Ogólne
Pełne hasło
Więcej

MANUTERGIUM

Gramatyka
  • Formymanutergium, manuterium, manutherium
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ii
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I. ręcznik, chusta do wycierania rąk
    • 1. eccl.używany w liturgii
    • 2. na użytek domowy
      • a.
      • b.
  • II. podłużny pasek tkaniny, taśma, wstążka

Pełne hasło

MANUTERGIUM s. MANUTERIUM s. MANUTHERIUM, -ii n.
  • F.
  • Th. (rec.),
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • L.
  • H.
  • N.
  • K.
I. ręcznik, chusta do wycierania rąk; sudarium tergendis manibus aptum
1. używany w liturgii; ad usum eccl. reservatum
JANKO p. 647 : officiales ... offerendo ... pelves argenteas cum m-iis et mensalibus ad altare processerunt.
KodKWil p. 58 (a. 1398) : damus ... ecclesiae ... duo m-ia optima auro texta et fulcita ... et alia ... m-ia in aliquibus locis serico consuta.
Additur
ad abstergendum manus ( ŹrWaw II p. 40, a. 1505).
Dicitur
sollemne sive nobile ( AKapSąd I p. 461, a. 1468) , festivum (opp. feriale: ŹrWaw II p. 40, a. 1505).
2. na użytek domowy; ad usum domesticum destinatum
KsgKaz p. 6 (a. 1369) : VII m-ia, VI mensalia (inter res a quodam relictas enumerantur ).
RachJag p. 198 (a. 1394) : pro ablucione mensalium, m-orum et lintheaminum.
Ita passim saec. XV—XVI. Additur pro familia ( RachBon II p. 45 ; ;item familiare: StPPP II p. 298, a. 1425) , propter hospites ( RachBon I p. 22 ). Indicatur materia (ad 1—2)
a. sq. adi. , v. gr. auro (in-, prae-)textum (cf. ), sericum ( AKapSąd I p. 218, a. 1521) , serico consutum (cf. ).
b. sq. locut. prp. cum auro ( AKapSąd I p. 218, a. 1521) , de tela Colonensi ( ib. III p. 171, a. 1513) , ex tela subtilissima (aureo opere decorata: OSTR. in Tom. IV p. 240, a. 1517).
II. podłużny pasek tkaniny, taśma, wstążka; zonula
InwKKr p. 103 : strophi (ed. shodi) seu m-ia, quae solent ministrantes episcopo in collo gestare.
Ib. p. 245 : m-ia seu potius strophioli quattuor.
Cf. MANUTERGIOLUM.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)