Ogólne
Pełne hasło
Więcej

OSTENSIO

Gramatyka
  • Formyostensio, hostensio
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -onis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I. propr. demonstratio, ostentatio.
    • 1. eccl. expositio Eucharistiae adorandae
    • 2. milit. recensus militum
    • 3. iur.
      • a. + instrumentorum litterarum praesentium privilegii testamenti pecuniae actus ostendendi, demonstrandi (in iudicio)
      • b. actus aliquid terrae spatium collustrandi, limitum constituendorum vel damnorum investigandorum gratia
      • c. indicatio
    • 4. actus praestandi, praebendi.
    • 5.
      • a. praeceptum, mandatum
      • b. + terminalis terminorum designatio
  • II.
    • 1. apparitio, ostensum, visio (saec. XV).
    • 2. visus
  • III. demonstratio, probatio (praec. in iudicio).
    • a. + nobilitatis originis suae nobilis probatio
    • b. litterae, quibus alicuius boni mores commendantur

Pełne hasło

OSTENSIO s. HOSTENSIO, -onis f.
  • F.
  • Th.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • L.
  • N.
  • K.
I. propr. okazanie,pokazanie; demonstratio, ostentatio.
Praec.
1. eccl. wystawienie (celem adoracji); expositio Eucharistiae adorandae
ArHist V p. 25 (a. 1408) : Corporis Christi o-e publica et aperta fidelium deuotio minuitur.
Ib. infra o-es ... Corporis Christi.
Item
reliquiarum sanctorum ( KodKWil p. 615, a. 1501) .
2. milit. przegląd wojska tzw. okazowanie; recensus militum
CorpJP III p. 5 (a. 1506) : quolibet anno conventus fiat et o-o nobilitatis sub praesentia capitanei ... palatinorum, castellanorum et dignitariorum terrestrium et quilibet pro tempore et loco hic designando assit sub poenis superius expressis.
Ib. p. 180 (a. 1511) : annua o-o expeditionis.
Ad rem cf. Bardach, Historia państwa i prawa II p. 136 sqq.
3. iur.
a. okazanie,przedstawienie (w sądzie); actus ostendendi, demonstrandi (in iudicio), v. gr. instrumentorum ( VINC. p. 263 ) , litterarum ( StPPP VIII p. 611, a. 1398 et saepius), praesentium (sc. litterarum Lites I p. 126, a. 1339) , privilegii ( KodWp II p. 212, a. 1302 et saepius), testamenti ( StPPP VI p. 416, a. 1530) ; item pecuniae ( ArPrawn IV p. 442, a. 1408: die Circumcisionis Domini debent fieri o-es pecuniarum coram notario generali et burgrabio; cf. JusPol p. 199, a. 1419).
b. wizja lokalna (celem wyznaczenia granic lub ustalenia wyrządzonych szkód); actus aliquid terrae spatium collustrandi, limitum constituendorum vel damnorum investigandorum gratia
KodKKr I p. 212 (a. 1338) : hijs ... euocatis iuxta uicinie distinctionem, transitum, o-em seu informacionem ... villam ... limitibus ... distinxerunt.
TPaw III p. 18 (a. 1386) : Petrus cum Andrea ruit sex marcas, quod non fuit ad o-em nostram, quum fuit deiudicatum.
Ib. p. 81 (a. 1388) : pro quodam diluuio molendini ... debent o-em facere die dominico.
Ita saepius.
N. glossam Pol.
StPPP I p. 316 (a. 1420) : quod illi o-i intersint (in versione Pol. saec. XVI : «aby byli oczywiście przy jej ukazowaniu»).
c. (singulare) wskazanie; indicatio
StPPP III p. 68 : nec liberat delinquentem o-o auctoris delicti ... in nostro et iudicum ...competentium iudiciis
(cf. NOMINATIO ).
4. okazywanie, wyświadczanie; actus praestandi, praebendi.
5. varia
a. wskazówka, pouczenie; praeceptum, mandatum
MARTIN. OP. Chr. p. 63 : intrauit templum Dei et ... victimas immolauit secundum o-em sacerdotis.
DŁUG. Hist. V p. 406 : solerti o-e et persuasione illum de loco incastellato ... cedere inducit.
b. terminalis wyznaczenie granic; terminorum designatio
PommUrk III p. 271 (a. 1296) : a riuulo ... versus orientem vsque ad monticulos ... pro terminali o-e congestos.
II.
1. pojawienie się, widzenie, zjawa; apparitio, ostensum, visio (saec. XV).
2. wystąpienie; visus
ZabDziej III p. 198 (a. 1492) : ipsam ... percussit et vulneravit ... ad lividorum vulnerum o-em.
Ib. p. 243 (a. 1493) : ipsum ... baculo ... plagavit... per totum corpus ad lividorum vulnerum o-em.
III. wykazanie,udowodnienie (zwł. w sądzie); demonstratio, probatio (praec. in iudicio).
Dicitur abs. vel sq. gen. v. gr.
diuturnitatis ( KodKKr I p. 297, a. 1363) , Dei potentiae, sapientiae, iustitiae ( AMedi IV p. 69, a. fere 1450), falsitatis ( BYSTRZ. AnalPr fol. 1 IIa).
Praec.
a. nobilitatis wywód szlachectwa; originis suae nobilis probatio
ArHist III p. 289 (a. 1402) : domini indixerunt probacionem, o-em sue nobilitatis iuxta terre consuetudinem.
RHer III p. 18 (a. 1425) : debet suam nobilitatem ostendere de tribus armis ... cuius o-is debet litteram portare.
StPPP VII p. 365 (a. 1444) : suam ostendit nobilitatem sex testibus ... nos visa sufficienti probatione et o-e sue nobilitatis ipsum nobilem pronunciavimus.
Ib. p. 609 (a. 1450) : Petro sentenciauimus in proximis terminis educcionem seu o-em nobilium fratrum.
b. (singulare) pismo stwierdzające, że ktoś się dobrze prowadził; litterae, quibus alicuius boni mores commendantur
OrtWp p. 40 (saec. XV) : quod se non ostenderunt et non portaverunt o-em, pro quo pono peccuniam ... ego portavi litteram ab herede ... quia illi homines sunt probi et honesti.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)