Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INFLUO

Gramatyka
  • Formyinfluo
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ere, -xi, -xum
  • Część mowyczasownik
Znaczenia
  • I. intrans.
    • A. propr.
      • 1.
        • a. wpływać, wpadać, wciskać się
        • b. wzbierać, wylewać
      • 2. (de animantibus) napływać, przybywać
      • 1. wpływać, dostawać się
      • 2. wpływać (o dochodzie)
      • 3. płynąć, wypływać z czegoś, pochodzić
        • a. dat.
        • b. acc.
        • c. + ad
        • d. acc.
        • e. + inter
        • f.
        • g. + versus
        • a.
        • b. + de:
  • II. phil.trans, wlewać, zlewać (na kogoś lub coś), udzielać

Pełne hasło

INFLUO, -ere, -xi, -xum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • B.
  • L.
  • A.
I. intrans.
A. propr. et in imagine
1. de aquis, fluviis sim.
a. wpływać, wpadać, wciskać się; infundi, illabi, fluendo incedere.
b. wzbierać, wylewać; crescere, effundi
RFil XXV p. 141 (a. 1466) : exundatio i-bat «wylewa».
2. (de animantibus) napływać, przybywać; affluere, advenire
StPPP X p. 63 (saec. XV in.in) : nostre civitatis hucusque ... incola ... vestram civitatem cupit ad incolandum i-re.
B. transl. (interdum vi prp. indebilitata)
1. wpływać, dostawać się; infundi, intro fluere. Inde: wywierać wpływ, działać, oddziaływać; vim habere, efficere.
Praec. phil. t. t.
VITELO OpM p. 26 : intelligentia superior semper i-it inferiori.
Id. Persp. p. 128 : quia ... lumen corporalis formae actum habet, corporalibus dimensionibus corporum, quibus i-it, se coaequat.
SŁUP. MixEl p. 162 : primum ens ... potens ad i-ndum omnibus.
WROCŁ. Epit. fol. b IIa : est enim priuacio principium et non causa, cum non i-at in effectum sicut causa.
GOST. Th. fol. a Va : omnis causa primaria plus est i-ns super causatum suum quam causa secunda vniuersalis.
N. pass.
WODKA p. 238 : Germania magna, que ab Almanis inhabitatur, dominum suum Martem for tissimum in Ariete signo Germanico tempore reuolutionis inascendente conspexit, ferme super omnia regna Europe felicior i-itur.
2. wpływać (o dochodzie); referri (de reditu).
3. płynąć, wypływać z czegoś, pochodzić; effluere, provenire
PommUrk IV p. 23 (a. 1301) : cooperante gracia Spiritus septiformis, a qua cuncta bona i-unt affluenter.
Simili sensu pass.
VITELO OpM p. 31 : a motoribus caelestibus ... non i-itur nisi entitas et bonitas.
Constr. ad A-B: indicatur quo?
a. sq. dat.
b. sq. acc.
LeubUrk p. 27 (a. 1201) : inter eadem flumina usque ad Odram fluuium, quem i-unt.
KodPol II p. 596 (a. 1242) : fluvius Premeslaua ulterius i-ns salsum mare.
Ita vulgo. Cf. Th. VII 1,1471,72 sqq.
c. sq. ad :
StPPP XII p. 418 (a. 1496) : piscina ... i-it ad multos agros.
Cf. Th. VII 1,1470 ,45. 82.
d. sq. in c. acc.
e. sq. inter :
PommUrk IV p. 173 (a. 1309) : inter quos agros et iam dictam insulam ... eciam alter meatus aque i-it.
f. sq. super sq.
g. sq. versus :
PommUrk IV p. 173 (a. 1305) : meatus aque versus dictum molendinum i-it.
Indicatur unde?
a. sq. ab.
b. sq. de:
TPaw I p.59 (a. 1503) : pecuniarum ... de exactionibus Majoris Polonie proxime o-ndarum.
Cf. Th. VII 1,1470,7 et 1471 ,30.
II. trans, wlewać, zlewać (na kogoś lub coś), udzielać; infundere, tribuere, praestare
VITELO OpM p. 40 : i-unt ... intelligentiae in animam non entitatem, quia ... illam habet a Deo, sed i-unt scientias et bonitates, quas anima hic recipit ab illis.
KsgHenr p. 180 (a. 1287) : salubris uirtutum gracie dator ipsis i-at incrementa.
DokKujMaz p. 277 (a. 1441) : divine providencie altitudo ... ut cunctis copiam bonitatis sue i-at.
KodUJ II p. 119 (a. 1449) : Deus ... potestatem excellentiae i-xit in Christum hominem.
Ita saepius saec. XVI, etiam in textibus phil. , v. gr.
GOST. Th. fol. a VIb : i-re ... est fluxum alicui receptibili immittere.
Ib. fol. a Va : iste ergo sunt cause primarie, quarum quelibet virtutem sue causalitatis i-it et infundit omnibus sequentibus.
GŁOG. Anal. fol. 17b : intellectum agentem esse quandam intelligentiam separatam habentem i-re omnes formas intelligibiles in ... inferiora.
Ita saepius.
Inde part. perf. wlany, wszczepiony; infusus, immissus
VITELO Persp. p. 171 : trochus ... diu post quietem manus motricis mouetur et non quiescit, quousque uirtus i-xa sibi desinig mouere.
GŁOG. Anal. fol. 63b : anima separata ... post mortem intelliget per species i-xas.
Ita saepius. Occ. doprowadzać do czegoś; producere, adducere
WROCŁ. Epit. fol. b IIIa : ad quam causam non semper natus est sequi effectus et que non i-uit aliquid in effectum.
Constr. sq. dat. vel in c. acc.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)