Ogólne
Pełne hasło
Więcej

CAINOTES

Gramatyka
  • Formycainotes, calathoides, calcamentum, carnigena, catenatim, cathenatim, cephalicanus, cercisis, kercesis, , cernentia, cervisius, cerevisius, chorisatio, corisatio, christiformis, kiczka, kiecka, circumfiba, claviatrix, coardeo, coextensus, coinfirmus, comminativus, commonachus, conmonachus, comornica, compaenitens, conpoenitens, compeditio, complexionabilis, componens, concanto, condensabile, condonativus, confiscator, conglutinosus, connascentia, considerans, consuetudinarie, consummabilis, consurrectio, contextim, contricatio, contristativus, conubile, convincibilis, cornetum, curnetum, correquiro, cubiculatus
  • EtymologiaGr. καινότης
  • Odmiana -ae -is -i -ae -a, -um -eos -ae -a, -um -onis -e -ae -ae -ae -icis -ere -a, -um -a, -um -a, -um -i -ae -ntis -onis -e -ntis -are -is -a, -um -oris -a, -um -ae -ntis -e -onis -onis -a, -um -is -e -i -ere, -quisivi, -quisitum -us
  • Część mowyrzeczownikprzysłówekprzysłówekprzysłówek
  • Rodzajżeńskinijakimęskiżeńskiżeńskiżeńskiżeńskiżeńskiżeńskiżeńskimęskiżeńskimęskiżeńskinijakimęskiżeńskinijakiżeńskinijakinijakimęski
Znaczenia
  • niezwykłość, osobliwość
  • przypominający kształtem koszyk (szerszy u góry, węższy u dołu)
  • nat. nat. Psianka czarna
  • zrodzony z ciała
  • w kształcie łańcucha
  • dotyczący głowy
  • tkanie
  • wzrok, postrzeganie
  • dotyczący warzenia,wyrobu piwa
  • taniec
  • podobny do Chrystusa
  • przepaska na głowę
  • rodzaj długiej zwierzchniej płóciennej szaty, ochronny fartuch
  • opaska na głowę dla panien z wiankiem albo wiązanką kwiatów
  • klucznica,szafarka w klasztorze
  • razem płonąć, palić się
  • phil. phil. taki, który się rozciąga (na coś), obejmuje (coś) swoim zakresem
  • równie chory
  • zawierający pogróżki,grożący
  • mnich, zakonnik tego samego klasztoru
  • żona komornika
  • pokutnik
  • zakucie w kajdany
  • phil. phil. zdolny do przyjęcia pewnych właściwości fizycznych i psychicznych
  • część składowa czegoś, składnik,element, komponent
  • wspólnie celebrować śpiewaną mszę św.
  • to co może ulec zgęszczeniu
  • oddawany, płacony
  • ten, kto coś zabiera
  • kleisty, lepki
  • zrastanie się
  • phil. phil. t.t. podmiot rozważający
  • z przyzwyczajenia
  • taki,który może się skończyć, podlegający zakończeniu
  • transl.szczyt, wysokość
  • równocześnie
  • ból, cierpienie
  • zasmucający, napełniający smutkiem, przygnębiający
  • związek małżeński
  • który może być udowodniony
  • czubek szpiczastego kapiszona
  • zasięgać (rady)
  • urząd podkomorzego papieskiego

