General
Full Entry
More

ARRESTO

Grammar
  • Formsarresto
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -are, -avi, -atum
  • Part of Speechverb
Meaning Outline
  • comprehendere,in vincula conicere
    • 2. aliquem praesentem deprehendere (praec. in ius vocando)
      • α. + cum citatione
      • β. + (con)citatio aliquem arrestat
      • γ. + circa aliquid, in aliqua re in recenti re deprehendere
    • 3. citare,vindiciis petere
    • I. furtum occupare
      • 2. retinere,confiscare, occupare
        • α. + litteram CodVit intercipere
        • β. + viam claudere
        • γ. + pecora pecus alicuius in agro suo deprehensum retinere
        • δ. + hominem
    • I. pignus capere, retinere
    • I.
    • I. + .prohibere, inhibere,antiquare
      • 2. inhibere,morare qui extemplo i. e. sine citatione constituitur

Pełne hasło

ARRESTO, -are, -avi, -atum scr. aresto, arasto (ad et resto)
  • Dc.
  • B.
BJ.
  • H.
  • N.
[3. sg. con. plp. arestitisset : TPaw III p. 467 (a. 1399) : cum... aduocatus de Sedlecz arestitisset vaccam] apud Andream sartorem in Biszewo ([cf.
ib. IV p. 754 ).] iur. t. t. I.
  • A.
hominesI. zatrzymać,uwięzić, ,
aresztować; comprehendere,in vincula conicere
Lites I p. 385 (a. 1339) : mercatores et mercimonia eorum erant a-ta per dictos Cruciferos.
CracArt I V p. 203 (a. 1474) : ipsum ... capere, a-re et in vinculis servare.
DŁUG. Op. p. 502 : dum ... electus ... Tarvisium venisset, potestate civitatis Tarvisiensis ... a-tus est.
Additur custodiae: JacSt r p. 93 (1380—91): tales...carcerali custodiae a-re ... curetis.
N. infantem zatrzymać dziecko w obrębie miasta; urbe continere
ZabDziej II p. 404 (a. 1495) : causa occasione infantis lactantis a-ti.
Cf. infra puer de civitate ... non debet extradi nec dearestari usque ad decisionem litis.
2. zastać osobiście (zwł. przy pozwie); aliquem praesentem deprehendere (praec. in ius vocando)
KodWp II p. 586 (a. 1347) : familiares vel alii in nostra curia citati seu coram nobis ... a-ti et inopinate inventi respondere minime teneantur.
StPPP I p. 192 (a. 1386) : ministerialis a-uit Gaykonem non apud ipsum et ipse non conparuit.
KsgCzer p. 38 (a. 1412) : Albertus ... sibi terminum prorogauit, quia ipsum praeco non a-uit.
TPaw VII p. 277 (a. 1423) : procurator Michaelis dixit: ubi iacet? volo ipsum a-re.
N.
StPPP II p. 775 (a. 1471) : in quo mancipio et captiuitate et ligatione ministerialis ipsum Swanthoslaum a-vit ... et prefatas ligaturas et wlnera vidit.
Syn. invenire :
KodWp II p. 586 (a. 1347) : cf. supra 20.
CracArt I V p. 70 (a. 1424) : ubicunque ... a-retur et inveniretur dc.
N. glossas Pol.
AGZ XIX p. 17 (a. 1474) : circa quam sipationem ... dominus episcopus ... te ... a-vit alias «przythknąl gynak zastal».
Cf. ib. XI p. 481 (a. 1462) et XVI p. 229 (a. 1490) .
StPPP II p. 571 (a. 1448) : officialis ... datus est ad a-ndum alias «na przithknenye» ipsius Nicolai, qui ministerialis recognovit, quia ipsum non a-vit alias «nye przithnąl».
Cf. AGZ XVI p. 82 (a. 1470) etXIX p. 17 (a. 1474) .
N. locut.
α. cum citatione :
TPaw VII p. 267 (a. 1422) : ministerialis cum citatione ipsum non a-vit.
Item
contra concitationem ( KsgLub p. 40, a. 1499) .
β. (con)citatio aliquem arrestat :
KsgLub p. 22 (a. 1447) : dominum ... abbatem ... concitatio ... non a-vit, quia est post fluvium Wysla.
AGZ XII p. 379 (a. 1475) : nobilem Custra citatio ista non a-vit in terra ista.
γ. circa aliquid, in aliqua re zastać na gorącym uczynku; in recenti re deprehendere
StPPP VIII p. 243 (a. 1388) : kmethones ... circa eandem violentiam per officialem ... sunt preuenti et a-ti.
Ib. p. 298 (a. 1388) : Stasco ... est a-tus circa eandem violentiam per officialem.
AGZ XI p. 481 (a. 1462) : ibi te a-vi alias «zastałem a liczowal» in ista violentia,
3. pozwać do sądu, zgłosić do kogoś sądowne pretensje; citare,vindiciis petere
KsgŁawKr p. 81 (a. 1372) : racione omnium bonorum quondam fratris sui ... nunquam habet perpetue a-re seu impedire.
