General
Full Entry
More

FIRMUS

Grammar
  • Formsfirmus
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -a, -um
  • Part of Speechadjective
Meaning Outline
  • I. propr.
    • 1. solidus, stabilis,
    • 2. valens, sanus.
  • II. transl.
    • 1. certus, constans, immutabilis
    • 2. iur.
      • a. ratus (de eis quae iure peraguntur)
        • α. + sub firmo stare valere
        • β. + firma manu iure
        • γ. + firmum facere statuere
      • b. potestate aliquid iure peragendi praeditus, idoneus

Pełne hasło

FIRMUS, -a, -um
  • F.
  • Th.
  • S.
  • L.
  • A.
I. propr.
1. de rebus: mocny, trwały; solidus, stabilis, v. gr. piscina (syn. dura: StPPP VIII p. 479, a. 1398) .
2. de animantibus (eorumve corporis partibus): silny, zdrowy; valens, sanus.
Additur
bene ( MPH V p. 902, a. 1535).
N. glossam Pol.
KsgMaz II p. 104 (a. 1425) : si ... manus ipsius non esset f-a ... alias «ne czala».
II. transl.
1. pewny, stanowczy, niewzruszony; certus, constans, immutabilis, v. gr. edictum ( KodMp IV p. 11, a. 1386) , mandatum ( KodWp V p. 55, a. 1404) , promissum ( ib. III p. 592, a. 1387) .
N. phil.
habitus (syn. immobilis: BYSTRZ. AnalPr fol. g Va et saepius), notitia (opp. dubia id. Log. fol. a IIb), principium ( id. AnalPost fol. f IIb), veritas ( JAC. PAR. Tract. fol. C Ib).
2. iur.
a. ważny, zatwierdzony, prawomocny; ratus (de eis quae iure peraguntur).
Syn. et iuxta posita
inconvulsus ( CodSil(M) II p. 88, a. 1211), ratus ( DokMp I p. 48, a. 1336 et vulgo), solidus ( ArPrawn V p. 526, a. 1512) , stabilis ( Lites II p. 291, a. 1242).
N. locut.
α. sub firmo stare być ważnym, prawomocnym; valere
StPPP VI p. 407 (a. 1530) : inhibitio stat sub f-o nec est ad praesens relaxata.
β. firma manu w sposób prawomocny; iure
KsgŁawWar I p. 198 (a. 1482) : Margaretha ... resignavit dictam domum in bannito iudicio f-a manu.
γ. firmum facere postanowić; statuere
KsgPrzem II p. 31 (a. 1447) : Casper ... f-um fecit et resignauit pecunias ... aput ... Niklosz ... Stephano ... per ipsum fore extrahendas.
b. de hominibus: uprawniony, upoważniony; potestate aliquid iure peragendi praeditus, idoneus
StPPP IX p. 54 (a. 1458) : tutores sunt f-i lucrare et perdere.
Praec. in locut.
aliquem firmum constituere (facere) upoważnić, uprawnić do czegoś; potestatem aliquid iure peragendi dare
KsgPrzem II p. 47 (a. 1448) : Lucas ... fecit ipsum f-um ad exigendum ... iure sedecim scottos.
AGZ XIX p. 490 (a. 1456) : Barbara ... virum suum fecit f-um et potentem ad faciendam ... divisionem patrimonii.
Ita saepius.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)