Ogólne
Pełne hasło
Więcej

FLUMEN

Gramatyka
  • Formyflumen
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -inis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I.
    • A. propr.
      • 1. aqua (fluens), fluctus.
      • 2. fluvius, amnis, rivus.
    • B.
      • 1. amnis, meatus, alveus.
      • 2. fossa, aquae ductus.
  • II. transl.+ lacrimarum magna vis, abundantia,

Pełne hasło

FLUMEN, -inis n.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • L.
  • A.
[generis f. (e Pol. rzeka f. )
KsgZPozn p. 452 (a. 1406) : flumen, que vocatur «struga».
generis m.
KodWp I p. 210 (a. 1245) : transiendo flumen, qui ex lacu Bukowie ... oritur.
KsgPrzem I p. 57 (a. 1415) : agrum situm ultra fluminem dictum Zan.
nom. sg. fluminus:
PP V p. 65 (a. 1427) : antiquus autem f-us (ita ms. )Narew ... totus ad ipsum Dobrogostium ... pertinebit.]
I.
A. propr.
1. (płynąca) woda, prąd, nurt, strumień wody; aqua (fluens), fluctus.
N. locut.
baptismus fluminis chrzest z wody; definit
NIC. BŁ. Tract. fol. a IIIIb : triplex est baptismus: scilicet f-is, qui fit in aqua ... alius est flaminis ... tercius est baptismus sanguinis (cf. SACR. Elucid. fol. e Ia).
Occ. strumień solanki (określonej objętości) spuszczany przy odparowywaniu soli; aqua salsa certi cuiusdam voluminis, quae destillando in salem purum abit
*PommUrk III p. 185 (a. 1293) : vendidit ... conuentui dimidium chorum salis quolibet f-e in salina Luneborch.
*Ib. VII p. 79 (a. 1326) : abbas ... vendidit ... Nicolao ... dimidium chorum salis quolibet f-e tollendum in salina Luneborch.
Ib.
infra consules nostre civitatis ... f-a salis huius dimidii chori colligi facient sive collectorem ... deputa bunt.
2. rzeka, potok, strumień; fluvius, amnis, rivus. Glossae Pol.
DokMp I p. 229 (a. 1385) : f-n «strumen» wlgariter dictum (cf. StPPP VIII p. 980, a. 1400).
StPPP VIII p. 980 (a. 1400) : vnionem ripparum fluuy Dunayecz et f-is wlgariter «struga» dicti (cf. supra 265,32 PP VI p. 71, a. 1432; RFil XXII p. 13, a. 1466).
AGZ XI p. 408 (a. 1455) : f-n alias «pothok» inter Iaszonow et Bukowe.
GLcerv p. 567 : f-n a riuo magnitudine discernitur... ,,rzeka”.
Dicitur
rapidum; tumens; errans ( IO. VISL. p. 180, v. 173 ), dubium ( CulmUB p. 871, a. 1555) , piscuosum ( PAUL. CR. p. 83, v. 55 ).
Distinguitur a
fluvio :
APozn II p. 7 (a. 1471) : villas cum agris ... silvis ... fluviis, f-bus.
DŁUG. LibBen I p. 416 : Makowa fluvius est seu rivus in f-e Nyda.
Id. Hist. I p. 11 (= I p. 75 ed. nov.): fluvius ... Wysla ... his augetur f-bus.
N. in imagine de s. Spiritu
CantMAe I nr 19, v. 4a (saec. XIV) : numen es de numine, lumen es de lumine, f-n es de f-e rigans arva mencium.
AH XLV p. 115 (a. 1545) : aqua sancti F-is purgentur omnes populi.
Constr.
a. sq. nom. nominis proprii. b. sq. gen.
KodKKr I p. 79 (a. 1260) : cum ... f-bus ipsius ville.
B. meton.
1. bieg, łożysko, koryto rzeki; amnis, meatus, alveus.
2. fosa, kanał; fossa, aquae ductus.
II. transl. mnóstwo, strumień, potok (łez, wymowy); magna vis, abundantia, v. gr. lacrimarum (simili sensu abs.
VAdAnt p. 15, 14 : egra suspiria cordis multo f-e rigat, cf. Th. [VI 966,33 sqq.),
item sensu latius transl. eloquentiae (saec. XV).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)