General
Full Entry
More

HABITUDO

Grammar
  • Formshabitudo
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -inis
  • Part of Speechnoun
  • Genderfeminine
Meaning Outline
  • I.
    • 1. species, habitus, forma (praec. animantium)
    • 2. indoles, ingenium, natura.
    • 3.
      • a. + valetudinis (corporis) valetudo.
      • b. + morum consuetudo, mores.
    • 4. animi vel mentis affectio.
    • 5. status, condicio
  • II. phil.
    • 1. proprietas, qualitas (Gr.
    • 2. relatio (Gr.
      • α. astr.
      • β. mus.
      • γ.
    • 3. i. q. habitus (cf. s. v. II 2)

Pełne hasło

HABITUDO, -inis f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • B.
  • L. Q.
  • N.
I.
1. postać, wygląd, postawa; species, habitus, forma (praec. animantium). Glossa Pol.
GLb p. 48 : h-o, compositio corporis «postawa, wzgląnd spolny».
N. constr. sq.
in c. abl.
CALLIM. Hist. p. 94, 33 : ne hebetarentur animi ... aspectu patrii habitus atque h-is in hominibus equisque.
Occ. de rebus
VITELO Opt. p. 118 : situs respectu axis communis habet latitudinem, quoniam habet h-em proportionatam ad corporis magnitudinem et minucias ipsius.
DŁUG. LibBen III p. 470 : templum ... altae et pulchrae h-is.
Cf. Th. VI 2481, 11 sqq.
2. właściwość, natura, charakter; indoles, ingenium, natura.
N.
haereseos :
SSrSil VII p. 114 (a. 1466) : legatus ostendit ... magistraliter h-em heresis illius Hussitarum.
Praec. phil. t. t., cf. infra 689, 13.
3.
a. valetudinis (corporis) stan zdrowia; valetudo.
Simili sensu abs.
DANT. in
Tom. IX p. 270 (a. 1520) : post cuius infantis h-em meliorem.
b. morum et abs. : postępowanie, zachowanie się, zwyczaj; consuetudo, mores. Additur gen.
*KodUJ I p. 87 (a. 1410) : per assuefactionem et h-em piorum operum.
4. nastrój, usposobienie, postawa wewnętrzna; animi vel mentis affectio.
N. constr. sq.
de
*KodUJ II p. 86 (a. 1448) : qua de re nostram dignati fuistis h-em sciscitari.
5. położenie, stan, warunki; status, condicio
KrMU p. 137, 17 (a. fere 1414 ): de h-e ... magistri Alberti ... cuius memoriam hodie peragimus quantum ... ad statum dampnatorum esse debeamus bone spei, quod non sit ibi, cum fuerit homo mitis et suavis.
JAC. PAR. Serm. fol. 32a : h-o viventium in presenti vita mixta est cum bonis et malis.
Id. Tract. fol. A IIb : de receptaculis et locis, ad quae perducuntur animae post egressum et de h-bus eorum (cf. ib. supra fol. A Ia: de receptaculis et locis, ad quę perducuntur post egressum et de h-bus suis; item ib. fol. B IIa).
Cf. Th. VI 2481, 30 sqq.
N. locut.
sub hac habitudine w tej sytuacji; quae cum ita sint
KodUJ II p. 75 (a. 1448) : sub hac quoque h-e, si ... regi ... nostro pariformiter scribere dignum duxeritis etc. .
II. phil. t.t.
1. właściwość, charakter; proprietas, qualitas (Gr. ἔξις).
Distinguitur
essentialis (opp. accidentalis: BYSTRZ. ParvLog fol. L Ia ; GŁOG. Alex. I fol. Aa Ib) ;, prima ( BYSTRZ. in MatFil IV p. 81 ) , actionis (opp. passionis: GOST. Th. fol. i IIIa) , aptitudinalis (ad aliquid: WROCŁ. Epit. fol. c Ib).
2. odniesienie (do czegoś), stosunek; relatio (Gr. σχέσις).
Iuxta posita
relatio ( WROCŁ. EpitConcl fol. g Ib et saepius), respectus ( id. Epit. fol. c IIa ), ordo ( GŁOG. Anal. fol. BB IVa ; STOB. Intr. fol. b IVa). ;
Distinguitur
formalis (opp. fundamentalis: BYSTRZ. Log. fol. r Va ; ; materialis: GŁOG. Porph. fol. f VIIb) , localis ( BYSTRZ. AnalPr fol. h IVa et saepius), naturalis ( WROCŁ. Dial. fol. B Va) , necessaria ( BYSTRZ. AnalPr fol. c Ib et saepius).
N. extra textus phil.
α. astr.
COPERN. Rv p. 15 : animadvertamus, quae sit ad caelum terrae h-o.
β. mus.
KROMER MusFig fol. f IVb : modus ... maior ... longarum ad maximas notarum h-em demonstrat.
MONET. fol. B IVa : modus in proposito est vnius note ad alteram h-o secundum arsim et thesim considerata.
γ. sensu latiore
CodSil VIII p. 10 (a. 1311) : de regimine h-is ipsorum pistorum inter se et ciuitatem taliter est ordinatum.
Ztschr. IX p. 37 (saec. XV ex.ex) : ista h-e cum hereticis sic stante.
Constr.
a. sq. gen.
BYSTRZ. AnalPost fol. h Ib : nullum 'c' est 'a' in h-e principij et conclusionis, sed in h-e partis et totius.
Id. Elench. fol. s Ia : loci ... dialectici ... distinguuntur per h-es terminorum.
b. sq. ad :
BYSTRZ. Log. fol. e Vb : species habent duas h-es, vnam ad superiora, secundum quam dicuntur species eorum, et aliam ad inferiora, secundum quam dicuntur genera.
Id. ParvLog fol. S IVb : triplex modus consequendi contingit ex triplici h-e causarum ad suos effectus.
Cf. 36.38. Ita vulgo. c . sq. cum, cf. et
BYSTRZ. AnalPr fol. h IVa : ad probandum aliquam conclusionem, que cum conclusione principali habet aliquam h-em localem.
d. sq. in c. acc.
STOB. Aret. fol. f IIIb : in distributiua iustitia est h-o a communi in singulos.
e. sq. inter, cf. et
STOB. Aret. fol. f IIIb : in commutatiua iustitia est h-o inter eos, qui vt sic habent se velut equales.
BYSTRZ. Top. fol. s VIIb : consequentia est h-o media inter aliqua duo.
3. trwała dyspozycja; i. q. habitus (cf. s. v. II 2)
KrMU p. 89,64 (saec. XIV—XV) : Johannes ... licet non actu, tamen h-e religionem tenet, observanciam ... statutorum burse pauperum fideliter observando.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)