- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- A.
- H.
- N.
- K.
Tom. XIV p. 476 (a. 1532) : quod illa caesarea maiestas mandata waywodae Valacho ... esset, ut terram... restitueret.]
I.
aliquid alicui (rei)
powierzyć, przekazać, oddać;
dare, tradere, committere. Saepe in imagine,
v. gr.
corpus (aliquem mortuum) terrae (sepulturae); semina terrae; aliquid flammis, ferro ignique; item memoriae,
oblivioni, silentio sim.
Praec.
α.
litteris (calamo, chartis, praeconio, scripto)
zapisać; conscribere
PommUrk II p. 400 (a. 1279) : negocia m-ta litteris ... trahunt im mobile firmamentum.
CodEp II p. 421 (a. 1440) : omne id, quod in buccam venit, calamo m-o.Ita saepius.
β.
consummationi (effectui, exsecutioni, fini, operi)
zrealizować, wprowadzić w życie; perficere, exsequi
KodKKr II p. 474 (a. 1421) : vt ... hec nostra fundacio, plantacio ... illibata permaneant et execucioni iugiter m-entur (ita saepius; item in exsecutionem: PP II p. 190, a. 1454 : omnia ... in execucionem debitam et effectualem m-bimus et ponemus).
DŁUG. Hist. I p. 90 (= I p. 150 ed.nov.) : opportunum tempus ... quo destinata animo m-et celeri effectui ... observat(ita ib. saepius).
Ib. II p. 170 (= III p. 190 ed.nov.) : sponsionem suam pleno operi m-vit.
Ib. III p. 429 : electionem de se ... habitam Semovitus ... fini et consummationi m-turus ... advenit(ita ib. saepius).
γ.
iur.
przyznać, przysądzić; adiudicare,
decernere
AGZ XIX p. 312 (a. 1486) : domine iudex, iste nuncius inordinate ... se clamavit ad capitaneum, m-a mihi super ipso penam.
Ib. XV p. 375 (a. 1499) : cui ... ius m-avit alias «przypovyedzyal» equam.
II.
A.
act. nakazywać,
polecać, zlecać, kazać;
imperare, praecipere,
iubere.
Glossa
Pol.
GLcerv p. 627 : m-re est alicui aliquid agendum vel perficiendum committere, «poruczyć».Occ. additur adv., v. gr. districte, firmiter, spiritualiter.
N.
violenter
i. q. zmuszać;
cogere
AGZ XI p. 75 (a. 1433) : ipsum Sidorem violenter expediverunt ad expeditionem et dominus suus sibi m-vit violenter, alias «mussol».
Locut.
α.
ad expeditionem
wzywać;
vocare
KodWp II p. 20 (a. 1289) : scoltetos ... dum ad expedicionem m-averimus, mandatum minime arceat.
β.
nobis mandante
i. q. nobis mandantibus (i. me
mandante)
DokKujMaz
p. 368
(a. 1298)
et
PommUrk III
p. 344 (a.
1298)
;
cf.
γ.
in domo
rządzić się, być panią;
dominium habere, dominae partes agere
KsgRWar p. 167 (a. 1 502) : Nicolaus ... consensit ... matri sue manere in eadem lapidea tempore vite sue et in ea m-re sicut in propria sua domo.
Constr.
a.
sq.
acc.
b.
sq.
dupl.
acc.
InwKKr p. 262 (a. 1577) : id quod domini acceptarunt et conditionem eam adnotandam vicecustodibus … m-averunt.c. sq. ad (c. gerund.). d. sq. in c. acc. vel abl. e. sq. sub :
Lites I p. 51 (a. 1321) : vobis sub predicta pena districte m-ntes, quatenus dictos commendatores denunccietis.
AKapSąd III p. 132 (a. 1509) : vobis ... in virtute sancte obediencie et sub excommunicacionis pena m-amus, quatenus eqs.f. sq. acc. c. inf. g. sq. inf.
N.
inf.
perf.
AKapSąd III p. 118 (a. 1507) : confessus est se dictam cartham ... subscripsisse m-asse.
Ib. p. 204 (a. 1520) : quod Iohannes ... m-asset famulo gladium portasse.h. sq. con. puro. i. sq. enunt. finali
α.
c.
quatenus
74,79
sq.
et
DokMp VI p. 9 (a. 1386) : vobis ... precipiendo firmiter m-amus quatinus ... nullum theloneum ... recipere presumatis.Ita vulgo.
β.
c.
quod:
NIC. POL. p. 56, v. 189 : ut m-em, quod mens declaret eandem ... causam.
KodPol I p. 162 (a. 1299) : m-amus ... quod ... eundem detineatis.Ita saepe.
γ.
c. ut
(ne).
N.
ut non :
AKapSąd III p. 192 (a. 1517) : m-avit ut ... advocati non faciant aliquod impedimentum.
B.
pass. dostać
polecenie; mandatum habere, iuberi
KodPol I p. 208 (a. 1353) : ad custodiam fere agitantis ... dum m-ti fuerint a venatoribus nostris ire tenebuntur.
NieznHer p. 13 (a. 1440) : Thomas ... per ... capitaneum ... m-tus, positus et statutus est, cum locus succamerarii... vacabat.
AKapSąd III p. 113 (a. 1506) : m-tus erat per dominum doctorem ad conscribendum decimas in parochia.Ita saepius.
Constr.
sq.
ad ut supra.
III.
donosić, oznajmiać;
declarare, indicare, nuntiare
(saec. XV ex. ).