KsgRachKr p. 12 (a. 1381) : Judeum ... quocumque iudicio ... aut extra iudicium quoquomodo a-re, alloqui aut impedire... racione usurarum omnium.
StPPP VIII p. 252 (a. 1388) : pro quo dotalicio extiterant fideiussores circa curiam a-ti.
KsgŁawKr p. 254 (a. 1394) : Nicolaus ... promittens pro fratribus ... suis, quod eundem pro eisdem pecuniis nunquam debeapt ... a-re.
KsgMaz I p. 154 (a. 1414) : Andreas ... debuit testes producere contra Boguslaum ... ob hoc, quia ipsum violenter in domo sua a-vit wlgariter «zastepal».
StPPP XI p. 156 (a. 1422) : Peschke ... posuit solidum scabinalem, quod ipsum cum iniuria a-vit.
AGZ XII p. 30 (a. 1437) : Procopius ... a-verat... Henricum alias «zapowyedzal» ipsum trahens ad ius castrense. A. res
I. zająć rzecz ukradzioną; furtum occupare
KodWp III p. 91 (a. 1357) : si aliquis ex Iudeis tale vadium furtive ablatum negaverit... et postheasi a-tum fuerit apud quempiam ex ipsis, talis Iudeus perdet suas totas pecunias.
StPPP VIII p. 165 (a. 1385) : Viczga... cum ... famulis contumaces contra Gneuomirum ... pro duobus equis apud ipsis a-tis.
Ib. p. 143 (a. 1385) : causa ipsorum est disposita ad dominos, quod furtum est a-tum.
Ib. p. 754 (a. 1399) : pro arbore fructifera de pomerio furtiue recepta et a-ta.
N. glossas Pol.
AGZ XI p. 155 (a. 1439) : Paulus ... a-vit alias «liczowal» apud ... Nicolaum ... balistam ... et... ministerialis dedit sibi terminum ... ut pareret cum a-tis alias «z lyczem».
Ib. cum XIII securibus a-tis vulgariter «lyczowane» .
StPPP VII p. 398 (a. 1452) : a-re ... pecora alias «liczowacz».
N. constr. sq. circa :
StPPP VII p. 246 (a. 1509) : dum ... equus furtive receptus circa aliquem coram officio castrensi repetitur, ille, circa quem equus est a-us, petit etc.
2. zająć,skonfiskować,zagarnąć; retinere,confiscare, occupare
KodPol II p.738 (a. 1363) : per officium aliquae struges... ex quacumque caussa ... a-antur.
*CodVit p. 992 (a. 1409) : quidam burgensis ... lignum ... in regno Polonie in nemore quodam scindebat ... et cum dictum lignum navare voluit, id advocatus a-vit.
Syn. invadere, occupare:
KodTyn p. 280 (a. 1434) : quomodo nonnulli principes ... bona abbatis ... invaserint, a-verint, occupaverint.
α. litteram przejąć; intercipere CodVit
p. 549 (a. 1422) : littera a-ta cum nunccio.
β. viam zamknąć; claudere
AGZ XIII p. 524 (a. 1466) : vicecapts... mandavit defendere et a-re vias inconsuetas,
γ. pecora zająć bydło w szkodzie; pecus alicuius in agro suo deprehensum retinere
TPaw IV p. 516 (a. 1392) : familia mea a-uit «zayąla»Helmanonisse pecora et ancas «bidlo» in prato et in frumento.
StPPP II p. 509 (a. 1442) violenter recepit sibi currum et duos boues cum eadem rubeta sua a-uit alias «vsczągnąl»in rubeto suo.
δ. hominem subditum, colonum
ArPrawn VIII p. 65 (a. 1396) : advocatus de Stobnicza penam ... propter hominem a-tum et non ad iudicium positum.
Ib. p. 75 (a. 1398) : domina ... contra Petrassium ... quia repugnauit hominem a-tum cum rebus.
AGZ XIII p. 286 (a. 1449) : Dmytr ... condempnavit ... Dobeslaum ... quod a-vit alias «lyczowal» tres kmetones profugos.
I. obłożyć sekwestrem, zająć na zabezpieczenie; pignus capere, retinere
KsgŁawKr p. 4 (a. 1366) : Heyncze ...νχ/2solid. gr. Nicolao ... qui domunculam ... a-verat, erogavit.
Ib. p. 13 (a. 1367) : domina ... hereditates ... omnes Agneti ... a-vit secunda vice.
Syn. alloqui ( GLc p. 11 ) , oppignorare ( ARect II p. 145, a. 1548) , sub arresto tenere ( DŁUG. Hist. IV p. 561 ) , in arresto ponere ( ZabDziej II p. 411, a. 1487) .
Opp. exarrestare ( APozn I p. 50, a. 1433) .
N. glossas Pol. ZapSądWp
p. 246 (a. 1405) : ministerialis ... omnia denseta in suis granicijs a-uit wlgariter «wiwolal».
