General
Full Entry
More

GYRO-1

Grammar
  • Formsgyro
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -are, -avi
Meaning Outline
  • I. trans.
    • 1. lustrare, visitare, frequentare
    • 2.
      • a. vertere
      • b. circumagere
      • c. volvi
    • 3. circumdare.
  • II. intrans.
    • 1. hinc inde iter facere vagari
    • 2. circumagi.

Pełne hasło

GYRO, -are, -avi
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • N. (
  • K.
  • A. gi-)
I. trans.
1. zwiedzać, często odwiedzać, zapuszczać się gdzieś; lustrare, visitare, frequentare
MARTIN. OP. Chr. p. 65 : g-bant fluuium amarum, occurrebant ... eis vrsi, leones.
CodSil V p. 314 (a. 1340) : tamquam bos fenum comedens ... cum silvestribus deserta g-vit.
NIC. BŁ. Serm. III p. 10 : ambitiosi ... frequentant curias, g-ant prouincias, pertranseunt regna.
Ita saepius saec. XV ex. Glossa Pol.
RFil XVI p. 349 (a. 1428) : g-at «poyesdzy».
AKapSąd II p. 73 (a. 1428) : visitavit ad quandam virginem cum luminibus et amfora cervisie g-ndo eam «obchodzancz».
2.
a. obrócić, przewrócić; vertere
PEREGR. fol. z VIa : dixitque Laurentius hilari vultu ad Decium: miser, assasti vnam partem, g-a aliam et manduca.
VHedv p. 612 : iacebat s. Hedvigis ... continue et dum mota seu alicubi portata vel g-ta fuisset ad alteram partem ... vix poterat sustinere.
b. zawrócić, nawrócić; circumagere
ŁASKI ComPriv fol. 206b : vnam aream seu fundum, in quo vnum currum g-re et vertere possit.
Glossa Pol.
GLc p. 12 : g-re «nawrócić».
c. obracać się; volvi
Visit. p. 371 (a. 1512) : est molendinum in eadem villa, sed vix semel per annum g-atur, quia male providetur.
Glossa Pol.
GŁOG. Alex. I fol. R IIIa : etiam volvere est g-re ... «russacz».
3. otaczać; circumdare.
II. intrans.
1. (de animantibus) wędrować tam i na powrót; hinc inde iter facere
KodWp II p. 589 (saec. XIV med.med) : ministeriales per terram g-ntes ... subditos nostros fatigandi vel vexandi modos exquisitos adinvenerint (cf. ArPrawn IV p. 8).
Dogiel I p. 385 (a. 1472) : mercatorum causa mercandi hinc inde spatiari et g-ri volentium.
Occ. włóczyć się, wałęsać, błąkać się; vagari
ArHist XII p. 269 (saec. XIV ex.ex) : fratres ... de conventu recedentes ... et gyrovagi per tot ebdomadas inter seculares ... permanentes ... quia amplius g-re et celare non poterant, ad ordinis gremium sunt reversi.
KodTyn p. 496 (a. 1471) : plures pauperes ... diversis languoribus ... pressos ... in frigore et tempestate ... g-ri versarique.
N.
oculis wodzić, obracać; lustrare
LibDisp p. 131 (a. 1424) : g-ns oculis ullibi salubrius inveniens refugium ad vestram sanctitatem recurro.
Eodem sensu abs.
FROVIN. p. 73, v. 265 : singula dum g-o (i. circumspicio ), placet, ut comedas sine giro (i. tergi versatione ).
2. (de astris) krążyć; circumagi.
Constr.
a . abs. b. sq. ad. c. sq. per. d. sq. supra :
MIECH. Chr. p. 120 : cometes ... supra Polowczos ... g-ns.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)