- Dc.
- B.
- L.
- A.
- Ha. (part.
- perf.)
I.
1.
przymuszać, zmuszać, zniewalać; cogere, adducere, impellere
MATTH. Rat. p. 14 : Deus ... tolleret sibi ipsam libertatem et potentiam deserendi res alligaretque se ac n-ret ad eas immutabiliter conservandas.
ArPrawn I p. 11 (a. 1410) : prepositi non coacti per aliquem nec n-ti aliquando, dum eis placuit ... villas ... concesserunt.
Syn.
cogere
(
supra 15
;
StMed XIX 2,
p. 142, a.
1444)
;.
Additur
necessitate coactionis :
StMed XIX 2, p. 142 (a. 1444) : excellens voluntas n-atur non necessitate coactionis, sed beneplaciti.
2.
phil.
powodować w sposób
konieczny; necessario efficere
GŁOG. Anal. fol. FF f IVa : de numero diffinitionum quedam est n-ns et quedam est n-ta.
Ib. infra: diffinitio, que dicitur n-ta, habet consequentiam et n-ns non habet consequentiam.Mediopass. być zdeterminowanym; necessario fieri (aliquem)
StMed XIX 2, p. 142 (a. 1444) : Deus n-atur esse summum bonum.
N. constr. ad
1—2: a.
sq.
ad :
GŁOG. Hisp. fol. 145a : Deus creat libere nec potest n-ri ad opera sua agenda.
SACR. Elucid. fol. d Ib : Grecos ... ad depositionem ritus huiusmodi ... n-re noluit Ecclesia.b. sq. inf.
*CodVit p. 464 (a. 1420) : propter emergentes ... graves casus n-amur novas insinuare molestias.Cf. supra 29.
II.
1.
potrzebować, wymagać;
necesse habere, indigere
ArPrawn I p. 237 (saec. XV) : salvum conductum, si n-verit, velitis providere nobili.
PP III p. 131 (a. 1446) : pretactas pecunias dominus debet ... pueris restituere, cum ipsarum n-uerint pecuniarum.
Ib. infra: si prefati pueri n-uerint de vestimentis ... tunc dominus ... debet ipsis pueris vestimenta ... conparare.
Syn.
indigere (
APozn III
p. 64, a.
1503).
Occ.
de rebus
ŹrWaw I p. 35 (a. 1468) : ruinas reformationem n-ntes.
StPPP II p. 898 (a. 1494) : litere mandati nullam ... descripcionem eiusdem pecuniae n-ant.
Simili sensu (multo saepius) mediopass.
DokMp II p. 365 (a. 1441) : apud ... pellificem nostrum ... pelles ... quibus tunc n-bamur ... recepimus.
AGZ XIV p. 441 (a. 1455) : dum ... pueri n-rentur pecuniis, extunc debent avisare ... Stanislaum et ipse ... in medio anno debet pecunias reponere.
Constr.
a.
sq.
gen.
,
cf.
supra 42.
b.
sq.
acc.
,
cf.
supra 643,39
et saepius.
c.
sq.
abl.
,
cf.
supra 643,51.
d.
sq.
de,
cf.
supra 643,43
et
AGZ IX p. 87 (a. 1462) : si... Byelik de pecuniis suis n-retur.e. sq. in c. abl.
AGZ XIX p. 179 (a. 1479) : piscinam... dum n-retur in peccuniis, vendere potens erit.f .sq. pro:
RH XIII p. 316 (a. 1454) : si aliqua n-bimini pro eodem negotio.
2.
(mediopass.) być w potrzebie, odczuwać braki;
inopiam ferre, egere
ArHist VIII p. 339 (a. 1499) : omnes hii maxime n-antur.
Visit. p. 197 (a. 1511) : burgrabius ... prout viderit unum quemque n-ri, difficilis non sit talibus pro restauratione aedificiorum robora ... consignare.