- Th. (rec.),
- S.
- Dc.
- B.
- L.
I.
eccl.
t. t. hierarchia, ustopniowany układ jakichś elementów
(zwł. stanowisk, funkcji) na zasadzie podporządkowania i wzajemnej zależności, zwierzchność; elementorum quorundam superiorum inferiorumque (praec.
auctoritatis) gradus vel
ordines, principatus.
1.
angelorum, caelestis
sim.: hierarchia niebieska, zastęp aniołów i świętych
w niebie; angelorum et sanctorum ordines seu chori
MARTIN. OP. Chr. p. 96 : Christo in triumphali ecclesia tres (cf. infra 20 ) h-ae angelorum obsequuntur.
Id. Serm. p. 400 nlb. : subsistunt sibi inuicem h-e angelorum ... quadrupliciter: primo in pulcritudine, quia prima h-a est pulcrior alijs ... secundo in reuelatione, quia quaedam reuelantur prime h-e, que non reuelantur alijs ... tertio in missione, quia superior h-a non semper mittitur ... quarto in munere, quia seraphin superior est quam cherubin.
KodKKr II p. 80 (a. 1381) : in ... triumphante i-a exaltata est super choros angelorum Dei genitrix ... Virgo Maria.
KodWp V p. 641 (a. 1440) : ad laudem omnipotentis Dei et ... tocius i-cie celestis honorem.
CantMAe I nr. 119, v. 2a (circa a. 1526) : angelorum ordines dispositos novies triplicis ih-e.Ita vulgo usque ad saec. XVI.
Syn.
ordo angelorum (
MARTIN. OP. Serm.
p. 475
nlb.
).
Glossae Pol.
GLb p. 49 : h-a, «rozdzyal, zgromadzenye» angelorum ... h-a Trinitatis «panstwo».
Additur
a. gen.
,
v.
gr. caeli (-orum:
ADAM
p. 304
;
CantMAe I nr. 111, v.
2b, circa a. 1526)
;, electorum
(
ib. nr. 17, v. 8a, saec. XIV in.)
, ordinis caelestis (
KodKKr II
p. 80, a.
1381)
, poli (
CantMAe I nr. 39, v. 1
a, circa a. 1433)
. b. adi.
,
v.
gr. aeterna (
ADAM
p. 304
)
, triumphans (
).
N.
descriptionem
KomPolit p. 201 (a. 1501) : Bonaventura narrat tres i-as esse: epifaniam post Omnipotentem primam, eadem dicitur asistencie magestati divine, que seraphim, primum chorum ... tenet, secundum cherubin ... tercium thronos; 2-a i-a iperfania et dicitur resistencie ... potestati contrarie, que dominaciones primum chorum ... tenet, secundum virtutes ... tercium potestates, qui spiritus adversos ligant; 3-a i-a ipfania, que principes primum chorum ... habet, secundum archangelos ... tercium angelos ... et dicitur hec i-a nature humane ministrans.
Item pl.
MARTIN. OP. Serm. p. 475 nlb. : incepit loqui de g-ijs et ordinibus angelorum.
CantMAe I nr. 51, v. 1b (saec. XV ex.) : celestes i-e iocundentur in hac die.
N. inscriptionem
operis Dionysii Areopagitae
MATTH. Prax. p. 162 : secundum Dionisium quinto capitulo Angelicae h-ae.
GŁOG. Anim. fol. c VIIb : Dyonisius in libro De celesti i-a.
AKapSąd I p. 205 (a. 1515) : Dionisius De celesti i-a.
2.
hierarchia duchowna, następstwo, porządek stopni, według których w Kościele jedni
członkowie są podporządkowani
innym; ecclesiastici ordinis gradus
MATTH. Prax. p. 162 : unaquaeque bene ordinata h-a, tam angelica, quam humana, habet in se etiam primas, medias et ultimas ordinationes, scilicet quas unusquisque sive angelus sive homo hierarchicus, id est bene ordinatus, percipit secundum propriam capacitatem.
CodVit p. 332 (a. 1415) : tantus fructus in delacione sancte fidei provenisset, de quo tota i-a sancte matris Ecclesie potuisset iugiter gratulari.
ConcPol X p. 605 (a. 1595) : sit h-a bene ordinata ... episcopo loci ordinaria auctoritas salva conservetur eique investiendi ius integrum permaneat.
3.
dostojeństwo, zwierzchność; dignitas, principatus
CantMAe I nr. 128, v. 9b (saec. XVI in.) : te BVMariam ... flentes invocamus et gementes, y-a, nostra dele peccamina.
GLb p. 49 : h-a Mariae «stolyecz».
II.
sensu latiore: rzesza;
turba
FormJ p. 83 : cuius carnisprivii ad nutum totus ... orbis tripudiat, cuius g-a tota venereis militans in actibus strenue letatur.
RFil XXV p. 155 (saec. XV med.) : h-a «rzyssa».