General
Full Entry
More

GRATIALISTA

Grammar
  • Formsgratialista, gracialista
  • Etymologygratialis
  • Inflectional type -ae
  • Part of Speechnoun
  • Gender
Meaning Outline
  • I. eccl. sacerdos, qui nullum beneficium possidebat, certae tamen cuidam ecclesiae ascriptus e gratia seu elemosinis (praec. fraternitatum) vivebat (cf. Arch. Curiae Metrop. Crac., Acta Visitationum 3, p. 147: gratialistae dicuntur a gratia seu eleemosinis, ex quibus vivunt)
  • II.

Pełne hasło

GRATIALISTA s. GRACIALISTA, -ae m. (gratialis)
I. eccl. t. t. kapłan nie posiadający żadnego beneficjum, służący jednak stale pewnemu kościołowi i utrzymujący się z ofiar dawanych mu z okazji różnych nabożeństw (urządzanych przede wszystkim przez bractwa); sacerdos, qui nullum beneficium possidebat, certae tamen cuidam ecclesiae ascriptus e gratia seu elemosinis (praec. fraternitatum) vivebat (cf. Arch. Curiae Metrop. Crac., Acta Visitationum 3, p. 147: gratialistae dicuntur a gratia seu eleemosinis, ex quibus vivunt)
PP III p. 55 (a. 1436) : actum est presentibus ... Clemente canonico, Martino alterista, Starrislao g-a (ed. -iste).
AKapSąd II p. 888 (a. 1490) : Petrus g-a de Tharczin presbiter.
ArHist VI p. 129 (a. 1506) : episcopus ... a personis spiritualibus ... caritativum subsidium habeat, videlicet ... a g-is et ministris ... per quindecim grossos.
ŹrWaw II p. 113 (a. 1511) : Venceslaus ... confessus est ... decem florenos ... recepisse et super hoc dixit se viginti sex sexternos sciprisse et eodem apud quendam ... Stanislaum g-am ... habuisse.
ŁASKI LibBen I p. 132 : in quibus areis ... sunt domus vicarialis, g-ae et scholae.
AKapSąd I p. 629 (a. 1518) : sunt illi ... quorum beneficia taxata non sunt, puta vicarii perpetui, mansionarii, vicarii sancti Georgii, g-e.
CorpJP III p. 593 (a. 1520) : quilibet beneficiatus de singulis beneficiis ... suam taxam solvet ... item lectores, g-ae, sacerdotes non beneficiati nec salariati per grossos sex.
ArPrawn I p. 374 (a. 1527) : annuales ... vicarii, g-ae et alii presbiteri ecclesiis quibusque servientes per tres grossos solvant [contributionem (cf. ib. p. 451, a. 1557).
BiblMuz XI p. 304 (a. 1529) : cui quidem praeposito omnes mansionarii seu vicarii perpetui et alii in ipsa ecclesia collegiata beneficia perpetua et manualia obtinentes, g-ae caeterique ministri ... obedire teneantur.
ArHist X p. 359 (a. 1533) : nulla differencia ... apparet in canonicis et vicariis ac aliis presbiteris mansionariis, g-is ... circa ecclesiam ... morantibus.
MPH V p. 773 (a. 1569) : honorabilis sacerdos, g-a in Andrzeow.
Additur
canonicus ( ArHist X p. 359, a. 1533 : prelati et canonici ... et g-e canonici habeant dalmucia scisinina ), presbiter (
KH XLI p. 94, a. 1549 : sic cantus in ecclesia siluit, ut episcopus presbyteros g-as ad canendum in ecclesia sua coactus fuerit pretio conducere.
AKap p. 190, a. 1561 : ut omnes presbiteros circa ecclesiam hanc degentes beneficiatos et g-as ... adigat et compellat canonicus ... quatinus processionibus intersint).
Cf. GRATIALIS II 1.
Inde
II. student, który utrzymywał się własnym przemysłem i sposobem, a mieszkanie uzyskiwał w drodze łaski w kolegium uniwersyteckim (explicat
ArLit I p. 117, a. 1573 : in convocatione magistrorum minoris Collegii ... conclusum est, ne singuli magistri plures quam binos ... g-as suscipiant, qui ... ad mensam prius publice praesentari debent, intelligimus autem g-as eos, non qui ex mensa sui magistri vivant, sed qui suapte industria cibum ipsimet sibi querant)
ARect I p. 738 (a. 1530) : magister cittatus est ... racione cameralium occasione g-e, quem fouebat in propria habitacione.
Ib. II p. 161 (a. 1550) : doctor Stanislaus irrequisito ... domus minoris artistarum Cracoviensium praeposito plures servitores et g-as, quam par est ... apud se fovet.
ArLit I p. 20 (a. 1560) : servitores vero et g-ae contumaces inventi plagas condignas a praeposito domus ferant.
Ad rem cf. Morawski, Historia Uniwersytetu Jagiellońskiego II p. 356.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)