General
Full Entry
More

ILLIBERE

Grammar
  • Formsillibere
  • Etymology illiber
  • Inflectional type
  • Part of Speechadverb
Meaning Outline
  • I.
    • 1. nulla eligandi facultate data
    • 2. invite, non sponte
    • 3. sine auctoritate, contra legem
  • II. + decimam dare non suo arbitrio (more colonorum)

Pełne hasło

ILLIBERE adv. (illiber)
  • Dc.
I.
1. bez możliwości wyboru; nulla eligandi facultate data
ArHist III p. 162 (a. 1411) : habent terminum ... ad conpromittendum in et ad manus seu arbitrium dominorum iudicis et subiudicis ... et hoc arbitrium ... sic fieri, quod i-e dimittant et ipsi domini ferant sentenciam.
Cf. dimitto libere sq.
2. wbrew woli, pod przymusem; invite, non sponte
AGZ XIV p. 183 (a. 1445) : ego Dauid Iudeus cum ... matre ... fideiussimus ... pro Schabdey Iudeo, cui fuerat culpa data pro rebus ecclesiasticis, iste Schabdey me non expedivit, sicut malus et infidelis homo ... quia Schabdey hoc debitum debuit solvere et non solvit, et nullum denarium dedi i-e, nisi termino perrogando etc.
StPPP II p. 600 (a. 1450) : kmetho interrogatus esset, si collocatus fuisset alias «ossadl» apud ipsum ... Nemstam, dixit, quod fuit collocatus ... sed i-e.
ArHist V p. 121 (a. 1454) : Iachna ... confitetur, quod omnia sunt vera preter hoc, quod i-e ipsi est desponsata.
3. bezprawnie, nie mając do tego prawa; sine auctoritate, contra legem
StPPP II p. 269 (a. 1422) : Martinus kmetho i-e suscepit agrum sub Johanne de Sedlecz et in hoc est sua barba capillata wlgariter «oberwana».
II. decimam dare (dawać dziesięcinę) w sposób nieswobodny (jak to było obowiązkiem kmiecym); non suo arbitrio (more colonorum)
PrPol p. 24 (a. 1367) : qui heredes respondentes dixerunt quod decimas ... scolastico et canonico i-e dare et solvere non tenentur, cum sint de genere milicie et nobilitatis (cf. KodKKr II p. 27, a. 1367).
StPPP VII p. 482 (a. 1410) : publice recognouit, quod ... dabatur decima i-e per kmethones dicens: ex quo agros predictos colo tamquam nobilis, uolo dare decimam libere, cui uolo.
AKapSąd II p. 20 (a. 1415) : quatinus Petrum ... pro decimis i-e dandis iudicare ad instantiam plebani ... non debeas.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)