Ogólne
Pełne hasło
Więcej

NECESSARIO

Gramatyka
  • Formynecessario
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana
  • Część mowyprzysłówek
Znaczenia
  • I.
    • 1. ex necessitate, ita ut evitari non possit.
      • α. + necessario est necesse est, oportet
      • β. + necessario fieri i. q. necessarium,
      • γ. + necessario habere i. q. necesse
    • 2. non sponte (saec. XV).
  • II. sedulo, summo studio

Pełne hasło

NECESSARIO adv.
  • F.
  • G.
  • Bl. (s.
  • v.
  • necessarie),
  • S.
  • NGl.
  • L.
[comp. magis necessario : KodKKr II p. 312 (a. 1407) : que opera caritatis ... pro illis magis fiunt necessario, qui etc.
HESSE in JAC. PAR. Var. I p. 414 : magis necessario ad salutem sacro concilio Basiliensi quam pape est obediendum.]
I.
1. w sposób konieczny, koniecznie, z konieczności; ex necessitate, ita ut evitari non possit.
N. locut.
α. necessario est trzeba, jest rzeczą konieczną; necesse est, oportet
CodEp III p. 176 (a. 1473) : n-o ... fuit ... XII dies adventum dominorum ... prestolari.
ADAM p. 316 : cui caelibi soli ea lege vivendum n-o est.
StPPP IX p. 27 (a. 1424) : si ... esset n-o alias «pylno» ... istam pecuniam ... Petro dare ... extunc etc
β. necessario fieri być koniecznym; i. q. necessarium, cf.
γ. necessario habere uznawać za konieczne; i. q. necesse
GŁOG. Alex. II fol. E IIb : n-o habebimus dicere etc.
Constr.
a. sq. ad, cf. b. sq. pro, cf. c. sq. inf., cf. d. sq. acc. gerundii, cf. supra 632,53.
Praec. phil.: iuncturae notabiliores
accidere (alicui : BYSTRZ. AnalPost fol. k IIb) , agere (syn. infallibiliter : GŁOG. Anal. fol. AA IIIa et saepius), esse (opp. possibiliter :
MatFil IV p. 57 (saec. XV) : exsistere:
BYSTRZ. AnalPr fol. e VIIIb ; ;item inesse (alicui rei: GŁOG. Anim. fol. e IIIa et saepius), habere (v. gr. imperfectionem sibi annexam: GOST. Th. fol. h IVa).
Item log.
concludere ( STOB. Intr. fol. b VIa) , inferre (consequens : BYSTRZ. ParvLog fol. U IIIa ; ;etiam facere ad illationem conclusionis : WROCŁ. Dial. fol. L IIa ; ; habere modum inferendi : STOB. Intr. fol. b IVa) , (con)sequi ( BYSTRZ. Log. fol. i IVa ; id. AnalPr fol. a VIIa ;et saepius; syn. secundum veritatem
ib. fol. g VIIIb ; ;opp. contingenter:
WROCŁ. Dial. fol. I IIa) , praedicare ( BYSTRZ. AnalPr fol. e VIb). Occ. c. adi. , v. gr. evidens ( BYSTRZ. AnalPost fol. e Ib).
2. pod przymusem; non sponte (saec. XV).
II. pilnie, usilnie, gorliwie; sedulo, summo studio
KodUJ I p. 111 (a. 1416) : Petri navicula ... se vestris doctissimis exhibet ingeniis nedum solerter, sed etiam n-o reformandam.
KodMp IV p. 194 (a. 1422) : fideli constancia et audaci strenuitate placide, vtiliter et n-o sese exercendo ... maiestati nostre ... placere meruit.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)