Ogólne
Pełne hasło
Więcej

HAEREO

Gramatyka
  • Formyhaereo, hereo, haerens, haerens
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ere, -si, haesurus -ntis -ntis
  • Rodzajmęski
Znaczenia
  • I.
    • A. propr.
      • 1. inhaerere, adhaerere, cohaerere.
      • 2. adiacere, contingere
    • B. transl.
      • 1. aliqua re occupatum, alicui re intentum esse, in aliqua re facienda perseverare.
      • 2. manere, morari, aliquo loco versari.
      • 3. i. q. adhaerere.
  • II.
    • A. propr.
      • 1. sistere, inhaerendo impeditum esse. Occ. osłupieć, stanąć w osłupieniu, w zdumieniu; stupescere, attonitum stare
      • 2. impediri (v. gr. de voce)
    • B. transl.
      • 1. desinere, cessare, v. gr. de
      • 2. dubitare, incertum esse, cunctari.

Pełne hasło

HAEREO s. HEREO, -ere, -si, haesurus
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
[3. sg. plp. act. hererat?
WAPOW. Chr. p. 32 : qui apud Bogum amnem ... cum exercitu hererat.
part. perf. haesus:
FROVIN. p. 72, 237 : sit in his cor moribus hesum.
]
I.
A. propr.
1. tkwić w czymś, lgnąć do czegoś, trzymać się mocno; inhaerere, adhaerere, cohaerere.
N. locut.
in tergo alicuius ścigać; persequi ( DŁUG. Hist. I p. 341 et 501 = II p. 104 et 269 ed. nov. ). item vestigiis i. q. vestigia sequi ( WAPOW. Chr. p. 33 ).
Part. praes. loco adi.
haerens,, -ntis stały (o gwiazdach); (de stellis) fixus
COPERN. Rv p. 107 : haec in stellis h-ntibus, solutis quoque Saturno, Jove et Marte, eodem modo se habent.
2. przylegać do czegoś, graniczyć z czymś; adiacere, contingere
AGZ VII p. 70 (a. 1425) : unam partem civitati adiacentem ad civitatem spectare, aliam vero h-ntem hereditati memoratae ad ipsam hereditatem Zyrawica pertinere (cf. Th. VI 2497, 45 sqq. ).
B. transl.
1. trwać w (przy) czymś, trzymać się czegoś, obstawać przy czymś, oddawać się czemuś, zajmować się czymś; aliqua re occupatum, alicui re intentum esse, in aliqua re facienda perseverare.
N. locut.
ex alicuius quadra być na czyimś utrzymaniu; ab aliquo ali CRIC. in
Tom. VIII p. 10 (a. 1526) : hi omnes ... novit vestra dominatio ... ex cujus quadra h-ent.
2. przebywać gdzieś, bawić, zatrzymać się, znajdować się stale; manere, morari, aliquo loco versari.
3. przyłączyć się, przystać, przylgnąć; i. q. adhaerere. Part. praes. haerens,, -ntis m.
loco subst. :
zwolennik; fautor, adiutor
CodVit p. 569 (a. 1422) : quocirca premunimus nos (ed. vos) simul cum omnibus hostris subditis et h-ntibus ... volentes ... dominis nostris ... in hac gwerra adherere et esse adiutor.
Cf. ADHAERENS.
II.
A. propr.
1. zatrzymać się, stanąć; sistere, inhaerendo impeditum esse. Occ. osłupieć, stanąć w osłupieniu, w zdumieniu; stupescere, attonitum stare
PAUL. CR. p. 110, v. 210 : hoc natura ... facto ... stupescit, hoc h-rent Sophiae dogmata cuncta deae.
CRIC. p. 160 : h-es nequiquam.
2. ugrzęznąć; impediri (v. gr. de voce).
N.
wpadać (o rzece); influere (de fluvio)
DŁUG. Hist. I p. 36 (= I p. 96 ed. nov. ): qui fluvius inde egressus et nonnullos ... lacus victor praetergressus, h-et in Przypyecz flumine.
B. transl.
1. utknąć, stanąć, zatrzymać się; desinere, cessare, v. gr. de negotio, bello (saec. XVI).
2. wahać się, zastanawiać, być w zakłopotaniu, zwlekać; dubitare, incertum esse, cunctari.
Additur
in ancipiti cogitatione ( Tom. XIII p. 333, a. 1531).
Constr.
a. sq. de :
JAC. PAR. I p. 356 : de quo magis potest h-re animus.
b. sq. enunt. interrog.
Constr. ad
I—II (praeter II B 2): a. abs. b. sq. dat. c. sq. abl.
N. sq. abl. gerundii
(pendendo: DŁUG. Op. p. 626 ) . d. sq. apud :
WAPOW. Chr. p. 253 : rex ... palatinum ... qui apud Varadinum h-bat ... ad se accersivit.
e. sq. cum. f. sq. ex (cf. ). g. sq. in c. abl. h. sq. inter.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)