Pełne hasło

post 25,11 adde CAINOTES, -ae f. (Gr. καινότης)
niezwykłość, osobliwość; res mira, rara
HESSE Matth. III p. 17 : sunt ... extrinseca bona, quae dici possunt honores ... quaerendo tales honores ultra condecentiam sui status ... vitium est superabundantiae et dicitur c-es (ed. caymotes).
post 28,6 adde CALATHOIDES, -is adi. (Gr. καλαθοειδής)
  • Th. (rec.),
  • Bl.
przypominający kształtem koszyk (szerszy u góry, węższy u dołu); canistro (supra latiori, infra angustiori) similis
AMedi III p. 134 (a. 1468) : si esset umbra terrae columpnaris vel conversae pyramidis ... omni nocte stellae fixae ex opposito solis eclipsarentur, quia caderent in illam umbram columpnarem vel c-em.
post 28,17 adde CALCAMENTUM, -i n. (calco?)
nat. Psianka czarna; Solanum nigrum Linn. GLr I p. 295 . post 205,37 CARNIGENA, -ae m. (caro et gigno, cf. caeligena sim.)
zrodzony z ciała; carne genitus
HESSE Matth. IV p. 329 : generatio carnis generat c-as, sed spiritualis per verbum generat verbigenas in spiritu, primi dicuntur filii hominum, secundi ... filii Dei.
post 248,34 adde [CATENATIM] s. CATHENATIM adv.
  • Th. (rec.),
  • Bl.
w kształcie łańcucha; catenae modo
DŁUG. Reg. II p. 314 (a. 1497) : decem novem fibulas ad modum medii pomi de auro puro Hungaricali conflato dispositas c-m elaboratas, per milites ferri solitas.
post 326,37 adde CEPHALICANUS, -a, -um (cephalicus)
dotyczący głowy; qui capitis est, cephalicus
BBJag XXX p. 9, v. 18(a. 1395) : morbus ... si sub ascellis, mediana vena trahatur, si sit in capite vel collo, c-a parte in opposita.
post 328,46 adde [CERCISIS] s. KERCESIS, -eos f. (Gr. κέρκισις)
tkanie; actus texendi
HESSE Quaest. p. 657 : spathesis, k-is, diesis, synesis sunt motus.
Ib. p. 658 : k-is est motus, quem facit textor cum illa manicula, quae dicitur Latine radius, per telam hinc inde movendo et sic k-is comprehenditur sub tractione.
post 332,54 adde CERNENTIA, -ae f.
  • F.
  • Th. (rec.),
  • Dc.
wzrok, postrzeganie; visus, vis cernendi
JAC. PAR. OpIn p. 350 : licet poenae istae corporaliter praesentes non videntur, tamen adhuc certiores sunt venturae, quam si oculis, c-a et manibus palparentur.
post 346,2 adde [CERVISIUS]s. CEREVISIUS, -a, -um (cervisia)
dotyczący warzenia,wyrobu piwa; qui ad cervisiam coquendam spectat
KodWp VI p. 103 (a. 1320) : habeat aedificare ... tabernam ... una cum macellis universarum arcium mechanicarum, videlicet artis c-ae, sartoriae, sutoriae, pistrinae.
post 370,51 adde [CHORISATIO]s. CORISATIO, -onis f. (choriso)
taniec; chorea,saltatio
HESSE Quaest. p. 541 : c-o est motus.
post 375,49 adde CHRISTIFORMIS, -e (Christus et forma)
  • B.
  • N.
podobny do Chrystusa; Christo similis
JAC. PAR. OpIn p. 378 : posset ... cibus ... corporis Christi tam frequenter a bene dispositis percipi, ut totus C-is efficeretur ... ut vir heroicus angelo terrestri et homo caelestis efficeretur.
post 381,35 adde KICZKA, -ae f. (Pol. kiczka)
przepaska na głowę; vitta muliebris pretiosior
AGZ XV p. 339 (a. 1497) : posuit vadium k-am Armenicam et peplum Armenicum cum margaritis et auro textas.
Ib. infra sibi ius decrevit k-am cum peplo perpetuo obtinere.
post 382,14 adde KIECKA, -ae f. (Pol. kiecka)
rodzaj długiej zwierzchniej płóciennej szaty, ochronny fartuch; vestimentum quoddam praecinctorium, quod super ceteras vestes muniendi causa imponebatur
ZabDziej II p. 574 (a. 1489) : focariam ... percussit et velamen capitis alias «szwayecz» laniavit ... et k-am similiter laceravit.
post 420,19 adde CIRCUMFIBA, -ae f. (circum et fiba a fibula ?)
opaska na głowę dla panien z wiankiem albo wiązanką kwiatów; ligamentum virginum caput cingens,corona vel fasciculo florum decoratum
SEVER. p. 46 : vidit post tergum monachi Beatam Virginem Mariam plectentem sibi crinale, quandocunque enim dixit: o Maria, statim illa albam rosam posuit ad c-am alias «na lubek» et post rubeam.
