Ogólne
Pełne hasło
Więcej

HOMAGIUM

Gramatyka
  • Formyhomagium, hommagium, omagium,
  • Etymologia homo
  • Odmiana -ii
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I.
    • A. przysięga wierności, hołd
    • B. concr. meton. powinność feudalna, obowiązki lennika wobec pana feudalnego Occ. concr. dobra lenne
      • α.
      • β.
  • II. tzw. pokora, tj. publiczne upokorzenie się winowajcy (najczęściej zabójcy) z prośbą o przebaczenie

Pełne hasło

HOMAGIUM s. HOMMAGIUM s. OMAGIUM, -ii n. (homo)
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • A.
  • Ha.
  • N.
  • K.
I.
A.
    przysięga wierności, hołd; obsequii professio, obsequium, quod dominis feodalibus praestabatur
    KodWp I p. 397 (a. 1273) : nos Mastwinus ... Pomeranorum dux ... marchionibus Brandemburgensibus castra et terras ... resignavimus et easdem terras ... feodali tytulo recepimus ab eisdem, o-o et fidelitate debita ipsis facta.
    Ib. II p. 178 (a. 1299) : ducatus nostros ... cum civitatibus ... hominibus tam nobilibus quam popularibus ... regi Bohemiae Venceslao ... donabimus (Vladislaus dux Maioris Poloniae ) ... ipsas a predicto rege ... recipiemus in feudum et prestabimus sibi fidelitatis et h-ii... iuramentum.
    Lites I p. 24 (a. 1320) : opidorum opidanei predicto domino regi fidelitatis h-um prestiterunt.
    Ita saepius usque ad saec. XVI.
    N. diabolo praestitum
    MARTIN. OP. Chr. p. 346 : dimisso monasterio diabolo h-um fecit monachus, vt sibi omnia ad votum succederent (inde DŁUG. Hist. I p. 196 = I p. 263 ed. nov.).
    Additur
    a. gen. fidelitatis (supra; Lites II p. 369, a. 1343 et saepius), oboedientiae ( DŁUG. Hist. I p. 87 = I p. 146 ed. nov.), sublectionis ( ib. IV p. 359 ). b. adi. publicum ( AKapSąd II p. 379, a. 1525) , verum ac fidele ( PommUrk VI p. 251, a. 1325). Glossae Pol.
    GLc p. 10 : h-um «holdovanye» (cf. GLb p. 49).
    GLcerv p. 583 : h-um vel hominium est vasalli fidelitas «hołd, poddaństwo».
    Syn. et iuxta posita
    fidelitas (supra 25 et saepius) ; item ; iusiurandum, iuramentum fidelitatis ( et Dogiel I p. 427, a. 1535) , obsequium ( WŁODK. ScrSel I p. 214 ) , subiectio ( CRIC. in Tom. VII p. 251, a. 1525) .
    B. meton. powinność feudalna, obowiązki lennika wobec pana feudalnego; munera domino feodali a vasallo praestanda
    DokMp I p. 415 (a. 1418) : notum facimus ... quod ... Nicolaus ... emit ... aream curie in villa nostra ... sitam ... a provido viro Woytkone ... sine omni censu et labore salvis tamen o-is et serviciis nostris nobis ... ab eodem Nico ... servandis ... que idem Woytko et predecessores sui ... servaverunt.
    ArPrawn II p. XIII (a. 1444) : o-um dicitur servicium, quod inpenditur regibus a principibus vel eciam imperatori, vulgariter «zolnerzstwo».
    AGZ XIII p. 330 (a. 1458) : debet Iohannes nobilis prefata bona possidere more hereditario ... cum o-o seu servicio alias «s mansthwem» de villis Kidalowicze et Wyancukouicze cum tercia parte sepi.
    RH XIX p. 331 (a. 1460) : ad obedienciam quam eandem Margaretham subiugauit ... violenter ... et accepit de ea o-um videlicet duos acervos siliginis, duas quartas ... tritici et duas quartas avene.
    Dogiel I p. 66 (a. 1472) : ipsi ... bonis ... ad ... praefatum fortalicium pertinentibus contenti esse debeant, h-a sive holdas aut ulla bellica impedimenta in regno Hungariae non exigant.
    Ita saepius. Occ. concr. dobra lenne; bona immobilia iure feodali possessa
    KsgPrzem I p. 103 (a. 1420) : Venceslaus promissit Rutheno ... o-um alias «mostwo».
    Locut. frequentiores ad
    A—B:
    α. homagium (ac-re-sus-)cipere ( ArPrawn I p. 157, a. 1444 ; CodEp III p. 35, a. 1448 ; DŁUG. Hist. III p. 93 et saepius).
    β. homagium complere ( PP II p. 14, a. 1406) , dare ( Dogiel I p. 427, a. 1535) , exhibere ( DŁUG. LibBen III p. 121 ) , facere ( et Lites I p. 21, a. 1320 et saepius; additur manu et lingua: PommUrk VI p. 251, a. 1325) , obligare (infra 41), patrare (infra 49), praebere ( MPH III p. 274, saec. XV) , praestare ( et Lites II p. 369, a. 1343 et saepius; additur sub onere iuramenti: AUnii p. 15, a. 1387) , solvere ( Tom. VIII p. 169, a. 1526) .
    Constr.
    a. sq. gen. subi. vel obi.
    ArHist IV p. 338 (a. 1382) : nos Symouitus ... dux Mazouie ... castrum nostrum ... cum ... iure patronatus, feudis, h-ys vasallatus ac quibuscunque eorum seruiciis ... magistro Cruciferorum ... assignamus.
    Ib. III p. 205 (a. 1412) : castellanus Kalisiensis cum heredibus ... habent terminum ... super ipsorum causis o-um castellanatus tangentibus.
    WŁODK. ScrSel II p. 269 : o-a vasallorum ... huic eorum Cruciferorum ordini non obligant.
    b. sq. de :
    CIOŁ. Lib. I p. 183 : terminum ad patrandum nobis regi o-um de Lancicia ... prefiximus.
    DŁUG. Hist. I p. 555(= II p. 328 ed. nov.) : quatenus de Pomeranica et Rugianorum terris ... sibi faceret h-um.
    Id. LibBen III p. 121 : neque h-um de illis terris consentiebat dux exhibere.
    II. tzw. pokora, tj. publiczne upokorzenie się winowajcy (najczęściej zabójcy) z prośbą o przebaczenie; animi submissio ab eo, qui malum facinus commisit, praec. aliquem interfecit, veniae impetrandae causa publice facta
    JusPol p. 422 (a. 1390) : cum nobilis interfecerit nobilem, quinquaginta sexagenas ... solvet ... et h-um vulgariter «pokorą» ... pro contracta inimicitia metdecimus facere debebit.
    KsgGrWp II p. 19 (a. 1391) : Stanislaus astitit termino ... pro dedivisione arearum et o-o, videlicet «pocora».
    MazZHerb p. 26 (a. 1455) : nobiles ... pro capite nobili ... o-um alias «pokorą» debent facere.
    Glossa Pol.
    GLb p. 49 : h-um «pokora».
    Cf. HUMILIATIO II 1.
    Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
    ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)