Ogólne
Pełne hasło
Więcej

FEUDUM

Gramatyka
  • Formyfeudum, feodium, feodum, fewdum, foedum, pfeudum, pheodum, pheudum
  • Etymologia vox Germ.
  • Odmiana -i
  • Część mowyrzeczownikrzeczownik
  • Rodzajnijakimęski
Znaczenia
  • I.
    • 1. + bandorum bonorum immobilium iure feudali, quod vocabutur, possessio, (inde) meton.: bona ipsa eiusmodi iure possessa (ap. Polonos etiam beneficium) vasalli, qui vexillum senioris in bello comitantur
      • α.
      • β.
    • 2. + homagiale vasalli status atque conditio nec non officia
  • II. i. q. ius feudale

Pełne hasło

FEUDUM, -i n. scr. feodium,,feodum,,fewdum,, foedum,,pfeudum,,pheodum,,pheudum (vox Germ.)
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • A.
  • H.
  • Ha.
  • N.
  • K.
[generis m.
infra 36. 37, 157, 18 et 39].
I.
1. posiadanie dóbr nieruchomych na prawie lennym, (stąd) dobra posiadane na tej zasadzie (w Polsce także beneficjum); bonorum immobilium iure feudali, quod vocabutur, possessio, (inde) meton.: bona ipsa eiusmodi iure possessa (ap. Polonos etiam beneficium)
KodMaz(K) p. 310 (a. 1230) : quicquid episcopus in memorato territorio Culmensi nomine f-i concesserat, fassalos suos quiete permitterent possidere, ita ut ipsi episcopo et suis successoribus tamquam fassali suo domino deberent esse obligati.
KodWp I p. 134 (a. 1233) : in defensione ... terre, hii, qui mansos in f-o receperunt ... propriis sumptibus adesse tenentur.
KodPol II p. 61 (a. 1258) : protestor (comes Sdeslaus ) ... me villam Slausco ... Wladislaueinsi episcopo ... contulisse ... et easdem hereditates de manibus predicti episcopi in f-um me recepisse ... possidendas.
Ita vulgo usque ad saec. XVI. Interpretatur
StPPP X p. 86 (saec. XV in.) : f-um est possessio data seu collata alicui propter actus militares.
Glossae Pol.
KodUJ I p. 15 (a. 1393) : domus Margaretham ... iure hereditario legitime et per modum f-i vulgariter «wolne» concernentes.
Ib. omne ius in ipsum Iudaeum ... cum aequali f-o vulgariter «wolefistwo» perpetualiter transtulerunt.
Somm. p. 972 (a. 1363) : singula sua bona ... contulimus eidem Dobuscho iure f-i quod vulgariter «Lengut» (Germ. ) nunccupatur.
ArPrawn II p. XIV (a. 1444) : feudus «panstwo wolne» id est dominium et feudus eciam dicitur «wolne dobre» (cf. GLp p. 163).
GLc p. 11 : f-um «lynska dziedzina».
GLw p. 233 : feodus «wolne dobro dziedziny linskiey».
Occ. bandorum lennicy walczący na wojnie pod chorągwią seniora; vasalli, qui vexillum senioris in bello comitantur cf. supraI 1032, 35 sqq.
Additur
aedificii ( ŁASKI ComPriv fol. 262a ) , apertum ( *Dogiel IV p. 312, a. 1542) , castrense ( ŁASKI ComPriv fol. 255a ) Germanicum ( *Dogiel I p. 183, a. 1530) haereditarium ( ŁASKI ComPriv fol. 255a ) , honorabile ( *CodTess p. 39 nlb., a. 1337) , scuti ( ŁASKI ComPriv fol. 262b ) , verum (opp. de futuro ib. fol. 255a ) .
Iuncturae sollemniores
α. feudum suscipere ( DŁUG. Hist. V p. 583 ) , terram aliquam in feudum (feudo) habere ( CodEp III p. 118, a. 1462) , recipere ( et saepius), nomine (iure) feudi possidere ( Lites I p. 420, a. 1305 ; KodMp I p. 377, a. 1373), opp. in feudum concedere, dare sim. ( CodEp III p. 118, a. 1462) , exhibere ( Lites I p. 417, a. 1269), item alicui tollere ( WŁODK. ScrSel I p. 232 ).
β. terrae (bona sim.) in feudum descendunt ( *PommUrk VII p. 174, a. 1328) , ab aliquo dependent ( *UrkBBr p. 311, a. 1350 ; *PP II p. 40, a. 1448) ;, in feudo tenentur (praesentialiter *CodTess p. 51 nlb., a. 1355) , feudi sunt (alicui: SSrSil XVII p. 14, a. 1506) .
2. zależność lenna i wynikające z niej powinności lennicze na rzecz seniora; vasalli status atque conditio nec non officia
Lites I p. 418 (a. 1282) : concedimus (sc. dux Mscivogius )... filiolo nostro ... totam terram nostri ducatus ... cum censibus suis, f-is, pertinenciis et servitutibus universis.
AKapSąd I p. 10 (a. 1431) : prelati et canonici audito, quod feudus ville ... in bonis propter expediciones in magna parte existit destructus, venerabilem virum ... decanum Poznaniensem a solucione census annui de dominio feodi eiusdem provenientis per duos annos liberum dimiserunt.
DŁUG. Hist. III p. 106 : Bohemiae rex... marchionem Moraviae mittit, qui obsidione Franksten cingat et ad f-um Boleslaum Falkenbergensem cogat.
Ib. p. 119 : Silesiae duces nobilitatis suae obliti in iugum f-umque Bohemicum se supponunt.
Ib. V p. 131 : donec ... dux cum terra sua f-um et homagium regi et regno praestaret.
Ita saepius. Additur homagiale ( LhnUrk I p. 490, a. 1343). Glossa Pol.
GLb p. 41 : f-um «manstvo, vysluga».
II. prawo lenne; i. q. ius feudale
StPPP X p. 86 (saec. XV in.in) : ius, quod apud nos «linskye» dicitur, per ... vocabulum f-um poterit designari.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)