General
Full Entry
More

HIO

Grammar
  • Formshio, yo
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -are
Meaning Outline
  • I. propr.
    • 1. hiscere, patere.
      • a.
      • b.
    • 2. (os) diducere.
  • II. transl.
    • 1. avidum, cupidum esse, cupere.
    • 2.
      • a. oscitare.
      • b. exhalare, anhelare

Pełne hasło

HIO s. YO, -are
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
I. propr.
1. rozwierać się, pękać, stać otworem, ziać pustką; hiscere, patere.
Dicitur
a. de terra.
b. de corporis partibus. Audacius transfertur
DŁUG. Op. p. 237 : post supernae dulcedinis haustum, quem in utriusque parentis pectore verbis in superni fontis fluenta h-ntibus seruerat ... Cunegundis in Polonicum regnum reversa est.
2. szeroko otwierać usta (paszczę, dziób); (os) diducere.
N. glossam Pol.
RFil XXII p. 14 (a. 1466) : h-nte gula «rosdzyawanymi pasczekamy».
II. transl.
1. być zachłannym, chciwym, pragnąć czegoś; avidum, cupidum esse, cupere.
Constr.
a. sq. dat.
ROYZ. I p. 13, v. 309 : accinctus ferro pauper locupletis in aedes currit h-ns praedae (cf. Th. V12813, 48 ).
b. sq. ad. c. sq. in c. acc.
PrzMog p. 22 : in sui restitucionem principii ... racionalis quisque h-et appetitus.
d. sq. ut :
GŁOG. Alex. I fol. C VIa : dives semper h-at, vt maior pars sibi fiat.
2.
a. ziewać (z nudów); oscitare.
N. glossam Pol.
RFil XXII p. 20 (a. 1466) : «zewa» h-at.
b. ziajać, dyszeć; exhalare, anhelare
RFil XVI p. 343 (a. 1446) : h-at «dyszy».
Ib. XXV p. 129 (a. 1475) : crudeles quanto magis petuntur, tanto magis yant igne indignacionis.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)