Ogólne
Pełne hasło
Więcej

MUNDUS-1

Gramatyka
  • Formymundus
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -a, -um
  • Część mowyprzymiotnik
Znaczenia
  • I. propr.
    • 1. purus, non inquinatus.
      • a. omnino, penitus
      • b. emendate,correcte
    • 2.
      • a. purus, percribratus.
      • b. + a febre liberatus, saluber
      • c. secundum ritum purus
    • 3. purus, non commixtus,
      • a.
      • b.
    • 4. pulcher, elegans
  • II. transl. castus, integer, honestus,
  • III. iur.
    • 1. crimine liberatus
    • 2. immunis

Pełne hasło

MUNDUS, -a, -um
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • A.
  • N.
  • L.
  • K.
I. propr.
1. czysty, tj. nie zabrudzony; purus, non inquinatus.
N. locut. adv.
ad mundum
a. do czysta,zupełnie; omnino, penitus
StPPP XII p. 527 (a. 1523) : piscina ... herbis et harundinibus immundata est expedita ad m-um per dominum regentem.
b. na czysto, ostatecznie; emendate,correcte
AKapSąd I p. 156 (a. 1495) : ut ex eodem ad m-um in pergameno scribatur.
Cf. Th. VIII 1631,10.
2.
a. (de frumentis) czysty,oczyszczony przez przesianie; purus, percribratus.
Syn.
cribratus ( Visit. p. 14, a. 1511) , purus ( StSyn III p. 12 ; DŁUG. LibBen III p. 165 ). ;Glossa Pol.
RFil XVI p. 334 (saec. XV in.in) : m-i farris «vymothky».
b. (de hominibus) a febre wolny od gorączki,zdrowy; liberatus, saluber
Tom. V p. 178 (a. 1520) : videorque jam a febre quasi m-us et liberatus esse.
Ib. XVI p. 666 (a. 1534) : nondum sit libera et m-a a febre.
c. (de animalibus) czysty rytualnie; secundum ritum purus
HistTart p. 97 : similiter et inter volatilia nulla reiciunt, sed commedunt m-a pariter cum immundis.
3. czysty, nie zmieszany; purus, non commixtus, v. gr.
a. aurum, cf. Th. VIII 1630,71 sqq.
b. butyrum ( RachJag p. 537, a. 1419) , mel ( AKapSąd III p. 109, a. 1506) .
N.
terra wykarczowana,uprawna; exstirpata, culta
KodMp II p. 199 (a. 1296) : hereditatem ... continentem octo mansos Franconicos de terra m-a.
4. ładny, ozdobny, elegancki; pulcher, elegans (praec. vestitus sim.).
II. transl. czysty, nieskazitelny,uczciwy; castus, integer, honestus, v. gr. cor.
N.
puritas ( KOMOR. p. 67 ).
N. constr. sq.
ab :
CantMAe I nr. 16, v. 5b (saec. XIV in.) : m-am a piaculo.
ZABOR. Coel. p. 25 : utrum m-i essent pueri a muliere.
III. iur.
1. (de hominibus) wolny od winy; crimine liberatus
NieznHer p. 17 (a. 1446) : nos vero audita ... recognitione et iuris restitutione ... Albertum ... circa hanc expurgationem m-um remansimus adiudicantes sibi honorem, quem antea habuit.
ZabDziej I p. 54 (a. 1448) : Stanislaus ... est m-us et iustus de ista inculpatione.
2. (de rebus) wolny od zobowiązań; immunis
AGZ XVI p. 358 (a. 1505) : centum florenos in medietate m-a omnium bonorum suorum inscribit.
StPPP VI p. 437 (a. 1531) : bonorum medietatem liberam et m-am protunc facere et in possessionem dare.
Ib.IX p. 232 (a. 1535) : debet ... omnes inscriptiones de bonis ... deportare et eadem m-a facere.
Constr.
a. sq. ab .b. sq. circa c. sq. de supra 23. d. sq. in c. abl.
KsgSądWar p. 42 (a. 1474) : iustum et m-um in hoc facto facimus.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)