- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- NGl.
- A.
- O.
I.
1.
wzejście,wschód (słońca); actus oriendi (solis).
Meton.
a.
wschód jako strona świata;
caeli regio, ubi sol
oritur, oriens.
N.
hiemalis (brumalis)
północny wschód;
caeli regio inter orientem
et septentrionem sita
DokMp IV p. 75 (a. 1342) : scopuli ... vadunt versus o-um solis hiemalem alias «na wschód zimny».
*SSrSil XVII p. 4 (a. 1506) : ad o-um brumalem ... montes intermittunt.
b.
wschód jako pora dnia; tempus
matutinum.
Additur
surgentis aurorae (
VINC.
p. 432
).
Glossa
Pol.
AGZ XIX p. 130 (a. 1487) : ante o-um solis alias «przed wschodem sloncza».
2.
wzejście,wzrastanie (roślin); actus supra terram excrescendi, incrementum (de plantis).
3.
źródło (rzeki,
potoku); fons, caput (fluvii
sim.).
Syn.
origo (
KodKKr II
p. 464, a.
1420)
, summitas (
KodLit
p. 287, a.
1422).
II.
1.
urodzenie, pochodzenie; origo,
nativitas.
Additur
nativitatis (
DŁUG. Op.
p. 333
).
2.
powstanie, początek;
initium, principium, origo.
Dicitur per abundantiam
ortus primordium (
DŁUG. LibBen I
p. 174
).
Glossa Pol.
RFil XXV p. 139 (a. 1466) : o-um «pochop».
N.
locut.
ad ortum producere
zrealizować, doprowadzić do skutku;
efficere
PommUrk IV s. 24 (a. 1301) : que a nostris progenitoribus ad servicia sanctorum processerunt, nos expedit ... effective ad o-um producere.
Iuncturae verbales ad 1
-2: ortum
(ab, de, ex aliquo vel aliqua re) ducere;
habere; simili sensu
ferre (
IANIC.
p. 10, v. 57
),
obtinere (
DŁUG.
Hist. I p. 461 = II
p. 340
ed. nov.),
sumere (
Tom. I
p. 15, a.
1507)
, trahere (
KomKadł
p. 573
et saepius).