Ogólne
Pełne hasło
Więcej

NOBILITO

Gramatyka
  • Formynobilito, nobilitatus
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -are, -avi, -atum -a, -um
  • Część mowyprzymiotnik
Znaczenia
  • I.
    • 1. uszlachetnić, udoskonalić
    • 2. + crudelitate uświetnić, wywyższyć, wsławić wsławić sięwsławiony, sławny
    • 3. wyposażyć, zaopatrzyć w coś, ozdobić
  • II.
    • 1. trans. nobilitować, uszlachcić, przyjąć do stanu szlacheckiego
    • 2. zachowywać się jak szlachcic, mieć szlacheckie obyczaje

Pełne hasło

NOBILITO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • A.
  • Ha.
  • N.
I.
1. uszlachetnić, udoskonalić; nobiliorem perfectioremque reddere (homines vel res).
N.
argentum auro pozłocić; aurum argento inducere
DŁUG. Op. p. 171 : sepulcrum s. Stanislai pulcherrimo opere ex argento auro n-to fabricatum et testa sacra auro mundissimo contecta.
2. uświetnić, wywyższyć, wsławić; amplificare,illustrare, famo sum reddere. Mediopass. wsławić się; famosum fieri. Etiam in malam partem, v. gr. crudelitate ( Inst. p. 127 ). Part. perf. loco adi. nobilitatus,, -a, -um wsławiony, sławny; nobilis, insignis (saec. XVI). Tam ad 1 quam ad 2 additur abl. , v. gr. opere virtutis (ignobilitatem originis: KomKadł p. 110 ) , magnificis praemiis (aliquem: DŁUG. Op. p. 601 ) , studio generali fundando (oppidum Kazimierz: DŁUG. LibBen I p. 173 ).
3. wyposażyć, zaopatrzyć w coś, ozdobić; aliqua re instruere, ornare
KodMp IV p. 506 (a. 1450) : regina ... capellam ... edificauit ... et insignibus vasis atque ornamentis n-uit.
DŁUG. Op. p. 378 : ecclesiam suam ... stallis novis quercinis ... n-vit archiepiscopus.
Id. Hist. IV p. 660 : banus ... illum exercitum ... n-at bellicis apparamentis.
II.
1. trans. nobilitować, uszlachcić, przyjąć do stanu szlacheckiego; in nobilium ordinem referre
Gramm. p. 237 (saec. XIV) : verbum n-o ... quando significat nobilem facere, tunc est transitiuum.
DokMp VII p. 422 (a. 1434) : Nicolaum de potestate nostra regia n-amus et nobilem facimus et creamus.
StMed XIX 2 p. 134 (a. 1444) : antiquitus nobiles solebant n-ri in suis bonis operationibus.
Ita passim saec. XV.
Iuxta posita
nobilem (ac generosum) facere (cf. supra 22 —3 et StPPP VII p. 469, a. 1468) , ad militaris gradus apicem attollere ( CodEp I 2, p. 162, a. 1455 et saepius), clarificare ex humilique condicione levare ( KodPol I p. 353, a. 1499).
2. intrans. zachowywać się jak szlachcic, mieć szlacheckie obyczaje; nobilium more se gerere
Gramm. p. 237 (saec. XIV) : verbum n-o, quando significat mores nobilium sequi, tunc est neutrum.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)