post 489,43 adde CLAVIATRIX, -icis f. (clavis, cf. claviator)
klucznica,szafarka w klasztorze; monialis cellae penariae in monasterio praeposita
KodWp VII p. 276 (a. 1404) : Przyechna sacristiana, Hedwigis ... c-x.
post 528,14 adde CO-ARDEO, -ere
razem płonąć, palić się; cum ceteris ardere
JAC. PAR. OpIn p. 460 : ibi in infernonihil auditur nisi: vae mihi, vae mihi, quod natus sum, valedictiones Dei et sanctorum et omnium simul c-ntium.
post 544,21 adde COEXTENSUS, -a, -um (coextendo Th.)
phil. taki, który się rozciąga (na coś), obejmuje (coś) swoim zakresem; qui ambitu suo amplectitur (aliquid)
HESSE Quaest. p. 70 : anima intellectiva est divisibilis ... anima humana est c-a materiae, igitur est divisibilis ... materia est subiectum adaequatum ipsius animae, igitur anima est c-a materiae, consequentia tenet, quia nihil potest esse subiectum adaequatum alicuius, nisi illud sit c-um sibi.
post 563,32 adde CO-INFIRMUS, -a, -um
równie chory; aeque infirmus
HESSE Matth. IV p. 55 : pharisaei graviorem incurrebant aegritudinem ... murmurationis ... praesumptionis ... reprehendebant ... infirmi c-um de aegritudine.
post 663,18 adde COMMINATIVUS, -a, -um
  • F.
  • Th. (rec.),
  • Bl.
zawierający pogróżki,grożący; minas continens, comminans
JAC. PAR. OpIn p. 452 : est enim verbum instructivum, verbum promissivum, verbum c-um, quod triplex verbum (ed. verum) sufficiens generat remedium contra hanc mentis siccitatem.
post 685,32 adde [COM-MONACHUS]s. CONMONACHUS, -i m.
  • Dc.
  • N.
mnich, zakonnik tego samego klasztoru; eiusdem monasterii monachus
KodWp VI p. 88 (a. 1307) : nos abbas una cum Henrico c-o nostro.
Ib. p. 285 (a. 1377) : cum fratre Geirlaco ... nostro c-o et monasterii nostri professo.
post 706,18 adde COMORNICA, -ae f. (Pol. komornica)
żona komornika; camerarii uxor
TPaw III p. 406 (a. 1397) : quod Thomislaus recepit, hoc recepit in suo prato, sed non in prato domine c-e.
post 707,52 adde [COM-PAENITENS]s. CONPOENITENS, -ntis m.
pokutnik; paenitens
AMedi III p. 61 (saec. XV med.med) : Lazarus habet personam c-is, Martha formam bene proficientis, Maria formam contemplantis.
post 721,42 adde COMPEDITIO, -onis f. (compedio)
zakucie w kajdany; actus compedibus vinciendi
HESSE Matth. III p. 162 : infernus optime dicitur carcer propter ... inclusionem ... c-em; Psalmista: ad alligandos reges eorum in compedibus (Vlg. Ps. 149,8 ).
post 751,53 adde COMPLEXIONABILIS, -e (complexionor)
  • L.
phil. zdolny do przyjęcia pewnych właściwości fizycznych i psychicznych; qui certas quasdam corporis animique proprietates accipere potest
HESSE Quaest. p. 667 : anima intellectiva est c-is, sequitur quod est mutabilis secundum qualitates sensibiles, argumentum probatur: intellectus est melancholicus et flegmaticus.
Cf. COMPLEXIONATUS. post 755,15 adde COMPONENS, -ntis adi. (compono) pars et abs. :
część składowa czegoś, składnik,element, komponent; pars totius compositi, elementum
HESSE Quaest. p. 102 : unum contrariorum fit ex alio, ibi ‘ex’ dicit circumstantiam ordinis et non circumstantiam partium c-ium sicut ex albo fit nigrum, id est post album fit nigrum.
Ib. p. 504 : c-ia realiter manent in constituto, sed extrema sunt constituentia qualitatem mediam, igitur manent in qualitate media.
post 795,3 adde CONCANTO, -are
  • Th. (rec.),
  • Bl.
  • L.
wspólnie celebrować śpiewaną mszę św. ; missam s. una cum aliis cantando celebrare
KodWp VI p. 90 (a. 1308) : vicarii nostri de oblatis medietatem recipient et medietatem altaristis (ed. altaribus) c-ntibus et servientibus dabunt.
post 876,8 adde CONDENSABILE, -is n. (condensabilis L.)
to co może ulec zgęszczeniu; quod condensari potest
HESSE Quaest. p. 465 : naturaliter loquendo non est possibile quodlibet rarefactibile rarefieri et c-e condensari, licet bene est possibile supernaturaliter, quod non sit possibile naturaliter.
post 900,32 adde CONDONATIVUS, -a, -um (condono, condonatus)
