Ogólne
Pełne hasło
Więcej

MANIPULARIS

Gramatyka
  • Formymanipularis, maniplaris, manipulare, manipularis
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -e -is -is
  • Część mowyprzymiotnikprzymiotnikrzeczownik
  • Rodzajnijakimęski
Znaczenia
  • I. + decima dziesięcina snopowa
  • II.
    • 1. eccl.manipularz (część stroju liturgicznego w kształcie opaski zakładanej na lewe przedramię)
    • 2. obrus

Pełne hasło

MANIPULARIS s. MANIPLARIS, -e
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
I. adi. decima dziesięcina snopowa; quae frumenti manipulis solvebatur (ad rem cf. supra III 89, 2 sqq.
KodWp II p. 99 (a. 1294) : coloni decimam m-em de antiquis agris nobis solvere tenebuntur.
DokMp I p. 51 (a. 1338) : coloni decimam frugum m-em more patriae ... solvere tenebuntur.
Lites II p. 205 (a. 1412) : super decimis m-bus in terra Pomeranie ... consistentibus.
Ita vulgo. Eodem sensu tributum ( OrdUst p. 26, a. 1557).
Additur ultra
campestris:
Lites II p. 286 (a. 1413) : decime m-es campestres ... sunt solute (cf. DokKKr II p. 15, a. 1417; AKapSąd I p. 248, a. 1462
et saepius atque ).
N. de modo solvendi
DŁUG. LibBen I p. 12 : haeres ... solvit ... de illis agris decimam m-em pro decano ... in gonithwam (cf. ib. p. 13 et 47; ib.II p. 83 et supra III 89,22 ).
II. subst.
1. eccl. manipulare,, -is n. manipularz (część stroju liturgicznego w kształcie opaski zakładanej na lewe przedramię); vestis liturgicae pars, quae in brachio sinistro defertur
DŁUG. Hist. IV p. 644 : rex alba, cingulo, stola, m-i, duabus dalmaticis ... insignitur.
ŹrWaw I p. 71 (a. 1481) : domino Sbigneo ... domini capitulares ornatum ecclesie ... cum stola et m-i ... transmittentes.
MPH V p. 944 (a. 1483) : ornatus ... habent... stolas, m-a.
N. constr. quibus indicatur materia
a. sq. gen.
AAlex p. 544 (a. 1506) : stole due et m-a duo adamasci flavei simplicis.
b. sq. de :
AKapSąd III p. 272 (a. 1500) : m-e de axamento eiusdem coloris ut ornatus.
c. sq. ex :
*ArHist X p. 142 (a. 1524) : stola et tria m-a ex eodem brocato.
2. (singulare) manipularis,, -is m. obrus; linteum, quo mensa insternitur
AGZ XVIII p. 85 (a. 1468) : recepisti violenter ... quatuor cussinos et duo mensualia, quatuordecim m-es alias «obruscze».
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)