ArHist III p. 243 (a. 1414) : pecunias... a-uit wlgariter «zapouedzab(cf.
AGZ XIX p. 452, a. 1499 ; StPPP II p. 940, a. 1501) .
GLb p. 8 : a-tus «zapovydzany, zahamovany».
KH XLI p. 542 (a. 1433) : foenum quod Smitfalt a-uerat vulgo «nawyczcyhal».
AGZ XI p. 276 (a. 1446) : decem marcas ... sibi a-amus alias «wzczangamy» (cf.
ib. XIV p. 373, a. 1453 ; ib. p. 404, a. 1454 ; StPPP IX p. 78, a. 1469) .
GLc p. 11 : «narzec, narzec zastaw»alloqui, a-re.
Constr. aliquid a. abs. b. alicui :
AKapSąd I p. 327 (a. 1419) : LX marcas... retinet a-tas predictis filiis Glovaczove.
AGZ XI p. 276 (a. 1446) cf. Ita saepius, c. apud aliquem :
StPPP II p. 120 (a. 1401) : plebanus... Lta marcas apud dictum dnum Johannem ... a-uit.
Ib. IX p. 7 (a. 1408) : dominus Nicolaus... a-uit pecuniam ... aput Miczcum.
Ita saepius, d. super aliquid :
ArPrawn V p. 421 (a. 1392) : Blasius ... a-vit 111-es marcas super pecuniis... Jacussy. e. in aliquo pretio:
ARect II p. 145 (a. 1548) : tunicam ... in ... decem florenis a-tam et oppignoratam.
N. aliquem pro (in, de, cum) aliqua re
*PommUrk VI p. 91 (a. 1322) : pro quibus denariis Hinricus ... a-tus fuit.
Ib. infra de quibus denariis Hinricus... a-tus erat .
PrPol p. 199 (a. 1399) : debebit ipsum a-re in equis et pecoribus.
AGZ XIV p. 404 (a. 1454) : eundem hominem ... voluit a-re alias «wsczagnacz» cum sex equis.
Item
apud pecuniam :
StPPP VIII p. 269 (a. 1388) : Iacussius tenetur istam pecuniam et est apud ipsam a-tus.
I.
I. wstrzymać,odwołać,unieważnić;prohibere, inhibere,antiquare
ARect I p. 3 (a. 1469) : Nicolaus ... cum ... euictore suo ... coram dno rectorecomparens contumaciam a-uit (cf.
ib. p. 162 , a. 1479 ; ZabDziej II p. 5, a. 1482) .
ArPrawn X p. 249 (a. 1408) : Michael ... interdixit et a-vit sententiam iuratorum.
Simili sensu
pronuntiationem ( ARect II p. 111, a. 1545) , condemnationem ( ArPrawn VI p. 127, a. 1554) .
MonStp I p. 437 (a. 1592) : illud decretum ... apud iudicium a-verunt.
StPPP VIII p. 485 (a. 1398) : Nicolaus... litteram et notam in libro Sandonis... a-uit et inhibuit (cf.
Lites III p. 30, a. 1414 ; RHist LXIX p. 61, a. 1510) .
ArPrawn X p. 73 (a. 1399) : nullus suorum adversariorum comparuit ad a-ndum suum privilegium.
StPPP VI p. 139 (a. 1518) : ministerialis eandem introductionem ... a-vit.
StPPP VIII p. 709 (a. 1399) : Elisabeth resignacionem dicte vendicionis hereditatis a-ndo inhibuit.
ArPrawn X p. 31 (a. 1394) : Johannes ... a-vit vendicionem predii dicti Thur (cf.
ib. infra).
AKapSąd III p. 34 (a. 1470) : institutionem mgri Nicolai ... a-vit.
Inde sensu latiore:przeszkodzić,sprzeciwić się czemuś;prohibere,vetare a. sq. ut finali
AGZ XIII p. 290 (a. 1449) : uxor a-vit alias «zapowidzela», ut non deberet maritus ipsius obligare per ministerialem super dote ipsius,
b. sq. inf.
PP VI p. 24 (a. 1429) : non scribatur, quia dominus a-uit scribere,
c. sq. acc.
AGZ XV p. 15 (a. 1457) : non debet dictam seminationem ulla re a-re alias «zabawyacz».
2. wstrzymywać,opóźniać,zwlekać z czymś;inhibere,morare
KodWp V p. 504 (a. 1430) : si in aliquo ... vicarij essent negligentes ... heredes ... census a-re possunt ... quatenus... dictos vicarios ad supplecionem officiorum compellerent.
AKapSąd II p. 99 (a. 1437) : et peramplius non a-bunt sibi decimam, sed eam solvent in campis. I. terminus arrestatus
wyznaczony natychmiast, bez pozwu; qui extemplo i. e. sine citatione constituitur
StPPP II p. 432 (a. 1437) : contumax in primo termino a-to alias «liczowanem» contra Andream.
Ib. VII p. 405 (a. 1456) : terminum ... a-tum ad feriam sextam.
Cf. ARRESTATIO VII.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)