- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- A.
- L.
- K.
N.
etymologiam
m.
ae.
GŁOG. Phys. fol. A lVa : o-us ab oculo (i. occulo), id est abscondo dicitur, quia superciliorum tegmina o-um abscondunt et occultant.
I.
A.
propr. oko (jako
część ciała i zmysł wzroku);
corporis membrum, quo spectamus,
item ipse visus.
Additur (nonnumquam per abundantiam) gen. ,
v. gr. corporis (
DokMp I
p. 84, a.
1351
et saepius), item
adi.
carnalis (
JAC. PAR. Serm.
fol. 160b
)
corporalis (
id. RefEccl
p. 153
et saepius), corporeus (
ARUND. Lib.
p. 300
)
.
B.
transl.
et in imagine
1.
de hominibus:oko wewnętrzne,oko duszy; acies animi, mentis
sim. Nonnumquam additur
(saepe per oppositionem ad
sensum
propr.
)
gen.
subst.
,
v.
gr. oculus animi, cordis, fidei, mentis, intellectus (inteligentiae)
sim.,
item rationis (
SACR. Elucid. fol. f IIa
;
MICH. CLEP.
p. 14
),
;eodem sensu
adi.
,
v.
gr. mentalis (
DŁUG. Op.
p. 85
)
, moralis (
MATTH. Serm. II
p. 42
).
2.
de Deo,
v.
gr. oculi deitatis (
MATTH. Serm. I
p. 162
)
, maiestatis divinae (
CodPom I
p. 219, a.
1210)
.
Potiora quaedam ad A-B:
1.
definitur affectus hominis spectantis
a.
apposito
adi.
,
v.
gr. clemens, columbinus, dexter, gratiosus, ingratus, novercalis, simplex,
vigilans, sim.,
cf.
s.
v.
b.
apposito
gen.
subst.
ad notionem sui
adi.
accedentis,
v.
gr. affectionis vel affectus
(i. affectuosus), benevolentiae (i.
benevolens),
compassionis (i.
compatiens), gratiae (i. gratiosus), misericordiae
(i. misericors),pietatis (i.
pius),
providentiae (i. providens), sim.,
cf.
s.
v.
2.
in certis quibusdam
locut.
a.
(dominica) Oculi (mei semper ad Dominum
Vlg.
Ps. 24,15)
niedziela,
tzw. Głucha, tj. trzecia W. Postu, czwarta
przed
Wielkanocą; dominica Ieiunii tertia, ante
Pascham quarta
IurMas I p. 253 (a. 1329) : feria quarta post dominicam Oculi mei semper.
Lites I p. 113 (a. 1339) : sabbato ante O-i.
KsgŁawKr p. 15 (a. 1367) : feria sexta proxima ante dominicam O-i.Ita vulgo. Cf. OCULATUS I B 2c.
b.
oculum ad aliquid habere
mieć wzgląd, baczenie na coś; aliquid
observare, curare, respicere
JAC. PAR. Var. I p. 124 (a. 1441) : o-um pro maiori parte habere volo ad fratres ordinis Cisterciensis.
Id. Serm. fol. 148b : ad propria mala o-us habendus est.
SSrSil I p. 318 (a. 1482) : o-um principaliter ad temporalia in eleccione habeatis.
c.
(oculo) ad oculum
twarzą w twarz, bezpośrednio, naocznie;
ad faciem, coram, palam.
d. oculis (ipsis, oculatis,
praesentibus, propriis)
videre sim.
Item
apertis, clausis, siccis, primis et secundis, cf.
s.
v.
e.
ambobus
oculis, utroque oculo
bacznie, pilnie, dokładnie;
accurate
Tom. XIV p. 213 (a. 1532) : utroque o-o exitum rerum ... prospiciunt.
