- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- N.
I.
propr.
1.
szał, obłęd, obłąkanie, opętanie; gravior mentis alienatio, insania, dementia.
Additur per abundantiam
demens (
ROYZ. I
p. 8, v. 131
), item
dementiae (
DŁUG. Op.
p. 233
).
N.
locut.
α. furorem incurrere (
DŁUG. Op.
p. 233
).
β. furoribus (furore) agi, agitari (
VINC.
p. 416
;
CodEp I 2,
p. 62, a.
1449)
;, torqueri (
MPH IV
p. 316,
saec. XIII).
2.
dar wieszczy, natchnienie poetyckie; mentis concitatio,
quae divinitus fit.
Dicitur
divinus (
URSIN.
p. 18,
9)
, poeticus (
PAUL. CR.
p. 131
).
II.
transl.
1.
nadmierna śmiałość, zuchwałość, szaleństwo,
wybryk; audacia, temeritas,
interdum i. q. res cum impetu, temeritate novatae
(saec. XV—XVI)
.
Constr.
abs. vel sq. gen.
2.
gniew, popędliwość, zaciekłość, wściekłość, srogość,
okrucieństwo; ira, rabies, saevitia, immanitas.
Glossa
Pol.
RFil XXII p. 12 (a. 1466) : impetu f-is «sz nagiego poruschenya».
N. in
imagine
furoris (et
odii) flamines exardentes (
ArPrawn I
p. 219,
saec. XV).
Additur
adi.
,
v.
gr. immoderatus (
AKap
p. 66, a.
1542)
, insolens (
DŁUG. Band.
p. 119
)
, religiosus (
CALLIM. Hist.
p.
170,11)
, vehemens (
AKapSąd II
p. 621, a.
1475)
vel
gen.
, v. gr.
iracundiae (
DŁUG. Op.
p. 24
).
N.
Dei (Domini)
pomsta, odwet za krzywdę, kara; vindicta, ultio,
poena ab aliquo repetita.
Glossa
Pol.
RFil XXII p. 25 (a. 1466) : f-or Dei, «pomsta».
Inde locut.
dies furoris Domini
dzień sądu ostatecznego;
i. q. novissima(
DokKujMaz
p. 125, a.
1246)
.
Iuncturae verbales potiores
α. furorem concipere (
DŁUG. Op.
p. 606
;
DANT.
;in
Tom. XVI 1 ,
p. 42, a.
1534)
, exercere; item ex(in)citare (super
se:
Somm.
p. 823, a.
1208
;
ib.
p. 828, a.
1223)
.
Opp.
deprimere (
DŁUG. Hist. II
p. 96=III
p. 111
ed. nov.).
β. in furorem rapi (
CantMAe I nr 5, v.
5b, saec. XIII
; et prolabi:
AKap
p. 66,
a. 1542).
γ. furore tangi (
AKapSąd III
p. 82,
a. 1501
; simili sensu circumdari
ib. II
p. 621
,
a. 1475).
3.
żądza, pożądliwość, namiętność; cupiditas, amor,
libido (saec. XVI).
4.
wściekłość, szał bojowy; saevitia, fervor
belli.
Dicitur
impatiens pacis (
IO. VISL.
p. 188, v. 92
), Teutonicus
(e Luc. Phars. 1,255
KADŁUB.
p. 91,
item
Lemannicus
ib.
p. 121
).
5.
de rebus: gwałtowność, nasilenie, wzmożenie;
saevitia (rerum naturalium),
praec.
aegritudinis (
DŁUG. Op.
p. 312
:
f-or aegritudinis, qui
per ... corpus grassabatur, mox quievit),
mali (
IANIC. p. 8, v. 20 : cetera sunt longi rapta f-e mali),pestis (
CodEp III p. 60, a. 1452 : si ... f-or pestis et sublatus et purgatus sit).