- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- L.
- A.
- N.
I.
1.
(uważne) oglądanie, obserwacja; actus
obtuendo observandi.
N.
constr. sq.
de :
BIEM p. 81, 21 : post varias et multiplices de Paschalibus lunationibus ... experimentales o-es habitas.Cf. Th. IX 2,197,19 sqq.
N. (in malam
partem)
podglądanie; actus ex
insidiis observandi, speculatio
JAC. PAR. Serm. fol. 69a : nulla hora ... vacabat a temptatione, contumelia, irrisione, o-e et maledictione Christi, ut euangeliste testantur.Meton. (pl. ) zwiady; exploratio
SSrSil VII p. 156 (saec. XV ex.ex) : nostri stipendiarii o-es fecerunt inimicis in Franckenstein ... miserunt ... XLI pedites, qui in proxima villa raperent et incenderent.
2.
straż, ochrona;
custodia.
II.
A.
propr.
1.
poważanie, szacunek;
reverentia,respectus.
Dicitur
sancta :
GALLIN. fol. B IIIa : tanta erat quondam ... musices o-o sanctissima.
2.
przestrzeganie, zachowanie; actus observandi, tuitio,
v.
gr.
fraternae caritatis (
DokLub
p. 218,
a. 1435)
, securitatis atque amicitiae (
AAlex
p. 103,
a. 1502)
, mutuarum inscriptionum (
KodPol I
p. 358, a.
1501)
, sacrarum regularum (
ZABOR. Tract.
p. 37
)
, statuti et ordinationis (
IurMas I
p. 4, a.
1238),
item (in malam partem) de superstitione
JAC. PAR. RefEccl p. 305 : species maximorum vitiorum ... scilicet sortilegii, veneficii ... o-um dierum, mensium et annorum (alluditur ad Vlg. Gal. 4,10 ).
N.
locut.
litterae observationis (decretorum
i. quibus decreta observanda mandantur
DANT.
in
Tom. VIII
p. 371,
a. 1527).
Occ.
c.
negatione
RHist III p. 302 (a. 1510) : eius non o-o pacis perpetue peperit non modicam ... iacturam defensionis contra hostem nominis Christiani.Praec.
a.
festi
obchodzenie święta; celebratio,
cultus
CodEp III p. 443 (a. 1497) : Ruteni ... ab ipsorum festorum ... celebracione et o-e ... debent esse absoluti.
BIEM p. 2, 8 : de vera Paschae o-e.
Ib. p. 17, 36 : tantae ... festivitatis Paschae indebita o-o.Cf. Th. IX 2,198,66 sqq.
b.
iur.
iudicii, terminorum
stawiennictwo w sądzie; actus in iudicio comparendi
* Lites II p. 205 (a. 1312) : ne ... metum ... vestri ... quos ad o-em terminorum ... mittere decreveritis, allegare possint ... eisdem salvum conductum ... curabimus procurare.
CodSil V p. 122 (saec. XIV med.med) : quia a me appellasti, te ab o-e mei iudicii ... dimitto.Cf. CONSERVATIO Occ. (de iudice) sprawowanie sądu; actus ius exercendi
StPPP III p. 39 : ad quorum iudiciorum o-em palatini, castellani ... ceterique dignitarii ... intendere tenentur (cf. ib. infra iudicia ... temporibus statutis ... celebrent et illis personaliter intersint).
B.
meton.
1.
reguła, zasada, prawo;
institutum, regula,
lex.
Constr.
a.
sq.
gen.
b.
sq.
pro :
IusMet p. 223 (a. 1517) : o-es pro montibus Ilcussii.
N.
α.
regularis
reguła zakonna;
religiosorum vitae regula
PommUrk II p. 419 (a. 1280) : personis religiosis ... quae in sexu fragili sub o-e regulari ... cum angelis viuere elegerunt.
DokLub p. 218 (a. 1435) : quamquam (ed. quiaquam) religio ... in diversas ... regulares o-es et regularium disciplinas in diversis ... Christianorum partibus ... sit distincta.
β.
statut; leges
conscriptae
CorpJP III p. 340 (a. 1517) : quicumque ... montes locaverit ... habebit ius et privilegium montanae o-is (cf. IusMet p. 225).
Tom. V p. 200 (a. 1520) : capitula ... o-is ejusdem societatis Velleris aurei.
Ib. VI p. 6 (a. 1522) : jura et consuetudines palatinatus ... in unam et debitam o-em omnes redigantur.
2.
zwyczaj, praktyka;
consuetudo,
usus.
Praec.
eccl.
JAC. PAR. RefEccl p. 317 : nonne defecerunt o-es Christianae religionis in Damasco, Arabia et Caesarea et benedictio Romanis venit.
BIEM p. 10,27 : die Ressurrectionis Domini Pascha celebrabitur abiectis figuris et o-bus Iudaeorum.
Ib. p. 21, 14 : quae omnia ... ecclesiasticae o-i minime conveniunt.Cf. Th. IX 2,198,37 sqq.
3.
(singulare)zastrzeżenie; exceptio
KodMp II p. 256 (a. 1324) : quam ... hereditatem ... comes Spitko cum omnibus vtilitatibus ... habebit ... hac cum o-e intermixta, quod etc.
III.
accedit ad vim vocis conservationis
1.
zachowanie,
utrzymanie; actus retinendi;
tantummodo in locut.
α.
memorialis
utrwalenie w pamięci;
actus memoria retinendi
DokKKr I p. 104 (a. 1378) : ne aliquis fratrum ... fraternitatem disrumpere ... valeat ... pro memoriali o-e prefatam fraternitatem in scriptis redigentes.β. secreta zachowanie w tajemnicy; secretum observatum
DŁUG. Hist. III p. 517 (= VI p. 215 ed.nov.) : regii consilii secreta o-o ... exercitum ... duarum terrarum ... fecit victorem.
2.
przechowanie, zabezpieczenie;
actus integrum retinendi,
custodia
KodWp V p. 181 (a. 1411) : quod subcustos ecclesiae ... sollicitior reddatur circa rerum ecclesie o-em.
AKapSąd III p. 257 (a. 1497) : irreverentiam et immundam o-em sacramentorum, eo quod vermes et musce in fonte reperti sunt.
3.
hodowla; cultura
RachWaw p. 340 (a. 1545) : ab o-e vini in hortis.
4.
utrzymywanie, przetrzymywanie (u siebie);
actus apud se servandi, nutritio
AKapSąd III p. 82 (a. 1501) : testes ... super incontinentia et o-e inhonestarum mulierum ... inducti.