Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PROBABILIS

Gramatyka
  • Formyprobabilis, probabile
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -e -is
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I. comprobandus, laudabilis, honestus.
  • II. qui demonstrari, probari potest, persuasibilis, argumentis probatus
  • III.
    • 1. qui probari potest, verisimilis.
    • 2. id, quod probari potest, verisimilitudo

Pełne hasło

PROBABILIS, -e adi.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • A.
  • N.
I. godny uznania, pochwały, chwalebny, uczciwy; comprobandus, laudabilis, honestus.
II. dający się udowodnić, przekonywujący, uzasadniony; qui demonstrari, probari potest, persuasibilis, argumentis probatus
DokKKr I p. 35 (a. 1313) : appellationem ... dominarum p-em et veram.
LiegnUB p. 92 (a. 1342) : gracias et libertates ... litteris, privilegijs et alijs demonstrationibus p-bus demonstrare poterunt.
Ita saepius. Additur probatione ( ZabDziej III p. 71, a. 1490).
Iuxta ponitur
verus ( StPPP III p. 56 ; AKapSąd III p. 155, a. 1511) ;, verisimilis ( ArPrawn V p. 507, a. 1517) .
Opp.
falsus ( AKapSąd III p. 148, a. 1510) .
III.
1. adi. prawdopodobny; qui probari potest, verisimilis.
N. definitionem
CALLIM. Rhet. p. 88 : id enim p-e dicitur, quod vel omnibus videtur vel pluribus vel doctis et sapientibus ... qui secundum unamquamque artem peritiam sunt consecuti.
Praec. log. t.t.
GIEŁCZ. fol. M Ia : si dictae diffinitiones bene et debite intellegantur, sunt p-es.
GOST. Th. fol. b IVb : in huius propositionis expeditione non ... temeraria, sed p-is est determinatio.
Ita saepius.
Distinguitur
vere (opp. apparenter: BYSTRZ. Elench. fol. p VIIa) , a parte rei (opp. a parte vocis, in superficie ib. fol. n Ia).
Dicitur
causa ( WROCŁ. EpitConcl fol. H IIIa) , conclusio ( BYSTRZ. Top. fol. n IIIa) , enthymema ( Id. AnalPr fol. o IIIa ), interrogatio ( Id. Top. fol. p IIa et saepius), materia ( GŁOG. ExLog fol. 3a ; BYSTRZ. AnalPr fol. e Vb ;et saepius), medium ( Id. AnalPost fol. h IVh ), modus ( Id. ParvLog. fol. J Ia ; BIEM p. 19 ) ;, opinio ( BYSTRZ. in MatFil IV p. 93 ) , pars ( GŁOG. ExLog fol. 63b ; STOB. Parv. fol. E IVa) ;, positio ( BYSTRZ. Top. fol. 152a ; ;opp. improbabilis ib. ), praemissa ( Id. AnalPost fol. e IIa et saepius), propositio ( Id. Top. fol. p IIa ; ib. fol. q IIIa ;et saepius), ratio ( Id. Top. fol. p IVa ; ib. fol. q Ia ;et saepius), responsio ( WROCŁ. Epit. fol. c Ib) , veritas ( BYSTRZ. Top. fol. s IVa et saepius).
2. subst. probabile,, -is n. to, co prawdopodobne, prawdopodobieństwo; id, quod probari potest, verisimilitudo
GŁOG. Anal. fol. BBb Va : p-e est id quod potest se aliter habere.
BYSTRZ. Top. fol. p IVb : p-e accipitur dupliciter uno modo prout est proprium propositionis dialectice ... alio modo prout idem est quod apparens.
Ita saepius.
Distinguitur
grossum, mediocre, subtile ( GŁOG. ExLog . fol. 69b ; BYSTRZ. Top. fol. o IIb). ;
Constr. ad I - II:
a. abs. b. sq. dat. c. sq. adv. , v. gr. apparenter ( supra 1187, 51 ), difficulter ( BYSTRZ. Top. fol. 157) , simpliciter ( Id. Elench. fol. p VIIa ; Id. Top. fol. 152 ;), vere ( supra 1187, 51 ).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)