Ogólne
Pełne hasło
Więcej

MISSALIS

Gramatyka
  • Formymissalis, messalis, misalis, mischalis, missualis, missale, missales, missalia, missale
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -e -is -ium -ium -is
  • Część mowyprzymiotnikrzeczownikrzeczownik
  • Rodzajnijakinijakinijaki
Znaczenia
  • I. mszalny, dotyczący (służący do) mszy św.
  • II.
    • 1. eccl.+ datio (annonae, mensurae danina na rzecz parafii, zobowiązująca plebana do odprawiania mszy św., tzw. meszne
    • 2. + via droga prowadząca do kościoła

Pełne hasło

MISSALIS, -e scr. messalis,,misalis,,mischalis,, missualis
  • F.
  • Th. (lectio
  • dubia),
  • Dc.
  • NGl.
  • L.
  • A.
  • K.
[ gen. pl. missaliorum: Visit. p. 706 (a. 1558) : huic plebano missaliorum ex manso per unum grossum dant.]
I. mszalny, dotyczący (służący do) mszy św. ; qui ad missam celebrandam pertinet
DokKKr II p. 102 (a. 1425) : m-is sacrificii oblacio ... celebranda.
PomnLw I p. 109 (a. 1388) : pro reformacione rerum m-ium conuentus ... Predicatorum.
Praec.
liber mszał; quo formulae precum et cantuum Ecclesiae conscriptae continentur
KOMOR. p. 224 : locum coenobii contulit cum ... calicibus, m-bus libris.
ArPrawn I p. 420 (a. 1554) : episcopi libros m-es, breviaria ... non curant pro ecclesiis parochialibus ... imprimi.
Simili sensu
abs. loco subst. missale,, -is n. cf. s. v.
II.
1. datio (annonae, mensurae sim.) danina na rzecz parafii, zobowiązująca plebana do odprawiania mszy św., tzw. meszne; tributum eccl. , quod parochis pro missis celebrandis solvi solebat
KodPol III p. 128 (a. 1282) : incole ciuitatis nostre ... capellano nostro ibidem pro m-bus annonis duas marcas ... soluere teneantur.
KodWp II p. 128 (a. 1296) : mensuras m-es ibidem solvent ... capellano incolae.
DokMp VI p. 178 (a. 1400) : pro datione m-i, quae alias «meszne» dicitur ... siliginis coretum unum, avenae coretos duos ... plebano et ecclesiae ... contribuant.
Ita passim saec. XV—XVI. Simili sensu (vulgo) abs. loco subst. missales,, -ium f. et missalia,, -ium n.
KodWp II p. 19 (a. 1289) : addimus ... pro regimine dicte ecclesie rectoris ... villam Cobelino cum m-bus.
DokMp I p. 149 (a. 1365) : plebano ... de quolibet manso unam mensuram siliginis et aliam avenae pro m-bus ... annis singulis assignabunt.
Occ. simili sensu sg. missale,, -is n. cf. s. v. II. Glossae Pol.
DokMp V p. 4 (a. 1401) : cmethones per tria capetia ... tritici ... siliginis et ... avenae ratione m-ium, quod «meschne» denominatur ... plebano ... praebeant (ita saepius saec. XV).
ZabDziej II p. 254 (a. 1485) : pro servicio vicarius debet habere m-es alias «oszep» siliginis et avene (cf. ib. p. 264, a. 1485).
KsgDoch p. 69 : m-ia seu «thaczmo» 3 maldratae siliginis et totidem avene.
Dicitur
missalium census ( ArHist X p. 150, a. 1527) , decima ( StPPP III p. 20 ) , solutio ( DokMp VI p. 225, a. 1405 et saepius), item annona ( DokMp VII p. 116, a. 1423) .
Constr.
a. sq. gen. explicat. siliginis et avenae (cf. ). b. sq. de :
DokMp V p. 90 (a. 1409) : m-ia ... de quolibet manso per unam mensuram siliginis et aliam avenae ... solvere.
Ib. p. 59 (a. 1406) : ecclesie ... damus ... m-es de singulis laneis.
c. sq. ex :
VisitByt p. 27 : habet m-ium ex singulis laneis oppidi ... quattuor wertelos siliginis.
Ib. p. 53 : habet m-ium ex villis ... quattuor wertelos avenae tantum.
Cf. d. sq. in c. abl.
DokMp IV p. 300 (a. 1397) : ecclesie ... damus ... m-ia et alia cetera in nostris villis.
e. sq. post :
AKapSąd III p. 350 (a. 1531) : m-ia post agros civiles ... dare.
Iuncturae verbales
(annonas sim.) missales vel missalia assignare (cf. ), dare ( DokMp I p. 300, a. 1402 et passim),decimare (denariis: ProtWozn p. 66, a, 1496) , (ex)solvere (cf. supra 371,33 et passim; additur pecuniis, opp. in grano: IANIC. p. 303, diploma a. 1541) , offerre et praestare ( KodKKr II p. 485, a. 1422).
Opp.
ducere ( AKapSąd II p. 418, a. 1492) , exigere ( Tom. XV I p. 104, a. 1534) , habere (cf. supra VisitByt p. 53, a. 1598) , recipere ( AKapSąd III p. 217, a. 1422) .
2. via droga prowadząca do kościoła; qua ad missam audiendam itur
DokMp IV p. 259 (a. 1391) : transeundo ... per viam pronam m-em dictam «mesno drogo».
StPPP VIII p. 734 (a. 1399) : pro via m-i concordauerunt.
Ib. VII p. 311 (a. 1420) : Iacobus ... uiam m-em ... circumcurrentem arream ... per agros ibidem ad Gorzcow ... acquisiuit.
Ita saepius saec. XV.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)