Ogólne
Pełne hasło
Więcej

OBSTRUO

Gramatyka
  • Formyobstruo
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ere, -struxi, -structum
Znaczenia
  • I. opponere, oppositum struere.
  • II.
    • 1. claudere, praecludere, intercludere (v. gr.
    • 2. + lignum ori montem vulnere) : obstructum est os loquentium iniqua) claudere, obtegere, obturare, occludere (varias res, saepe partes corporis). Praec. immittere fir mare cicatrice obduci obscurare
    • 3. + in celare, occultare, abscondere

Pełne hasło

OBSTRUO, -ere, -struxi, -structum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • NGl.
  • A.
I. wznosić (przed kimś), budować; opponere, oppositum struere.
II.
1. zagradzać, zamykać, zatykać; claudere, praecludere, intercludere (v. gr. aditum, viam, portam sim.).
N. intrans. (sc.
viam?)
AGZ VI p. 144 (a. 1471) : statuimus, quia nullus de czecha eorum debet carbones in plateis emere precurendo et emendo nec o-re, nisi in loco consweto. Ib. paulo infra statuimus eciam, quod nullus in diebus festivis carbones debet emere ante prandium ... nec etiam per posticum sue domus insipare in domum debet o-ndo.
2. zamykać, zatykać, zakrywać, zasłaniać; claudere, obtegere, obturare, occludere (varias res, saepe partes corporis). Praec. α. lignum ori wetkać, wsadzić; immittere
SSrSil IX p. 246 (a. 1467) : an quod ori eius captivi lignum o-xisti.
β. montem ruiturum: wzmocnić, obudować; fir mare CRIC. in
Tom. XIV p. 415 (a. 1532) : nisi fiat ipsum repagulum, eam partem montis, ubi est pallatium ... ruituram ... qui abbas simili necessitate montem sui monasterii egregie o-xit.
γ. pass. (de vulnere) zabliźniać się; cicatrice obduci
IurMas I p. 52 (a. 1389) : si alicui vulnus in faciem daretur ... seu eciam ad manus, et si illud vulnus o-ui non posset, tunc pro vulnere facto ... quinque marcas.
δ. meton. (in locut. alludente ad Vlg. Ps. 62,12 : obstructum est os loquentium iniqua)
AUnii p. 48 (a. 1403) : volentes ora obloquentium et discordias inter fratres seminantium o-re.
KodKKr II p. 458 (a. 1420) : testimonio ... loquendum os o-atur iniqua.
Ita saepius. ε. (in imagine) zasłaniać,zaciemniać; obscurare
PommUrk II p. 202 (a. 1268) : ceca rerum facies ... adeo o-uit memoriam, ut res rite ... ordinate ... euanescant.
KodWp I p. 399 (a. 1273) : memorie oblivio novercatur et longinquitate temporis gestorum series o-itur.
Constr. ad
1—2: a. sq. dat. personae
DŁUG. Hist. I p. 552 (=II p. 325 ed.nov.) : Hungarus sibi caeteras regiones ... videret o-tas.
b. sq. abl. instr. c. sq. ante :
PEREGR. fol. B IIIb : cepit ... o-re faciem ante eum.
d. sq. cum
ib. fol. 1 IIIa : aspis ... aurem ... cum cauda o-uit.
e. sq. enunt. fin. c. ne :
*AGZ III p. 98 (a. 1390) : o-entur oculi eorum, ne videant.
3. ukrywać, chować, zamykać; celare, occultare, abscondere
DokKKr I p. 157 (a. 1389) : Nicolaum ... privilegium ... o-xisse, ipsum quoque ostendere et producere ad iudicium vestrum debere (cf. ib. p. 156: privilegium ... apud se occultando).
StPPP II p. 321 (a. 1428) : judicia terrestria ... celebrare in domo sua permittere noluit, fenestras claudens et mensam o-ns violenter.
ArHist V p. 116 (a. 1454) : mulier ... invita et astricta cum Paulo ... est copulata ... et secum ... licet hincinde discurrendo et se o-ndo, commansit.
Ita saepius. Glossa Pol.
DŁUG. LibBen III p. 355 : transire recte ad «pothok» o-tum alias «skrythy».
Occ. constr. sq. in c. abl.
ZabDziej III p. 89 (a. 1491) : focaria eundem o-ndo in camera reclusit.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)