COPERN. Rv p. 18 (ed. nov.): rem ipsam ambobus, ut aiunt, o-is inspiciamus.
f.
ad oculum
dla pozoru; specie,
simulate, ficte
PEREGR. fol. n Ia : si fideliter non ad o-um ... servierunt.
JAC. PAR. Opln p. 444 : quorum studium est ... quasi ad o-um cuncta exsolvere.Ita saepius.
g.
in (sub) oculis, ante (sub) oculos (alicuius)
na czyichś oczach, w czyjejś obecności;
coram, aliquo praesente.
h.
in alicuius auribus et oculis
w czyjeś uszy i oczy, tj. do
czyjejś oceny; apud aliquem,ut re
audita et visa eam censeat
DŁUG. Op. p. 3 : lucubrationes meas et labores nusquam fidentius quam in tuis auribus et o-is depono... tuoque optimo ... iudicio opus nostrum probatum vel infirmatum iri confido.
i.
(in) uno (tenui)
ictu oculi
w mgnienia oka, natychmiast; statim, confestim,
cf.
sapra V 21,13 sqq.
II.
meton.
A.
1.
de rebus
a.
oko w sieci; macała
(retis)
KsgCzer p. 76 (a. 1416) : debent habere retia ... XIIII o-os, wulgariter «na cztyrnacze ok».
b.
oczko na kostce do gry; punctam (in talo factum)
RFil XXV p. 171 (a. 1490) : liber evangeliorum et epistolarum sunt tasseres, scriptura puncta vel o-i in tasseribus.
c.
dziurka w chlebie;
foramen parvulum in
pane
GŁOG. Alex. I fol. c VIa : panis habens o-os, non servans caseus ullos.
d.
oczko wodne, staw; lacusculus, stagnum
COPERN. ΟρΜ p. 72 : metallici venas auri investigantes ... puteorum fossores aquarum o-os (Gr. οφθαλμούς ύδάτων) videre quaerentes.
e.
pączek drzewa, oczko; germen, gemma
(arboris).
Glossa
Pol.
GLb p. 70 : o-us arboris, «oczko» vel «pączek».
2.
de hominibus: ktoś, kto pełni rolę oka;
spectator,
additur
gen.
,
v.
gr. Ecclesiae (
MATTH. Serm. I
p. 182,
cf. Th.
IX 2,448,73),item episcopi
(
StPPP III
p. 24
et saepius).
B.
nat.
in nominibus herbarum
1.
bovis
rumian żółty; Anthemis tinctoria
Linn.
GLr I
p. 325
.
2. Christi
a.
aster gawędka;
Aster amellus Linn.
GLr I
p. 320
.
b.
skalnica ziarenkowata; Saxifraga granulata Linn.
GLr I
p. 186
.
3.
consulis
mięta dlugolistna; Mentha silvestris
Linn.
GLr I
p. 292
.
4.
coracis, Aethiopis, tharpetis
nagietek lekarski;
Calendula officinalis
Linn.
GLr I
p. 333
.
5. corvi
a.
czworolist pospolity; Paris quadrifolia Linn.
GLr I
p. 128
.
b.
corvorum
kulczyba, wronie oko;
Strychnos nux
vomica Linn.
GLr I
p. 270
;
;eodem sensu
cornicis
RFil L III p. 68 (saec. XV) : o-us cornicis «wronye occko».
6.
Aethiopis
szafran;
Carthamus tinctorius
Linn.
GLr I
p. 337
.
7. lucidus
a.
powój polny;
Convolvulus arvensis Linn.
GLr I
p. 271
.
b.
kielisznik zaroślowy; Calystegia sepium
R. Br.
GLr I
p. 271
.
8.
porci
wilżyna ciernista;
Onoris spinosa
Linn.
GLr I
p. 208
.
9. sponsi
a.
chondrilla sztywna;
Chondrilla juncea Linn.
GLr I
p. 339
.
b.
cykoria podróżnik; Cichorium intybus
Linn.
GLr I
p. 339
.