Ogólne
Pełne hasło
Więcej

HUMANITUS

Gramatyka
  • Formyhumanitus
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana
  • Część mowyprzysłówek
Znaczenia
  • I.
    • 1. w ludzkiej naturze, jako człowiek (o Chrystusie)
    • 2. (respiciuntur formulae mortem significantes) jak się ludziom zdarza
    • 3.
      • a. + conicere aliquid invenire sibi providere Th. ludzkimi siłami, ludzkim rozumemza sprawą ludzką
      • b. z ludzkiego nakazu, prawem ludzkim
  • II.
    • 1. jak przystoi człowiekowi, godnie
    • 2. po ludzku, życzliwie, uprzejmie

Pełne hasło

HUMANITUS adv.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • K.
I.
1. w ludzkiej naturze, jako człowiek (o Chrystusie); in natura humana, ut homo (de Christo).
2. (respiciuntur formulae mortem significantes) jak się ludziom zdarza; ut natura humana fert, v. gr. aliquid accidit alicui (item in aliquo: KodWp I p. 447, a. 1331 et saepius), contingit, obtingit (alicui; de aliquo: KADŁUB. p. 152 et saepius; in aliquo: KsgŁawKr p. 52, a. 1369 ; additur aliquid mortiferi: ŹrWaw I p. 82, a. 1487 ; item aliquem exui et mori: AKapSąd I p. 282, a. 1499) , evenit (de aliquo: KodPol II p. 177, a. 1306 ; in aliquo *LhnUrk II p. 134, a. 1343).
3.
a. ludzkimi siłami, ludzkim rozumem; vi vel ratione humana, v. gr. conicere aliquid ( MATTH. Prax. p. 75 ) , invenire sim. ( VITELO OpM p. 44 et saepius), item sibi providere ( SCARB. p. 142 ) . Cf. Th. VI 3098,17 sq. Occ. za sprawą ludzką; ab hominibus, v. gr. evenit aliquid alicui ( Tom. I p. 92, a. 1510).
b. z ludzkiego nakazu, prawem ludzkim; lege institutoque humano
ConcPol II p. 123 (a. 1528) : quae decimae sunt inevitabile debitum ... Dei, prima ab origine usque mundi et divinitus et h-s constitutum.
*Dogiel I p. 127 (a. 1530) : iure nostro, quod nobis versus ... Hungarie regnum tam divinitus quam h-s competere dignoscitur.
II.
1. jak przystoi człowiekowi, godnie; ut hominem decet, par est.
2. po ludzku, życzliwie, uprzejmie; humaniter, clementer, comiter.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)