Ogólne
Pełne hasło
Więcej

ORATORIUS

Gramatyka
  • Formyoratorius, oratoria, oratorium
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -a, -um -ae -ii
  • Część mowyprzymiotnikrzeczownikrzeczownik
  • Rodzajżeńskinijaki
Znaczenia
  • I. odnoszący się do wymowy, krasomówczy, retoryczny
  • II. należący do posła,poselski
  • III. modlitewny, poświęcony modlitwie
    • 1. mały kościół nieparafialny, kaplica
    • 2. kaplica w obrębie kościoła
    • 3. cerkiew

Pełne hasło

ORATORIUS, -a, -um
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • NGl.
  • L.
I. odnoszący się do wymowy, krasomówczy, retoryczny; qui ad orationem pertinet,rhetoricus (saec. XV-XVI).
Abs. loco
subst. oratoria,, -ae f. sztuka wymowy, retoryka; ars dicendi,rhetorice (saec. XV-XVI).
II. należący do posła,poselski; qui ad legatum pertinet, legati est
Tom. VI p. 26 (a. 1522) : revocavimus eum ... a munere ipsius o-o, quandoquidem illo a nobis ad bonum statum reipublice procurandum adepto ad privatas res ... abuteretur.
DANT. in
Tom. IX p. 255 (a. 1527) : credoque illos nuntios optare, ut quolibet anno huc venire possent, mutaturos o-am dignitatem in mercatoriam.
Ib. XII p. 1 (a. 1530) : orator, dum o-o munere in Polonia fungeretur ... vitam exhalavit.
Ita saepius.
III. modlitewny, poświęcony modlitwie; precationibus destinatus
MPVat III p. 372 (a. 1360) : ecclesias munire proponit campana o-a et aliis ... eis necessariis officinis.
JAC. PAR. Serm. fol. 104b : loca autem orationis et distincta tempora ... adiuvant orationem, ideo etiam instituit o-a templa.
Cf. Th.
IX 2,902,2 sqq. Abs. loco
subst. oratorium,, -ii n. miejsce modlitwy, kościół, kaplica; aedes ad orandum destinata, ecclesia, sacellum.
Praec.
1. mały kościół nieparafialny, kaplica; parva aedes sacra ecclesiae parochiali subiecta, sacrarium
PommUrk VI p. 177 (a. 1323) : ut foris in cimiterio pauperum meis sumptibus o-um erigatur et ut missa cottidie sit ibidem.
ArHist V p. 308 (a. 1392-1412): ubi ... ecclesie parrochiales vel saltim o-a non subsistunt.
Ita saepius.
2. kaplica w obrębie kościoła; sacellum in aede sacra maiore exstructum
KodMp II p. 26 (a. 1217) : tabernam ... domui Sancti Sepulchri in Miechow ad perpetuum luminare o-j domus predicte ... contuli.
KodKKr II p. 206 (a. 1396) : candelas memoratas in ecclesia duntaxat prelibata circa diuina officia et ad horas canonicas in o-js et cellis ... et non alibi comburi procuretis.
3. cerkiew; aedes sacra ritus orthodoxi
ArPrawn I p. 368 (a. 1527) : de non construendis o-is Ruthenorum et de iam constructis.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)