Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PROMULGO

Gramatyka
  • Formypromulgo
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -are, -avi, -atum
Znaczenia
  • I.
    • 1. edicere, declarare, pronuntiare.
    • 2.
      • a. ostentare, patefacere
      • b. + canora voce decantare
  • II. iur. causam (iudicio iuris Theutonici) proponendam inducere

Pełne hasło

PROMULGO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • L.
  • A.
I.
1. ogłaszać, podawać do publicznej wiadomości; edicere, declarare, pronuntiare. Glossa Pol.
GLcerv p. 693 : p-re legem et eam condere et conditam recitare, pronunciare, proferre, prodere, patefacere vel manifestare, «wydać prawo».
Iuncturae potiores selectae, v. gr. actionem ( KodPol I p. 94, a. 1275) , censuram ecclesiasticam (in aliquem: KodMp III p. 191, a. 1365 et saepius), concordiam ( PrzywKr p. 8, a. 1364 et saepius), constitutionem ( AKapSąd III p. 14, a. 1461 et saepius), decretum ( *CodEp II p. 365, a. 1438) , interdictum (contra aliquem: StKapWł p. 40, a. 1500) , ius ( DokMp VIII p. 351, a. 1356) , laudum ( ArPrawn X p. 434, a. 1414) , legem ( ArPrawn VI p. 37, a. 1519) , monitionem (contra aliquem: AKap Sąd II p. 37, a. 1418) , officium (rectoratus: KrMU p. 54, 8, a. 1407) , poenam ( RHist XXX p. 173, a. 1309 et passim), sententiam (in aliquem: *KodMp II p. 42, a. 1229 et saepissime), statutum (contra aliquem: AKapSąd I 369, a. 1440), sim. Additur publice ( KrMU p. 54, 8, a. 1407) , rationabiliter ( DokKujDobrz p. 7, a. 1345) ; in voce ( KodWp X p. 171, a. 1440) .
Constr.
a. sq. dat.
DokMp IV p. 248 (a. 1390) : paginulam per praesentem p-amus universis et singulis ... quod ... decrevimus procurare testamentum.
b. sq. abl.
AKapSąd II p. 61 (a. 1425) : sub penis in dictis sacris canonibus ... in contumaces ... p-tis et eorum vigore p-ndis, precipimus.
Ita saepius. c. sq. ad :
RHist XXX p. 173 (a. 1309) : poena ... ad denuntiationem ... capituli p-nda.
ArHist X p. 439 (a. 1414) : sentenciam ... p-bimus ad quesita consulum.
d. sq. contra :
KodWp II p. 47 (a. 1291) : sententias ... contra ... concessionis nostre tenorem ... p-ri.
Lites I p. 142 (a. 1339) : contra dominos meos sentenciam p-stis.
Ita saepius. e. sq. de :
DokMp VIII p. 351 (a. 1356) : de libris eisdem p-ri debere sentencias et iura.
g. sq. in c. acc.
*KodMp II p. 42 (a. 1229) : in ipsos monachos ... sententiam p-re.
*KodKKr I p. 34 (a. 1247) : in personam tuam ... excomunicationis sententiam ... p-re.
Ita saepe. h. sq. in c. abl.
KodWp I p. 131 (a. 1233) : ut in antiquis canonibus ... p-ta sunt.
ArPrawn I p. 18 (saec. XV in.in) : ad penas contra tales in iure p-tas.
Ita saepius. i. sq. inter :
ZabDziej II p. 203 (a. 1484) : sentencia ... promulgata ... inter partes.
ArPrawn VI p. 37 (a. 1519) : quatinus inter statuta legem p-ret, ut clerici ... aliquid contribuant.
k. sq. per :
HESSE Matth. I p. 266 : promulgatio legis p-tae per modum experimentalem.
ArPrawn V p. 518 (a. 1517) : penis per omnia ... p-tis.
l. sq. pro:
AKapSąd III p. 136 (a. 1509) : sub penis pro arbitrio reverendissimi domini p-ndis.
m. sq. secundum :
ArPrawn X p. 387 (a. 1413) : secundum formam iuris p-tam ... sentenciam.
n. sq. super :
ArPrawn X p. 259 (a. 1408) : scabini, quid super hoc p-bunt.
Ib. p. 311 (a. 1411) : super hoc sentenciam p-bimus.
o. sq. enunt. obi.
α. c. ut, cf.
β. c. quod:
KodPol I p. 94 (a. 1275) : nostras actiones ... p-ndas, quod ... damus ... ecclesie ... potestatem locandi ... homines.
KodWp II p. 30 (a. 1290) : fecimus ... p-ri ... quod ... damus ... proventus.
Ita saepius.
2. singularia
a. okazać; ostentare, patefacere
DŁUG. Hist. III p. 396 (= VI p. 82 ed.nov.) : consules ... rigorem suae auctoritatis extensius quam conveniebat p-turi ... cerevisiam ... auferunt.
b. canora voce odśpiewywać; decantare
DŁUG. Hist. II p. 175 (= III p. 196 ) : Poloni ... variis illam victoriam Zawichostensem ... prosequebantur carminibus, quae in hanc diem canora voce in theatris audimus p-ri.
II. (act. et refl. ) iur. luprować, tj. zapowiedzieć wniesienie skargi (w sądzie prawa niemieckiego); causam (iudicio iuris Theutonici) proponendam inducere
DecrICC I p. 243 (a. 1466) : si causa ... ante querelam prius extat p-ta alias «luprowana».
Ib. II p. 182 (a. 1496) : paruerunt actores et se de parte adversa p-verunt, que non paruit.
Ib. p. 350 (a. 1508) : pars actorea stans coram ... iure ... se contra partem respondentem p-ndo, ut querele sue responderet etc.
Ita ib. saepius. Cf. LUPRO et PROMULGATIO II.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)