- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- L.
- A.
- Ha.
- N.
- K.
[
pass. loco act. , cf. infra
259,29.
]
I.
A.
propr.
1.
mierzyć (zwł. grunty), odmierzać (miarą);
mensuram agere, metiri (praec.
agros vel res, quae ad vasorum mensuram rediguntur).
Occ.
ustalać zawartość metalu szlachetnego w stopie; auri argentive pondus in rebus e metallo factis indicare
AKapSąd I p. 362 (a. 1438) : aurifaber m-vit monstrandam et invenit ... XXIX marcas argenti cum XIII scotis, prout in dicta monstrancia continetur; item in una massa auri marca cum media minus uno scoto continetur.
N.
α.
odmierzać rytm;
in re metrica
MARC. p. 50, v. 69 : debita silabarum pede m-ndo feruntur tempora.Cf. Th. VIII, 771,21sq.
β.
phil.
definitur
WROC. Epit. fol. e IIIb: m-re ... est quantitatem ignotam per quantitatem notam notificari.
Distinguitur
simpliciter (opp.
per accidens)
id. Epit. fol. e Vb: motum ... m-amus tempore per se et simpliciter, sed tempus m-amus motu per accidens et quoad nos.
N.
log.
acceptionem
termini:
id. Dial. fol. A VIIIb: quantitas propositionis est dispositio subiecti, qua m-atur acceptio eius pro vno vel pluribus suppositis.
γ.
mus.
wprowadzać urozmaicenia
melodyczne; modulos
variare
FELSZT. OpSimpl fol. A lllb : modus unisonus proprie loquendo non est modus, quia nihil m-at vel modificat.
2.
wyznaczyć przez mierzenie,wytyczyć; metiendo definire
CodSil(M) III p. 126 (a. 1226) : agros ... prout in suis metis ... sunt distincti et m-ti, nullatenus m-ndi peramplius.
KsgHenr p. 57 : m-uit siluas claustri a prescripta semita Bohemie usque ad presecam.Ita saepius saec. XIII-XVI, praec. agros sim. (additur iure Teutonico: KodPol I p. 203, a. 1351 et saepius), ), item limites sim. ( DokMp I p. 328, a. 1404 ; ZabDziej I p. 318, a. 1561). ;
Iuxta ponitur
limitare, terminare
(
DokMp I
p. 181, a.
1373).
Part. perf. loco adi.
,cf.
MENSURATUS, -a, -um.
N.
α.
włączyć do wymierzonego obszaru;
metiendo adiungere
KodMp I p. 143 (a. 1293) : quitquid predictorum quinque mansorum ambitus vel mensura tetigerit, videlicet prata, virgulta uel paludes, in ipsorum quinque mansorum sortem et mensuram m-etur.
DokKujMaz p. 248 (a. 1349) : borram cum mellificiis m-tis in mansis suis.
β.
alicui (pro aliquo)
przydzielić (na podstawie pomiarów);
metiendo
tribuere
DokMp IV p. 88 (a. 1349) : scultetus ... debet m-re unum mansum pro ecclesia ibidem.
RachJag p. 36 (a. 1389) : viceprocuratori cum familia ... omnia necessaria propria fuerunt ... m-ta.
TPaw III p. 153 (a. 1390) : Jantonio decem mansos m-bitur Andreas.Cf. Th. VIII 771,46 sqq. .
B.
transl.
oceniać,szacować;
aestimare.
Constr.
ad
A—B:
a.
sq.
abl.
,
v.
gr.
tempore (motum
cf.
), motu (tempus
ib. ).
b.
sq.
ad :
JAC. PAR. RefEccl p. 40 : ad ... Dei honorem et utilitatem debemus omnia m-re.
CodEp I 1, p. 83 (a. 1437) : quae ... ad proprias vires m-nda videbam.c. sq. cum :
SCARB. Sap. III p. 92 : quam infirmitatem curare volunt m-ndo hominem cum filo.
InstrAstr p. 109 (a. 1444-1460): cum volueris m-re longitudinem alicuius plani cum quadrante.d. sq. ex :
WROCŁ. EptitConcl fol. r IIIb: bonitas operis exterioris ex intentionis bonitate atque finis est m-nda.
Id. Epit. fol. e IIIb: viatores quandoque m-ant duas horas ex transitu vnius miliaris.e. sq. in c. acc.
Visit. p. 51 (a. 1511) : coloni in Sochaczeviensi modio m-ant et deberent in Lowiczensem choretum m-re.f. sq. in c. abl.
DokLub p. 390 (a. 1496) : sicut ... hereditas in suis metis, finibus, terminis ab antiquo est m-ta.Cf. et Th. VIII771,56 sq. g. sq. iuxta (secundum)
JAC. PAR. RefEccl p.111 : omnes delectationes ... humanae m-ndae sunt secundum mensuram legis divinae.
WROCŁ. EpitConcl fol. h IIIa : iuxta mensuram loci m-atur locatum.Cf. Th. VIII 771,60 sq. h. sq. per :
StPPP II p. 132 (a. 1402) : virga quelibet per XVI ulnas m-ri debet.
SCARB. Sap. III p. 211 : per quam Scripturam Sacram actiones vestras singulas m-te.
II.
(singulare) mediopass.
zamierzać; in animum inducere, facere cogitare
RFil XXV p. 151 (saec. XV med.) : m-tus est «zamyerzyl sza zamyarem».