Ogólne
Pełne hasło
Więcej

NOTUS-1

Gramatyka
  • Formynotus, noti,
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -a, -um -orum
  • Część mowyprzymiotnikrzeczownik
  • Rodzajmęski
Znaczenia
  • I.
    • 1. familiaris.
    • 2. insignis.
  • II.
    • 1. patens, manifestus.
      • α. + notum est constat
      • β. + notum facere palam facere, declarare (cf. Vlg. 1Cor. 12, 3 et passim ib.)
    • 2. phil. cognitus.
      • b.
        • α. + certitudinaliter evidenter evidentia mediante sine evidentia satis minus:
        • β.
  • III. manifestus

Pełne hasło

NOTUS, -a, -um
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • B.
  • NGl.
[comp. magis notus:
MatFil II p. 39 (saec. XV in.in) : antecedens est verum necessarium et magis notum.
BYSTRZ. Log. fol. t VIIb : vnius nominis minus noti per aliud nomen magis notum explicatio.
Cf. item WROCŁ. Dial. fol. A IIa. superl. maxime notus:
BYSTRZ. Top. fol. p IVb: apparens ... sapientibus ... maxime n-is, id est maxime sapientibus.
Ib. fol. q IIIa : propositiones probabiles ... maxime n-is id est maxime famosis.]
I. de hominibus
1. (dobrze) znany,znajomy; familiaris.
N. locut.
aliquem familiariter notum habere być z kimś zaprzyjaźnionym; familiaritate alicuius uti (EBO p. 116). Abs. loco subst. noti,, -orum m. znajomi, przyjaciele; familiares, amici.
2. głośny, znakomity; insignis.
N. loco appellationis honorificae
StPPP VIII p. 374 (a. 1394) : n-a domina Katherina conthoralis ... Przibislay palatini Siradiensis.
Glossa Pol.
RFil XVI p. 339 (saec. XV med.) : n-issima «znamyenythy».
II. de rebus
1. znany, wiadomy; patens, manifestus. Glossa Pol.
RFil XXIII p. 302 (saec. XV med.) : «okragem wiedzionym przeznanym» ... circulo ducto n-issimo.
N. locut.
α. notum est jest rzeczą znaną, wiadomo; constat
AKapSąd III p. 177 (a. 1513) : cum n-um sit ... Johannem ... decessisse.
BYSTRZ. Log. fol. 1 VIb : materia, forma ... sunt substantie ... vt n-um est.
β. notum facere podać do wiadomości, oznajmić; palam facere, declarare (cf. Vlg. 1Cor. 12, 3 et passim ib. )
KodKKr I p. 2 (a. 1166) : n-um facimus tam presentibus in Christo uiuentibus quam nostris successoribus hoc actum esse communi consensu capitulij nostri.
KodMp I p. 8 (a. 1192) : pro ... defensione iuris ecclesiastici n-um facimus posteris et presentibus, quod etc.
Ita vulgo, praec. in formulis diplomatum notificationis quae dicebatur.
Iuxta posita
notificare, declarare ( KodUJ III p. 206, a. 1502). Simili sensu notum esse (fore, fieri) velle (cf. Vlg. 1 Par. 17,19 et saepius ib. )
LeubUrk p. 104 (a. 1228) : nos Henricus ... dux ... n-um fieri uoluimus tam presentibus quam futuris ... temporis hominibus per presens scriptum, quod etc.
KodWp II p. 1 (a. 1288) : n-um esse volumus tam presentibus quam futuris, quod etc.
ArPrawn VI p. 5 (a. 1398) : per hoc scriptum volumus fore n-um, quia etc.
Constr. sq. acc. (c. inf.) vel enunt. obi. (ut supra). Occ.
notum dare dać znać, zawiadomić; certiorem aliquem facere
KsgKaz p. 423 (a. 1398) : Conyna furtum n-um non dedit senioribus, sed obtacuit.
γ. notum habere wiedzieć; novisse, scire (saec. XVI).
N. constr. sq.
de :
IANIC. p. 39, v. 92 : ut de vita habeas omnia n-a mea.
2. phil. (po)znany; cognitus.
Dicitur
secundum philosophiam ( BYSTRZ. Top. fol. p IIb), item per sapientiam ( MatFil II p. 42, saec. XV in.in) Distinctiones potiores a. (respicitur notitiae ratio) per demonstrationem (opp. per inductionem: BYSTRZ. AnalPost fol. g IIb) , per experientiam ( STOB. Aret. fol. g VIIIb et saepius; additur intellectualem : MatFil II p. 24, saec. XV in.in : item per experimentum: BYSTRZ. AnalPost fol. m IIa) , per sensum et memoriam ( ib. ).
b. respicitur notitiae qualitas
α. certitudinaliter ( BYSTRZ. AnalPost fol. c IVb) , evidenter ( MatFil II p. 24, saec. XV in. et saepius; item evidentia mediante ib. p. 42 ; ;opp. sine evidentia ib. ), satis ( MatFil II p. 20, saec. XV in.in : istae virtutes Dei sunt satis n-ae; opp. minus:
WROCŁ. Dial. fol. H IIa : propositiones dubie vel minus n-e),
porro naturaliter ( STOB. Aret. fol. a IIb ; ;item secundum naturam: BYSTRZ. AnalPost fol. h Ib) , simpliciter ( MatFil II p. 42, saec. XV in.in et saepius).
N. locut.
propositio per (de) se nota aksjomat; axioma
MatFil II p. 24 (saec. XV in.in) : propositio per se n-a est propositio, quae ... cuilibet ratione uti potenti potest naturaliter esse n-a absque indigentia alicuius extrinseci (cf. BYSTRZ. AnalPost fol. c IVa; WROCŁ. Dial. fol. H IIa).
BYSTRZ. Top. fol. q Vb : minor praemissa est de se n-a.
β. secundum quid ( MatFil II p. 41, saec. XV in.) ; in ente sive sub ratione entis ( ExPhys fol. c VIb) ; quoad nos ( BYSTRZ. AnalPost fol. b IVb ; id. Top. fol. z IVb) ;; quoad quia est (opp. propter quid id. AnalPost fol. e IIa ).
III. (accedit ad vim vocis notabilis) widoczny, znaczny; manifestus
AGZ XIX p. 322 (a. 1489) : si n-am inferret iniuriam alicui kmethoni.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)