Ogólne
Pełne hasło
Więcej

FLECTO

Gramatyka
  • Formyflecto
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ere, -xi, -xum
Znaczenia
  • I. propr.
    • 1. giąć, zginać
    • 2. + genua, genu (-ibus) klękać, klęczeć
  • II. transl.
    • 1. skiero wać, zwrócić
    • 2. nakłonić, namówić, wzruszyć
    • 3. ubłagać, przebłagać
  • III. zmieniać coś, odwodzić

Pełne hasło

FLECTO, -ere, -xi, -xum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • L.
  • A.
[3. sg. ind. fut. act. flectebit:
AGZ XIV p. 261 (a. 1448) : et ipse flectebit ante crucem.
inf. praes. mediopass. flexi: RachWaw p. 407 (a. 1548) : pro ... scabello, in quo maiestas regia genua flexi solet.]
I. propr.
1. giąć, zginać; curvare.
N. locut.
caput alicui ulec, być posłusznym; parere, oboedire
Tom. III p. 179 (a. 1514) : Greci ... qui vero Christi vicario capita f-re renuerant.
N. refl. pochylać się, skłaniać; inclinare
Tom. IV p. 320 (a. 1518) : sole ... se f-nte.
Simili sensu intrans. :
ib. p. 305 (a. 1518) : Bona ... profundius f-ns regem est amplexata.
2. genua, genu (-ibus) klękać, klęczeć; in genua procumbere, genibus niti.
Simili sensu pass.
super genu :
SSrSil VII p. 89 (a. 1459) : Wratislavienses ... super uno genu f-xi ... dixerunt.
Item abs.
TPaw IV p. 567 (a. 1393) : famulus ... ruit in poenam ... quia cum iurauit, tunc non f-xit.
DokPaul p. 134 (a. 1418) : ymago sub cyboria manus ad orandum tenens erectas f-bat.
Praec. iur. klęczeć przy składaniu przysięgi, przysięgać na klęczkach; genibus flexis iurare
KsgMaz III p. 128 (a. 1435) : Abraham ... sex marcas, quia uno genu ad passionem (i. crucem )f-it.
Ib. p. 175 (a. 1436) : Przeclaus ... sex marcas, quia non f-xit ad crucem genibus, sed uno f-bat.
Ita passim.
Constr. ad
1—2: a. sq. ad cf.
StPPP II p. 717 (a. 1466) : scabellum, in quo in ecclesia f-bat ad orandum.
b. sq. ante (cf. ).
AKapSąd II p. 767 (a. 1511) : f-bat ante imaginem.
c. sq. coram :
NIC. BŁ. Serm. II p. 137 : debet Christianus non adorare ... idolum ... f-ndo coram eo.
d. sq. in c. abl.
CorpJP III p. 211 (a. 1512) : f-it in solio suo regina.
Et
paulo infra] regina in supremo gradu f-at.
e. sq. post:
AKapSąd III p. 83 (a. 1502) : licitum erit uxori ... post dictum scabellum f-re.
II. transl.
1. skiero wać, zwrócić; vertere, dirigere.
Constr.
a. sq. in c. acc. b. sq. ab. c. sq. versus : DANT. in
Tom. VII p. 108 (a. 1524) : vicerex Gallorum fertur ... versus Galliam temonem f-isse.
2. nakłonić, namówić, wzruszyć; impellere, concitare, commovere.
Syn.
alloqui ( AKapSąd II p. 454, a. 1480) , movere ( Lites I p. 456, a. 1337 ; KodWp II p. 549, a. 1343).
N.
animum zwrócić się ku czemuś; convertere
AAlex p. 44 (a. 1501) : immemores ... animum in alterius electionem f-erunt.
Simili sensu refl.
StPPP II p. 373 (a. 1432) : non potuerunt se in unum sensum et in unam sententiam f-i et uniri.
Constr.
a. sq. abl. b. sq. ad. c. sq. in c. acc. d. sq. acc. c. inf.
DŁUG. Hist. I p. 113(= I p. 173 ed. nov.) : consiliis ... persuasus f-xus est Myeczslaus Christianum venerari dogma.
e. sq. ut finali
ChrMP p. 493(= p. 27 Kurb.): Sbigneum ... ut fratri seditionem moveat ... f-re non obmittit.
3. ubłagać, przebłagać; mitigare, lenire, expiare.
III. zmieniać coś, odwodzić; mutare, avertere (saec. XV—XVI).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)