Ogólne
Pełne hasło
Więcej

MULTIPLICATIO

Gramatyka
  • Formymultiplicatio, multiplicacio
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -onis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzaj
Znaczenia
  • I. propr.
    • 1. pomnożenie, rozmnożenie, wzrost liczebny
      • α. + prolis rozmnożenie się, wydanie potomstwa
      • β. phil.
    • 2. zwielokrotnienie, rozprzestrzenienie
    • 3. math. math. mnożenie
  • II. transl.
    • 1. pomnożenie, uświetnienie
    • 2. log.+ termini poszerzenie zakresu terminu

Pełne hasło

MULTIPLICATIO s. MULTIPLICACIO, -onis f.
  • F.
  • Th.
  • S.
  • NGl.
  • L.
I. propr.
1. pomnożenie, rozmnożenie, wzrost liczebny; actus vel effectus multiplicandi, incrementum, v. gr. emergentium casuum ( KodWp I p. 510, a. 1285) , verborum ( SCARB. Sap. II p. 146 ) , servitorum vel scholarium ( ArLit I p. 16, a. 1447) , voyevodarum ( AAlex p. 425, a. 1504).
Dicitur
numeralis ( BYSTRZ. ParvLog fol. C IVa).
N.
α. prolis rozmnożenie się, wydanie potomstwa; i. q. procreatio ( StPPP III p. 32 et saepius); simili sensu abs.
DŁUG. Hist. I p. 63 (= I p. 121 ed. nov.) : quae nationes ex ingenti m-e novas sedes sibi quaesierant.
Id. Op. p. 568 : genus Strzegomia ... propter illud scelus m-em in suo germine non suscepit.
Cf. MULTIPLICO I A 1 α.
Distinguitur theol.
carnalis (opp. spiritualis)
WROCŁ. EpitConcl fol. F IVb : per quod sacramentum ordinis fit spiritualis m-o filiorum Dei.
Ib.
infra per quod matrimonium fit m-o carnalis.
Occ. meton.:potomstwo; proles
ChrMP p. 472 (= p. 8 Kurb.) : reges, principes atque duces ac m-em eorundem ... memoriae commendavi.
β. phil. conclusionum ( BYSTRZ. AnalPr fol. I IIIa) , corporum incorruptibilium ( GOST. Th. fol. c IVb) , mobilium ( WROCŁ. Epit. fol. e IIb).
Distinguitur
naturalis, realis (opp. intentionalis : BYSTRZ. fol. N IIIa).
2. zwielokrotnienie, rozprzestrzenienie; expansio
GŁOG. Anim. fol. P IVa : de m-e et diffusione ipsius luminis.
Ib.
infra m-o luminis fit in instanti.
Praec. phil.
speciei rozprzestrzenianie form poznawczych; emanatio
STOB. Parv. fol. G VIIIa : abstractio seu m-o speciei est similis m-i illarum rotularum, que generantur in aqua ab aliquo corpore cadente in aquam.
GŁOG. Anal. fol. yy IIa : divisio materialis fit per m-em specifice nature in individua sua.
Item
formae
ib. fol. HHh IVb : sicut divisio competit materie, ita m-o forme.
Additur
ad visum :
VITELO Opt. p. 121 : angulus ... m-is formarum ad uisum tam diu potest diminui donec formae punctorum extremitatis rei uniantur.
Cf. MULTIPLICO III.
3. math. mnożenie; auctus multiplex in arte computandi.
II. transl.
1. pomnożenie, uświetnienie; amplificatio, v. gr. divini cultus ( DokMp I p. 212, a. 1381) .
2. log. t. t. termini poszerzenie zakresu terminu; vocis significationis amplificatio
GŁOG. ExLog fol. O Ia : distributio ... est m-o termini communis pro omnibus suis significatis per signum vniuersale facta.
BYSTRZ. ParvLog fol. N IIb : distributio est m-o termini singularis dicendo: omnis Petrus est mirabilis.
Cf. MULTIPLICO II 2.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)