- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- A.
- N.
N. gram. m. ae. de formis perf. doctrinam (quae tamen
usu minime comprobatur)
GŁOG. Alex. I fol. n IVb : increpare quando habet -ui in perfecto, tunc significat sonum facere, sed aliquando habet -aui, tunc significat reprehendere.]
I.
de rebus
1.
wydawać (głośny) dźwięk, rozbrzmiewać; sonum
edere, insonare.
2.
powstawać, wybuchać; oriri, exsistere, increbrescere
(v.
gr. de
persecutione:
MARTIN. OP. Chr.
p. 185
)
.
II.
de hominibus
1.
obwiniać, upominać, karcić; (clara voce) accusare, obiurgare,
reprehendere.
Additur disciplinali
argutia (
CALLIM. Hist.
p. 58, 30).
N. iur.
(Pol.
naganie reddi videtur)
α.
iudicem
zarzucać sędziemu niesłuszność wyroku;
iudicis sententiam iustam
esse negare
AGZ XI p. 145 (a. 1438) : dominus Fredericus iudicem i-vit alias «ruszyl», quia super ipsum penam iniuste sentenciavit.
Ib. p. 185 (a. 1441) : iudex ... citavit ... Nicolaum ... quia ipsum i-vit alias «ruszyl» in iudicio sedentem.
β.
litteras
podać w
wątpliwość prawomocność dokumentu;
litterarum publicarum
auctoritatem in dubium vocare
PP III p. 65 (a. 1438) : Nyerka i-uit eandem literam (cf. ib. supra primum fuit litera alias «orthel»).
AGZ XIII p. 96 (a. 1440) : Hryn debet literam supportare sex testibus ... quia Stanko i-vit ipsius litere asserens ipsam esse falsam.
γ.
nobilitatem
naganić szlachectwo; nobilem alicuius originem
in dubium vocare
JusPol p. 214 (a. 1420) : kmetho ... non poterit alicui nobili vel pro nobili se gerenti nobilitatem ejus i-re.
Simili sensu
nobilem :
ArPrawn V p. 147 (saec. XV) : de ignobili nobilem vituperiose i-nte.
RHer III p. 66 (a. 1527) : simplex non potest i-re nobilem.
2.
ubliżać, lżyć, wyzywać;
contumeliis persequi,
offendere.
Additur
turpibus sim. verbis (
ZabDziej II
p. 268, a.
1485
et saepius).
N. locut.
a matre :
StPPP II p. 297 (a. 1425) : i-vit sibi (i. ei ) a matre, nominando ipsam meretricem.
Ib. VII p. 590 (a. 1433) : debet respondere pro malis verbis ... quia sibi i-vit ab ipsius matre.Occ. refl.
StPPP VII p. 385 (a. 1448) : i-uerunt se coram iudicio euocando se percutere.
N. abs.
odzywać się w sposób obelżywy, rzucać
wyzwiska;
verba contumeliosa
proferre
TPaw IV p. 81 (a. 1400) : lapsus est ... de se culpam, quod ... i-vit in iudicio.
KsgLub p. 59 (a. 1452) : Jacobus mansit penam ... quod famulus ipsius i-vit coram iudicio.
3.
wyrzekać na coś, skarżyć się, przeklinać; detestari,
exsecrare,
v.
gr.
sortem suam (
DŁUG. Hist.
I p. 188 = I
p. 253
ed. nov.
), scelus suam
(
ib. III
p. 70
).
Constr.
ad
1—3:
indicatur
obi.
a.
sq.
dat.
b.
sq.
acc.
Indicatur causa
a.
sq.
gen.
b.
sq.
de:
SSrSil VII p. 197 (saec. XV ex.ex) : episcopales milites Wratislavienses de effeminatione i-erunt.Cf. Th. VII 1,1052,45 sq. c. sq. pro :
PEREGR. fol. D IVb : cesarem pro tanta sevicia i-uit.Cf. Th. VII 1,1052,81. d. sq. super :
*Dogiel V p. 167 (a. 1506) : episcopus archiprefectum ... super ... iniuriis clero irrogatis ... i-vit.e. sq. quod (quia).