPP II p. 883 (a. 1491) : Zophia non i-it se alias «nye prze se» ad perpetuitatem et ad suas pecunias, quibus exemit ... bona ab ipso Cirulo (cf. ib. infra p. 884, a. 1492).
Ib. p. 952 (a. 1504) : ego tamquam nunccius i-o alias «opoviadam szią» coram vobis, domine judex, a prefatis collegiatis, ut hic non judicarentur pro eadem causa ... quia ... domina Katherina ... cum ... dominis doctoribus coram succonseruatore ... juris actionem ... habet (aliter Słownik Staropolski V p. 608,37 sqq. ).
Constr.
indicatur cuius nomine? (w czyim zastępstwie, imieniu) sq.
ab
et 428, 45. Indicatur
adversarius
a. sq. ad
N.
simili
sensu sq.
acc. (nisi omissa prp. ita scriptum)
KsgGrWp II p. 33 (a. 1392) : terminum astitit ... pro 12 marcis i-ns illum, qui sibi terminum dederat. Et ib. paulo infra p. 34: coram nobis terminum astitit super Bogussium ... quod habet i-re illum, qui sibi terminum ad nos dedit.b. sq. adversus :
CracArt II p. 445 (a. 1545) : Dorothea ... per Paulum ... i-xit se adversus testes ad deponendum testimonium veritatis.c. sq. contra et alibi. d. sq. super c. acc. et saepius. Indicatur causa, de qua agitur (z jakiego powodu) a. sq. ad et saepius. b . sq. cum c. sq. in c. acc.
AGZ XI p. 198 (a. 1442) : dominus capitaneus tamquam procurator dixit ... ecce consules i-erunt se nobiscum in ius iudicatum alias «w prawo».d. sq. iuxta e. sq. pro et
CracImpr p. 104 (a. 1523) : Iohannes ... i-xit se super Florianum ... et inculpavit illum pro 7 florenis ... pretii deserviti.f. sq. super c. acc. et vulgo. g. sq. enunt. obi. (c. sicut, quomodo sim.) et
ArLit VII p. 391 (a. 1540) : i-bat se controversialiter coram iudicio ... Anna ... ut actrix ... contra ... heredem citatum ... quomodo ipse recepisset post mortem ... Zophiae ... duodecim anulos aureos.