oddawany, płacony; dari, solvi solitus
KodWp VI p. 246 (a. 1366) : scultetus de iudicio tertium denarium habebit, iuramenta (cf. supra V 1124,44 sqq. ) c-a observentur.
post 939,21 adde CONFISCATOR, -oris m.
  • F.
  • Th. (rec.),
  • S.
  • L.
ten, kto coś zabiera; qui aufert aliquid
HESSE Matth. IV p. 99 : pastores mali mittunt collectores decimarum et c-es rerum temporalium, non inquisitores haeresum et emendatores vitiorum.
post 975,4 adde CONGLUTINOSUS, -a, -um
  • F.
  • Th. (rec.),
  • S.
  • B.
kleisty, lepki; glutinosus
MATTH. Lect. II p. 28 : Christus ... c-a aromatum inunctione (ed. in unctione) linitur.
post 1000,45 adde CONNASCENTIA, -ae f. (connascor)
zrastanie się; actus concrescendi
HESSE Quaest. p. 537 : continua sunt triplicia ... tertia significatio est secundum c-am et sic quando ramus inseritur trunco, tunc fit unum continuum.
post 1055,33 adde CONSIDERANS, -ntis n.
  • Th.
  • (rec.,
  • adi.)
phil. t.t. podmiot rozważający; subiectum deliberans
HESSE Quaest. p. 16 : c-ns est duplex: quoddam principale et illud est duplex, quoddam universale sicut Deus, aliud particulare et hoc est duplex, quoddam compositum sicut homo (cf. contextum p. 15—16.)
post 1118,30 adde CONSUETUDINARIE adv.
  • F.
  • Th. (rec.),
  • Bl.
  • Dc.
  • B.
  • L.
z przyzwyczajenia; consuetudine
JAC. PAR. OpIn p. 391 : talis homo debet se multum retrahere a vitio, ad quod se sentit inclinatum naturaliter aut c-e.
post 1131,15 adde CONSUMMABILIS, -e
taki,który może się skończyć, podlegający zakończeniu; qui perfici potest (saec. XV). post 1140,45 adde CONSURRECTIO, -onis f.
  • F.
  • Th.
  • S.
szczyt, wysokość; altitudo, excellentia, cacumen (sensu transl. )
JAC. PAR. OpIn p. 275 : omnes mundi sapientes confutet, cum vetula vel rusticus pascuarius ad istius sapientiae c-em perfecte possit attingere, dum tamen praedicto modo se praeparet, quod nulla philosophica scientia nec moralis industria apprehendit.
post 1169,37 adde CONTEXTIM adv.
  • F.
  • Th. (rec.),
  • Bl.
  • S.
równocześnie; eodem tempore
HESSE Matth. II p. 130 : recte existimandum est Iohan nem utrumque dixisse sive alio tempore sive c-m.
post 1238,23 adde CONTRICATIO, -onis f. (contrico Th.)
ból, cierpienie; dolor, maeror
JAC. PAR. OpIn p. 460 : ibi in inferno pertinacissimum bellum et magis c-o est inter miseram animam et miserabile corpus (nisi leg. contristatio.
post 1238,28 adde CONTRISTATIVUS, -a, -um (contristo)
zasmucający, napełniający smutkiem, przygnębiający; qui dolore, maerore afficit
JAC. PAR. OpIn p. 466 : spiritus nihil in se habens maeroris aut c-um.
post 1254,5 adde CONUBILE, -is n. (cum et nubilis)
związek małżeński; matrimonium, conubium
CracArt suppl. I p. 41 (a. 1411) : Margarethe ... dedit licentiam ad alia c-a convolare et ad alia vota.
post 1296,27 adde CONVINCIBILIS, -e
  • F.
  • Th. (rec.)
który może być udowodniony; qui comprobari potest
HESSE Quaest. p. 760 : ex effectibus pure naturalibus non est c-e, quod primus motor sit infiniti vigoris.
post 1338,46 adde [CORNETUM]s. CURNETUM, -i n. (Fr. cornette)
  • Dc.
  • N.
czubek szpiczastego kapiszona; cucullae pars in cornu desinens
HESSE Matth. IV p. 207 : vestes ... faciunt ... ita astrictas ... quod nec c-um subtus ponere possunt.
post 1360,8 adde COR-REQUIRO, -ere, -quisivi, -quisitum consilium
zasięgać (rady); i.q. capere, petere
JAC. PAR. OpIn p. 197 : in talibus casibus enim nullus debet praesumere aliquid, si non sit certus, nisi c-to consilio peritorum.
post 1453,34 adde CUBICULATUS, -us m. (cubiculum)
urząd podkomorzego papieskiego; camerarii papae munus atque officium
CracArt suppl. II p. 108 (a. 1439) : retulit se citasse ... procuratorem ... ad videndum produci bullam ... Eugenii pape ... in vim probacionis de c-u dicti Johannis.

Więcej

Słowniki

Korpusy

Lista haseł
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)